Reputaties op het spel » 17 case-introducties

17 case-introducties

Onderstaande casenummers corresponderen met de hoofdstukken van het boek.

Schone Kleren Kampagne (skk) en Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (somo)
versus
C&A

C&A wordt in de jaren negentig herhaaldelijk aangesproken door ngo’s op haar inkoopbeleid. skk probeert vanaf 1993 het kledingconcern via consumentenacties te disciplineren. De onderneming zou bij het inkopen van kleding onvoldoende rekening houden met issues als kinderarbeid en arbeidsomstandigheden. Het gaat vooral om de productie in Zuidoost-Azië waaronder de Filippijnen. C&A wordt door skk en somo aangesproken op haar ketenverantwoordelijkheid.



Milieudefensie
versus
Schiphol

In 1994 koopt Milieudefensie eerst naast en later op de plek van de geplande vijfde startbaan van luchthaven Schiphol twee stukken grond. Met steun van duizenden mensen legt men er een protestbos aan: het Bulderbos. Het bos, bestaande uit twee stukken, staat te koop. Prijs: een beter milieu! Milieudefensie voert actie vóór betere milieu- en geluidsgrenzen voor Schiphol en tégen uitbreiding van de luchthaven. De groepering vreest ee**n toename van onveiligheid, vervuiling en geluidsoverlast als de luchthaven wordt uitgebreid met een vijfde startbaan. Bovendien verbreekt Schiphol volgens Milieudefensie veelvuldig de beloften die zij gemaakt heeft omtrent het terugdringen van geluidshinder.

Free Burma Coalition
versus
PepsiCo

Frisdrankenfabrikant PepsiCo ligt tussen 1993 en 1997 onder vuur van maatschappelijke groeperingen vanwege haar aanwezigheid in Birma via een belang in PepsiCola Products Myanmar (ppm). De controverse rond PepsiCo ontstaat dat jaar aan de Carleton University in Ottawa, Canada. Via internet komt een informatiestroom op gang over dwangarbeid en schendingen van de mensenrechten in Birma en de aanwezigheid van PepsiCo in dat land. De Free Burma Coalition (fbc) zet PepsiCo in de morele schijnwerpers om op die manier het vertrek van het bedrijf uit Birma af te dwingen.



XminY
versus
Heineken

In maart 1994 tekent Asia Pacific Breweries (apb), een dochteronderneming van Heineken, een akkoord met Union of Myanmar Holding Ltd. (umehl) voor de bouw van een brouwerij in Birma. De partner van Heineken is volgens Burma Centrum Nederland (bcn) en Solidariteitsfonds XminY eigendom van het heersende dictatoriale regime. Maatschappelijke groeperingen, waaronder XminY en bcn, voeren in 1996 actie voor het vertrek van Heineken uit het dictatoriale land.

Oxfam en skk
versus
Nike

Sinds begin jaren ’90 ligt een aantal grote sportartikelenfabrikanten onder vuur vanwege hun vermeende onverantwoorde omgang met werknemers in productielanden. Nike staat daarbij het meest in de schijnwerpers. Het bedrijf wordt met name aangesproken op de betreurenswaardige arbeidsomstandigheden in fabrieken in Zuidoost-Azië (waaronder Indonesië en Vietnam). Met name Oxfam, skk en NikeWatch confronteren Nike met de discrepantie tussen de enorme beloningen voor zijn imago-iconen als Michael Jordan en Tiger Woods en de extreem lage beloning voor de productiemedewerkers en de vermeend miserabele arbeidsomstandigheden in de fabrieken van de toeleveranciers.



Greenpeace
versus
Shell

In 1995 raakt Shell betrokken bij de meest geanalyseerde en aangehaalde controversiële affaire rond maatschappelijk verantwoord ondernemen van de jaren ’90: de Brent Spar-kwestie. Shell UK verkrijgt na jarenlang onderzoek een vergunning van de Britse overheid voor het laten afzinken van de verouderde olieopslagtank Brent Spar voor de kust van Schotland. Greenpeace trekt als David ten strijde tegen Goliath om Shell ervan te weerhouden de zee als vuilnisemmer te gebruiken.

Amnesty International en Pax Christi
versus
Shell

Na de kwestie rond de Brent Spar (hoofdstuk 12) raakt Shell eind 1995 wederom betrokken bij een prangend mvo-issue. Shell wordt ervan beschuldigd de Nigeriaanse autoriteiten te hebben geholpen bij het construeren van bewijsmateriaal tegen onder andere Ken Saro-Wiwa, oprichter van Movement for the Survival of the Ogoni People (mosop). Er zouden bovendien getuigen zijn omgekocht om verklaringen tegen de activisten af te leggen. Ook zou Shell financiële steun en wapens hebben gegeven aan het Nigeriaanse leger. Tot slot wordt Shell beschuldigd van het rekruteren van lokale politiemensen en militairen voor het uitvoeren van aanvallen op dorpen en het onderdrukken van de opstand. Amnesty International, Pax Christi en The Body Shop trekken aan de bel.



Landelijke India Werkgroep (liw)
versus
Adidas-Salomon

Vanaf 1996 is sportartikelenfabrikant Adidas-Salomon negatief in het nieuws vanwege vermeende dwangarbeid, kinderarbeid en slechte arbeidsomstandigheden bij toeleveranciers in haar productielanden. Onder andere de vereniging Landelijke India Werkgroep (liw), gesteund door de stichting Schone Kleren Kampagne (skk), voert actie tegen uitbuiting van werknemers in productielanden. Centraal in de kwestie tegen Adidas-Salomon staat het opstellen, naleven en controleren van een gedragscode die arbeidsomstandigheden in de sportartikelen- en kledingindustrie moet bevorderen.

Greenpeace
versus
Cargill

Sinds 1996 wordt Cargill, de grootste toeleverancier van agrarische grondstoffen, aangesproken op de kwestie van genetisch gemodificeerde grondstoffen/organismen (gmo). Wetgeving ontbreekt op dit terrein en dus speelt Greenpeace de kwestie via Cargill. Greenpeace is een van de ngo’s die de degens kruist met Cargill over het ongescheiden invoeren van genetisch gemodificeerde sojabonen en het ongevraagd opdringen van gmo aan consumenten.



vvfp en Werkgroep Gendt
versus
Foster Parents Plan

Foster Parents Plan (fpp, nu Plan Nederland) is meerdere malen negatief in het nieuws gekomen vanwege vermeende schendingen van beloftes en het misleiden van donateurs en leden. De Vereniging Verontruste Foster Parents (vvfp), de stichting Werkgroep Gendt en de stichting Proceskosten Misbruikte Kinderen Foster Parents Plan binden de publicitaire strijd aan met fpp. Ze beschuldigen fpp er onder andere van dat het gedoneerde geld niet bij de kinderen terechtkomt en er met de correspondentie gesjoemeld wordt. De kritiek op fpp concentreert zich voornamelijk op twee voormalige projecten: in de krottenwijk Cité Soleil in de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince en in een wijk in Barranquilla in Colombia. De vvfp richt zich minder op deze kwesties maar meer op klachten van Foster Parents.

Burma Centrum Nederland (bcn)
versus
ihc Caland

Op 13 juli 1998 maakt ihc Caland bekend dat sbm Production Contractors Inc., een volle (Zwitserse) dochter van ihc Caland, een contract heeft afgesloten met Premier Petroleum Myanmar Ltd, een (Britse) dochter van Premier Oil. Het gaat om de lease gedurende vijftien jaar van een drijvend olieopslagsysteem (fso) voor de ontwikkeling van het Yetagun-gasveld voor de kust van Birma. Onder aanvoering van het Burma Centrum Nederland (bcn) en de fnv wordt er druk uitgeoefend op ihc om te desinvesteren. ihc wordt medeverantwoordelijk gesteld voor dwangarbeid.



Socialistische Partij (SP)
versus
ikea

Meubelgigant ikea wordt eind 1998 mikpunt van acties van onder meer de Socialistische Partij (SP). Aanleiding voor de acties tegen ikea is een documentaire inzake de arbeidsomstandigheden bij de productie van ikea kleden, stoelen en tapijten in India. Er zou sprake zijn van kinderarbeid en gevaarlijke werkomstandigheden bij ikea leveranciers. De SP en andere maatschappelijke groeperingen voeren de druk op en eisen van ikea het opstellen, naleven en het extern laten controleren van een gedragscode die ervoor zorgt dat issues als kinderarbeid en laakbare arbeidsomstandigheden in de toeleverende fabrieken van ikea achterwege blijven.

niza
versus
Abn Amro

Sinds oktober 1999 voert het Nederlands instituut Zuidelijk Afrika (niza) actie tegen de handel in diamanten uit conflictgebieden in Afrika. Zij spreekt abn Amro aan op de vermeende betrokkenheid bij deze handel in diamanten uit onder andere Angola en de Democratische Republiek Congo (drc). De opbrengst zou gebruikt worden ter financiering van oorlogen.



skk en fnv Mondiaal
versus
Triumph International

Lingeriefabrikant Triumph International komt wat later als PepsiCo, Heineken en ihc Caland onder vuur te liggen vanwege haar aanwezigheid in Birma. In Birma is een militair regime aan de macht, mensen verdwijnen, worden gemarteld of ingezet als dwangarbeiders. De fabriek van Triumph staat op grond die eigendom is van de staat en daarom wordt het huren van het terrein gezien als directe financiering van het militaire regime. De oppositie in Birma, onder leiding van Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi, en de onafhankelijke vakbond hebben opgeroepen geen zaken te doen in Birma, om zo de machthebbers naar de onderhandelingstafel te dwingen. Stichting skk verzoekt in 2001, in samenwerking met de vakbond fnv Mondiaal, Triumph te vertrekken uit Birma.

Friends of the Earth Scotland (foe Scotland)
versus
Nutreco

In de eerste week van januari 2001 brengt de Britse omroep bbc informatie naar buiten naar aanleiding van een nog uit te zenden documentaire over het dierenwelzijn in Schotse zalmkwekerijen. De bbc doet in de documentaire, die werd gemaakt in samenwerking met Friends of the Earth Scotland (foe Scotland), aantijgingen aan het adres van Nutreco wegens de aanwezigheid van een onverantwoord hoog gehalte aan dioxine en pcb’s in de gekweekte zalm en het twijfelachtige welzijn van de dieren.



Tamilnadu Alliance Against Mercury (taam) en Greenpeace
versus
Unilever

Begin 2001 wordt het Brits-Nederlandse concern Unilever aangesproken op de vervuiling rond een van de kwikfabrieken in India. Een van de dochterondernemingen van Unilever NV is Hindustan Lever Limited (hll) waar kwikthermometers worden geproduceerd voor de export naar onder meer de VS en Europa. Greenpeace zou op en rond het terrein van de fabriek een vuilstort met kwikhoudend afval gevonden hebben. Medewerkers zouden al jaren blootstaan aan de levensgevaarlijke stof. Milieuorganisaties Greenpeace en Tamilnadu Alliance Against Mercury (taam) eisen schoonmaakacties, sluiting van de fabriek en excuses.

Advocaat H.B. Bharti en Vegetarian Legal Action Network (vlan)
versus
McDonald’s

In april 2001 raakt fastfoodketen McDonald’s verzeild in een debacle rond haar Franse frietjes. De frietjes worden voor de Amerikaanse markt voor het bakken eerst in de fabriek besprenkeld met natuurlijke smaakstoffen van rundvleesextracten. Hindoestanen en vegetariërs reageren over de hele wereld woedend als deze informatie bekend wordt. Zij voelen zich misleid en bedrogen, ook al heeft het concern nooit beweerd dat haar friet geschikt was voor vegetariërs. Verschillende groeperingen, waaronder de Vegetarian Legal Action Network (vlan) en de Hindoestaanse belangengroep Shiv Sena, eisen onderzoek, schadevergoeding en excuses van het concern.