De kwestie: Comazuipen
tekst Caroline van der Schaaf fotografie Ronald van den Heerik
De gemiddelde achttienjarige zal geregeld een biertje drinken in de kroeg. En misschien zal een veertienjarige stiekem eens een Breezertje drinken met vrienden. Maar tieners die elk weekend voor de lol enorme hoeveelheden alcohol achterover slaan, dat is niet meer normaal. Een avondje ‘comazuipen’ – gemeenschappelijk overmatig drinken - kan fatale gevolgen hebben. Dat bleek eerder dit jaar in Berlijn waar een zestienjarige scholier na 52 glazen tequila in coma raakte en overleed. En ook in ons land horen we steeds meer over uitwassen en wordt nu nagedacht over maatregelen. |
Comazuipen
Jongeren drinken op steeds jongere leeftijd steeds grotere hoeveelheden alcohol. Een dertienjarige die geregeld een stuk in zijn kraag zuipt en er zelfs door in coma raakt, is al lang geen uitzondering meer. Het kan bijna niet anders of dit leidt tot ernstige hersenschade. Dat valt echter mee, zegt psycholoog Ingmar Franken. De kans dat deze jongeren verslaafd raken aan alcohol is wél groot.
Is comazuipen een trend aan het worden in Nederland? “Het is wel duidelijk dat jongeren steeds jonger en ook vaker gaan drinken. Van de andere kant weet ik niet of je je daar per se heel erge zorgen over moet maken. De berichtgeving in de media hierover vind ik soms een beetje overtrokken. Er wordt dan gezegd dat jongeren door dit overmatige drinken hersenbeschadigingen oplopen. Maar als je gaat bekijken op welke wetenschappelijke basis die uitspraken zijn gestoeld, dan is die heel erg mager. Alle onderzoeken die worden aangehaald, zijn bovendien gebaseerd op onderzoek bij dieren. Natuurlijk, als je jezelf in een coma zuipt, kan dat nooit goed zijn voor je hersenen. Maar de schadelijkheid van heel veel drinken op jonge leeftijd is nog niet bewezen.”
Hersencellen sterven toch af als je heel veel drinkt? “Nee. Wat wel zo is, is dat mensen een veel groter risico lopen om een verslaving te ontwikkelen als ze al jong veel drinken. Dat is dus echt een risicofactor voor de rest van hun leven. Maar dat je echt dingen stuk drinkt, zoals mensen zich dat soms voorstellen, dat gebeurt pas na jarenlange verslaving en heel grote hoeveelheden drank. Het is niet zo dat er meteen dingen kapot zijn als je een keer bent uitgeweest en je gigantisch veel hebt gedronken.”
Wat voor soort jongeren zijn het meest ontvankelijk voor overmatig drinken? “Ik onderzoek de psychologie en de biologie van de hersenen. Vanuit die optiek kan ik daar wel iets over zeggen. Er zijn mensen die heel erg sensation seeking zijn. Die zijn op zoek naar externe prikkels die een soort spanning of plezier geven. Dat soort mensen voelt zich meer aangetrokken tot binge drinking, zoals ze drinken in grote hoeveelheden noemen, dan mensen die een beetje teruggetrokken of timide zijn.”
Is er een verklaring voor dat het voornamelijk jongeren zijn die zich met dat ‘comazuipen’ bezighouden? “Vroeger dachten we dat de hersenen op de leeftijd van dertien à veertien jaar waren uitgegroeid. Sinds kort weten we echter dat de frontale cortex, het voorste deel van de hersenen dat heel belangrijk is bij het plannen en reguleren van gedrag en het afremmen van bepaalde impulsen, dan nog lang niet is uitontwikkeld. Het duurt ongeveer tot je 21ste voor dat stuk hersenen is volgroeid. Dat kan verklaren waarom dit gedrag vooral bij jongeren voorkomt.”
Hoe werkt dat precies? “Die frontale cortex zorgt normaal gesproken voor de rem op gedrag. Volwassen mensen drinken ook wel eens een biertje, maar die frontale cortex zegt als het ware: ‘Morgen moet je werken’ of: ‘Je moet voor je kinderen zorgen’, noem maar op. Dus die verzint allerlei redenen om niet verder te drinken. Bij kinderen is die structuur nog niet helemaal uitontwikkeld. Zij missen die rem, waardoor ze kunnen doorschieten in hun gedrag. Dat verklaart echter nog niet waarom jongeren nu veel meer drinken dan tien jaar geleden. Dat zal meer met sociologische factoren samenhangen, met de veranderende maatschappij waarin jongeren meer onder druk staan. Stoer doen, erbij willen horen, de invloed van de reclame en van andere media, dat speelt allemaal een rol. Maar dat is niet helemaal mijn onderwerp.”
Is er een oplossing voor deze drankproblemen onder jongeren? “Massamediacampagnes waarin wordt gezegd dat je hersenen beschadigd raken door overmatig drinken, zetten in ieder geval geen zoden aan de dijk. Je moet mensen niet bang maken met irreële en angstaanjagende informatie. Dat heeft heel weinig effect. Je kunt beter gerichter op scholen jongeren bezoeken en gerichte gedragsveranderingen bewerkstelligen. Of de prijs gewoon omhoog doen, dat helpt ook heel vaak. En ervoor zorgen dat alcohol lastig verkrijgbaar is voor jongeren, dus de minimumleeftijd om drank te kunnen kopen, opschroeven.”
Werkt dat echt? “Er zijn altijd mensen die dit soort probleemgedrag blijven vertonen. Maar ik denk dat het nog veel erger zou zijn als je helemaal geen regels hebt.”
Zal deze trend zich voortzetten, of is dit comazuipen een storm in een glas water? “Dit soort ontwikkelingen fluctueert. Ik heb niet het idee dat dit nu heel erg uit de hand gaat lopen. Je krijgt altijd een soort tegenreactie waarbij men de normen weer een beetje probeert bij te stellen. Dat zie je nu ook gebeuren in de politiek met die discussie over het verhogen van de minimumleeftijd voor het kopen van alcohol. Ik denk dat de rol van de ouders hierin ook belangrijk is. Op het moment dat ouders zich bewust zijn van deze problemen, gaan ze het gedrag van hun kinderen misschien wat meer in de gaten houden. Als je kind geregeld dronken thuis komt, moet je daar wat aan doen.”
Drinken door jongeren is dus niet zonder gevaren? “Het is vooral gevaarlijk als alcohol drinken functioneel wordt. Op het moment dat jongeren gaan drinken, omdat ze daarmee met stress kunnen omgaan, of omdat ze met een paar biertjes op niet meer verlegen zijn, dan leren ze als het ware dat stress en verlegenheid zijn op te lossen met alcoholgebruik. Drinken wordt dan een soort techniek die ze de rest van hun leven bij zich dragen. Dat kan op latere leeftijd leiden tot nog meer drankgebruik.”
In 'de kwestie' reageert iedere week een wetenschapper van de Erasmus Universiteit Rotterdam op een actueel vraagstuk in de media. 'De kwestie' komt tot stand in samenwerking met Erasmus Magazine, opinie- en informatieblad van de Erasmus Universiteit Rotterdam.
