De kwestie: cosmetische chirurgie
Tekst Caroline van der Schaaf, fotografie Ronald van den Heerik
De cosmetische chirurgie is een snel groeiende sector, waar iedere basisarts als 'cosmetisch chirurg' aan de slag kan. En dan kan het gebeuren dat de resultaten van operaties tegenvallen, of erger. Dr. Stefan Hofer, plastisch chirurg in het Erasmus MC en de Velthuis Kliniek, vindt het onbegrijpelijk dat veel mensen niet verder kijken dan hun neus lang is, als het om plastische operaties gaat. |
'Goedkoper dan lange psychotherapie'
De cosmetische chirurgie is een snel groeiende sector, waar iedere basisarts als 'cosmetisch chirurg' aan de slag kan. En dan kan het gebeuren dat de resultaten van operaties tegenvallen, of erger. Dr. Stefan Hofer, plastisch chirurg in het Erasmus MC en de Velthuis Kliniek, vindt het onbegrijpelijk dat veel mensen niet verder kijken dan hun neus lang is, als het om plastische operaties gaat.
Wat valt er allemaal onder de noemer 'plastische chirurgie'?
"Plastische chirurgie is een heel breed vak. Er zit handchirurgie in en reconstructieve plastische chirurgie, bijvoorbeeld na kanker of ongevallen, of bij aangeboren afwijkingen. Daarnaast is er de cosmetische chirurgie. Dat zijn de borstvergrotingen, facelifts, ooglidcorrecties, liposucties en neuscorrecties. Operaties dus die puur ter verfraaiing van het uiterlijk zijn bedoeld."
Hoe zit het met termen als cosmetisch chirurg en esthetisch arts?
"Een cosmetisch chirurg bestaat helemaal niet. Tot voor kort kon iedereen zich zo noemen, ook als hij niet eens was opgeleid om te opereren. Nu zijn mensen daar iets voorzichtiger mee geworden en noemen ze zich 'cosmetisch arts' of 'esthetisch arts'. Allemaal termen waarbij niet duidelijk is wat voor opleiding zo iemand heeft genoten en wat voor expertise iemand heeft."
Is de titel plastisch chirurg wel beschermd?
"Ja, zonder opleiding mag niemand zich plastisch chirurg noemen. In het verleden is dat wel gebeurd, maar tegenwoordig doet niemand dat meer, want dan kun je echt een rechtszaak verwachten."
Dus als je onder het mes gaat bij iemand die de titel plastisch chirurg voert, dan weet je dat het goed zit?
"Ja, maar je moet iemand altijd vragen wat voor specifieke opleiding hij heeft gehad. Als je naar de winkel gaat om een stofzuiger te kopen, dan ga je ook op Internet zoeken en testen met elkaar vergelijken. Maar als je je laat opereren, dan geloof je het wel. Dat is natuurlijk heel raar."
Gebeurt dat veel?
"Ik denk het wel. Nederlanders lijken vaak voor een lage prijs te willen gaan. In landen om ons heen denken mensen juist vaak: 'Als het duur is, dan zal het wel goed zijn'. Wat natuurlijk ook niet altijd zo is. Ik verbaas me er vooral over dat er heel veel mensen zijn die niet goed uitzoeken door wie ze worden behandeld."
Hoeveel plastisch chirurgen zijn er in Nederland?
"De beroepsgroep bestaat uit ongeveer 200 à 230 man. Ik denk dat er tien of twaalf plastisch chirurgen per jaar bijkomen. In het Erasmus MC hebben we negen mensen in opleiding. De opleiding duurt vier jaar, dus ieder jaar worden hier twee plastisch chirurgen afgeleverd."
Dat is niet veel.
"Nee, maar dat wordt vanuit de overheid gereguleerd. Je kunt niet zomaar twee keer zoveel plastisch chirurgen opleiden. Daar is geen geld voor en er zijn ook niet genoeg opleidingsplaatsen in ziekenhuizen. De vraag naar verfraaiende operaties is wel booming. Er zit dus ook heel veel geld in die sector, vandaar dat minder of niet gekwalificeerde mensen zich erop storten. Het gaat allemaal om vraag en aanbod."
Moeten er niet gewoon meer 'echte' plastisch chirurgen worden opgeleid in de ziekenhuizen?
"Er is behoefte aan nieuwe plastisch chirurgen en daar wordt vanuit het Concilium ook aan gewerkt, maar dat is een lang proces. Wij willen er meer mensen bij hebben, maar wij zijn niet de enigen die dat willen. Ook kaakchirurgen en kno-artsen willen dat. Met de veroudering van de maatschappij groeit de hele gezondheidszorg, dus krijgt iedereen meer werk."
Hoe verklaart u dat de cosmetische sector in de afgelopen jaren zo is gegroeid?
"Daar wordt vanuit de media flink aan gewerkt. Televisieprogramma’s over metamorfoses spiegelen mensen allerlei mooie dingen voor en ook de modetijdschriften en damesbladen helpen eraan mee. Ik zag laatst dat als je een abonnement neemt op het tijdschrift Top Santé, je een gratis botoxbehandeling krijgt."
Wat vindt u ervan dat mensen zo gemakkelijk aan hun lichaam laten sleutelen?
"Ik heb er persoonlijk geen moeite mee, iedereen moet dat voor zichzelf beslissen."
Maar opereert u ook iedereen die zich bij u meldt?
"Als iemand langskomt voor een cosmetische ingreep, dan kijk ik altijd of ik het probleem zie. Ik zie veel jonge vrouwen die heel kleine borsten hebben of van wie de borsten slap zijn geworden na zwangerschap of gewichtsverlies. Ik kan wel invoelen dat mensen daar heel erg mee zitten. Het kan een behoorlijke sociale handicap zijn. Bij deze mensen beheerst een ogenschijnlijk niet zo belangrijke tekortkoming hun hele leven. Maar als ik het probleem niet kan zien, dan begin ik er ook niet aan."
Maar er zullen ook mensen zijn die hun neus hebben laten rechtzetten en dan nog niet gelukkig zijn. Is het in bepaalde gevallen niet gewoon iets psychisch?
"Dat gebeurt ook. Je hebt de ziekte body dysmorphic disorder, een psychische afwijking. Mensen die daaraan lijden, hebben een verkeerd zelfbeeld. Zij zijn extreem gepreoccupeerd met een heel kleine onvolkomenheid, of ze hebben geen onvolkomenheid maar zijn toch heel erg gepreoccupeerd met iets wat ze denken dat er is. Zo iemand kan helemaal niet meer functioneren, zit alleen maar in de spiegel te kijken. Deze mensen hebben een ander soort therapie nodig en kunnen beter met een psychiater gaan praten. Want als je ze opereert, zijn ze meestal ontevreden en verzanden ze in zo’n circuit dat ze steeds maar meer gaan 'shoppen'."
Komt dat veel voor?
"Nee. De meeste mensen die ik opereer, zijn erg geholpen met de plastische ingreep. Niemand kijkt ervan op als je naar de psycholoog of psychiater gaat omdat je neerslachtig bent. Maar als je je borsten laat vergroten of je neus laat corrigeren omdat je daar al tien jaar een complex van hebt, dan wordt dat veroordeeld. Terwijl je mensen met zo'n operatie gewoon een goed zelfbeeld kunt geven, zodat ze weer lekker in hun vel zitten. Dat is veel goedkoper dan heel lange psychotherapie."
Waar moeten mensen op letten als ze een cosmetische operatie overwegen?
"Je moet heel goed marktonderzoek doen. Persoonlijk zou ik alleen maar in een geaccrediteerde kliniek willen worden geholpen waar permanent dezelfde mensen werken en waar allerlei protocollen voor de veiligheid van de patiënt worden gehanteerd. Het is heel wenselijk dat er vanuit de Inspectie van de Gezondheidszorg streng en nauwlettend naar alle activiteiten in klinieken wordt gekeken. Want als mensen slecht uit zo’n cosmetische operatie komen, moet de reguliere gezondheidszorg de problemen toch weer opvangen."
In 'de kwestie' reageert iedere week een wetenschapper van de Erasmus Universiteit Rotterdam op een actueel vraagstuk in de media. 'De kwestie' komt tot stand in samenwerking met Erasmus Magazine, opinie- en informatieblad van de Erasmus Universiteit Rotterdam.
