Monarchie of republiek?

Prof. dr. A. C. Zijderveld en Mark van Ostaijen MSc MA

De monarchie is weer alom in discussie. We speculeren op een troonswisseling, maar ook gaan er stemmen op om koningin Beatrix en straks koning Willem IV alleen nog een ceremoniële taak te geven. En dan zijn er mensen die van de erfelijke monarchie afwillen. Ons land zou een republiek met een gekozen president als staatshoofd moeten worden.

In vier colleges gaan we ons over deze zaken buigen. Had Prins Claus gelijk toen hij eens opmerkte dat Nederland een republiek is onder leiding van een Oranje? Was dat niet erg lang het geval met Oranjes als stadhouders? Wat waren en deden die stadhouders? En hoe zit het eigenlijk met de macht van koningin Beatrix? Wordt die niet erg ingeperkt door de ministeriële verantwoordelijkheid? Hoe kwam Thorbecke eigenlijk aan de regel in de Grondwet dat het staatshoofd onschendbaar en de ministers verantwoordelijk zijn?
De reeks is inhoudelijk als volgt ingedeeld:

24 januari - Monarchie tussen macht en gezag
(prof.dr. Anton C. Zijderveld en Mark M.A.C. van Ostaijen MSc MA)
Opening door de twee kerndocenten.
Een overzicht van de spanningen tussen ‘monarchie’ en ‘republiek’. Geeft een ceremonieel koningschap niet juist veel ruimte en macht aan het staatshoofd?

31 januari - Monarchie in historisch perspectief
(prof.dr. Jan Th.M. Bank)
Een staatsrechtelijke bespreking van het thema monarchie en republiek. Wat zijn de gevolgen van de ministeriële verantwoordelijkheid voor de monarchie en wat moet er grondwettelijk veranderd worden in het geval van (a) een ceremonieel koningschap en (b) een republiek.

7 februari - Monarchie in staatsrechterlijk perspectief
(prof.dr. Joop Th.J. van den Berg)
De geschiedenis van de Nederlandse republiek en na Lodewijk Napoleon de Nederlandse monarchie. Wat was de rol van de verschillende Oranjes?

14 februari - Monarchie in republikeins perspectief
(prof.mr. Hans Ulrich Jessurun d'Oliveira)
Een lezing over Nederland als republiek: hoe zou die tot stand kunnen komen en hoe zou die er dan uitzien?

Prof.dr. A.C. Zijderveld is emeritus hoogleraar Sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Mark van Ostaijen MSc MA studeerde onder andere Vrijetijdswetenschappen en filosofie aan de Universiteit Tilburg en is momenteel verbonden aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Erasmus Universiteit.