De kwestie: Beleggers gaan voor goud
Tekst: Micha Jacobs; Fotografie: Ronald van den Heerik
Als een olievlek spreidt het zich uit, de kredietcrisis die vanuit de Verenigde Staten de hele wereldeconomie lam legt. In een tijd waar banken failliet gaan, reddingsplannen sneuvelen en het vertrouwen op de aandelenmarkten als sneeuw voor de zon verdwijnt, is er slechts één belegging die nog enige houvast lijkt te bieden: goud! Achterhaald, meent doctor in financiën Mathijs van Dijk. "Het heeft een historisch-sentimentele reden dat goud kennelijk eeuwigheidswaarde heeft." |
Beleggers gaan voor goud
Financiële markten storten als kaartenhuizen in en wat zie je? De goudprijs schiet omhoog, omdat er massaal in goud wordt belegd. Hoe is dat te verklaren? "Dat is niet eenvoudig te zeggen. Mensen zijn altijd op zoek naar iets veiligs om in te beleggen. In eerste instantie zag je dat er veel in kortetermijnstaatsobligaties werd belegd. De prijzen daarvan, zeker in Amerika, werden enorm opgedreven, waardoor er van het rendement van die obligaties bijna niets overbleef. Niet aantrekkelijk dus. Kennelijk zijn er nog een heleboel beleggers die goud als een veilige thuishaven zien; iets dat altijd wel waarde zal behouden. Maar dit is rationeel moeilijk te verklaren. Goud is gewoon een of ander metaal en mensen vinden dat mooi."
Is dát de reden waarom goud een stabiele beleggingsfactor blijkt? "In de historie is goud altijd iets heel veiligs geweest. Je ziet in oorlogen dat mensen geen cash willen hebben, maar juwelen. Ook als er hoge inflatie is, is het gevaarlijk om je geld thuis te houden of op de bank te hebben. Nu doemt het inflatiespook ook weer op. Toch is er geen economische reden om aan te nemen waarom goud daar een goede bescherming tegen zou zijn. Het is bijna een historisch-sentimentele reden die teruggrijpt op de afgelopen eeuwen, maar die eigenlijk nu achterhaald is.
Je zou net zo goed aluminium of graan kunnen kopen, bij wijze van spreken. Kijk, geld wordt gedrukt door centrale banken en het feit dat je gelooft dat dit een bepaalde waarde heeft is een soort vertrouwenskwestie: geld blijft immers gewoon een stukje papier. Mensen hebben kennelijk het idee dat goud wel eeuwigheidswaarde heeft."
Dit klinkt wel heel naïef. "Als iedereen zó naïef is, dan is het bijna een selffulfilling prophecy; iedereen zal dan altijd goud willen hebben. Naïef is echter niet helemaal het juiste woord. Als iedereen blijft vinden dat goud heel erg bijzonder is, bijzonderder dan al die andere metalen, dan zal er altijd voldoende vraag naar goud zijn om die prijs redelijk hoog te houden."
Had u verwacht dat er nu zo'n grote run op goud zou ontstaan? "Laat ik het zo zeggen: het verbaast me wel, maar het is niet nieuw. We hebben al eerdere beurscrises gehad en dan zag je ook een effect op de goudkoers. Het blijft een uitermate apart fenomeen dat mensen goud een vaste waarde toekennen, maar het is niet zo dat dit nu opeens is opgekomen of dat dit sinds de jaren dertig - na de beurskrach in Amerika - niet meer is gebeurd. Je ziet ook in de jaren tachtig en negentig dat goud tijdens verschillende crises een veilige thuishaven is gebleken."
Laten we nu net doen alsof het niet al goud is dat er blinkt. Goud bestaat even niet. Hoe zou u de kredietcrisis hebben opgelost? "Er is nog steeds een hoop geld en dat moet ergens heen. Er is, zoals gezegd, al zoveel in kortetermijnstaatsobligaties gaan zitten, dat je daar bijna geen rendement op krijgt. Je kan je geld ook op de bank zetten - dat moet je dan wel een beetje spreiden, want als een bank over de kop gaat ben je alsnog je geld kwijt - of je geld thuis houden. Maar verder is er niet een enorm voor de hand liggend alternatief. Van alles wat met kredieten te maken heeft, wil men tegenwoordig verre blijven. Daar is men als de dood voor; dat is nu juist de essentie van de hele credit crunch, zoals de Engelse term voor de crisis luidt. Aandelen zijn nu superbeweeglijk, twintig procent omlaag en vervolgens twintig omhoog binnen een week, is erg zeldzaam. Het is wel begrijpelijk dat beleggers een uitweg zoeken en denken: 'We moeten ergens in gaan zitten.' In dit geval dus goud."
Beleggen in goud is, zo zegt u, kiezen voor veiligheid. Erg conservatief. Druist dit niet tegen elk economisch principe in? "Dat is wel het idee, maar in tijden van crisis is dat normaal. Er wordt steeds vaker gezegd dat er momenteel genoeg 'koopjes' zijn, omdat de prijzen op financiële markten zo hard zijn gedaald. Maar je moet behoorlijk wat lef hebben om daar gebruik van te maken. Dus vind ik de keuze voor veiligheid op dit moment niet zo gek. De vraag is natuurlijk hóe veilig beleggen in goud is. Uiteindelijk is dat gebaseerd op de redenering dat goud altijd waardevol zal blijven."
Dat zeg ik: conservatief. "Het is conservatief in de zin dat het teruggrijpt op oude ideeën, ja. Het is niet conservatief, omdat het mogelijk wél riskant is. Ik heb namelijk geen specifieke reden om aan te nemen dat goud tot in eeuwigheid der dagen geliefd zal zijn bij mensen. Wat dat betreft lopen beleggers wel risico. Bovendien: hopelijk kalmeren financiële markten op een gegeven moment en durft men meer risico te nemen. Beleggers stappen dan vervolgens úít goud, waardoor de goudprijs ooit wel weer naar beneden gaat. Dan moet je je niet te laat uit die markt terugtrekken."
Hoe lang duurt een crisis meestal? "Dat hangt er heel erg van af. De Great Depression van de jaren dertig - die begon in 1929 met de beurskrach - duurde wel tien jaar voordat de effecten daarvan hersteld waren. Ben Bernanke, voorzitter van de Amerikaanse centrale bank en wetenschapper, heeft met name die Great Depression bestudeerd. De conclusie van zijn onderzoek is dat de overheid op zulke momenten heel gul moet zijn en in moet springen. Ik denk dat hij daar gelijk in heeft."
Dan maar even in glazen bol kijken: hoe lang zijn we nog met de huidige crisis zoet? "Nu hebben we een grote crisis - dat wil ik absoluut niet bagatelliseren. Die gaat effect hebben op economieën en mensen overal ter wereld. Maar als je kijkt naar die depressie van de jaren dertig, dan heb je het wel over werkloosheidcijfers van twintig, vijfentwintig procent. Dan praat je over de Duitse hyperinflatie van een miljoen procent. Dat is nu nog lang niet het geval. Europa begint nu richting recessie te gaan - ontzettend vervelend - maar de Nederlandse werkloosheid schommelt rond de vier en een half procent. Ik heb goede hoop dat de huidige maatregelen, zoals het overheidsingrijpen, voorkomen dat deze crisis ook tien jaar gaat duren of dat werkloosheidscijfers richting de twintig procent gaan."
Donderdag 9 oktober 2008 (Week 41).
In 'de kwestie' reageert iedere week een wetenschapper van de Erasmus Universiteit Rotterdam op een actueel vraagstuk in de media. 'De kwestie' komt tot stand in samenwerking met Erasmus Magazine, opinie- en informatieblad van de Erasmus Universiteit Rotterdam.