Blijft AOW stelsel toch betaalbaar? - Archief 1999
11 november 1999
Zorgen wij voldoende voor onze kinderen? En zullen onze kinderen genoeg voor ons zorgen? Terwijl het aantal uitkeringsgerechtigden steeds omhoog gaat, wordt de beroepsbevolking relatief steeds kleiner. Het is de vraag of de toekomstige werkende generaties willen blijven betalen voor de gepensioneerden. Donderdag 11 november 1999 is Peter Alders gepromoveerd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op het proefschrift
Familiebanden in een vergrijzende wereld. Oorzaken en gevolgen van veranderingen in het geboortecijfer. Hij heeft onderzocht of de oudedagsvoorziening betaalbaar blijft bij een steeds verdergaande vergrijzing van de bevolking. Tevens kijkt hij naar de reden van de afgenomen arbeidsparticipatie van oudere werknemers.
Vergrijzing is met name veroorzaakt door een daling in het geboortecijfer. Terwijl in andere studies wordt uitgegaan van een gegeven verloop in het geboortecijfer, heeft Alders eerst gekeken naar de oorzaak van de daling in het geboortecijfer, om vervolgens te kijken naar de gevolgen van de vergrijzing. Hij toont aan dat veranderingen in de technologie een daling in het geboortecijfer kan bewerkstelligen. Een verbeterde technologie zorgt voor een hogere arbeidsproductiviteit, hetgeen leidt tot hogere lonen. Hierdoor wordt het rendement op scholing verhoogd en ouders kiezen ervoor om minder kinderen te krijgen om meer tijd per kind te kunnen besteden. Zo zorgt een verbeterde technologie ervoor dat de arbeidsparticipatie omhoog gaat, zowel door hogere lonen als door de daling in de totale tijd die nodig is voor de opvoeding van de kinderen. Dit leidt slechts tot een beperkte stijging in de AOW-premie, na een periode waarin de premie zelfs daalt.
Verder geldt dat zowel de voortschrijdende technologie, de emancipatie van vrouwen en de betere scholingsmogelijkheden van vrouwen ertoe hebben geleid dat vrouwen een betere baan konden krijgen. Aangezien zowel opvoeding van kinderen als werken tijdsintensieve bezigheden zijn, zijn baan en opvoeding moeilijk te combineren. Een baan die meer plezier geeft, zal hierdoor kunnen leiden tot een keuze voor minder kinderen. Daarnaast zal, om een carrière op te bouwen, het moment van kinderen krijgen worden uitgesteld.
Oudere werknemers eerder met pensioen door veranderingen in technologie
Het tweede deel van het onderzoek betreft de arbeidsparticipatie van oudere werknemers. Een nieuwe technologie zorgt ervoor dat kennis van oudere technologieën overbodig wordt, waardoor de productiviteit daalt van (oudere) werknemers die kennis van deze oudere technologieën hebben. Indien er geen neerwaartse loonflexibiliteit bestaat of demotie niet mogelijk is, zal een werkgever de voorkeur geven aan jongere werknemers. Scholing van de jongeren zorgt er daarnaast voor dat het gemiddelde scholingsniveau op de arbeidsmarkt stijgt, hetgeen een verandering in de gebruikte technologie makkelijker maakt. In dit opzicht zorgt scholing van de jongeren voor een negatief effect op het productiviteitsniveau van oudere werknemers. Een subsidie op de scholing van ouderen kan dit effect tegen gaan.
Als de werknemer een vrije keuze heeft om het moment van pensioneren te bepalen, beïnvloeden veranderingen in lonen het moment van pensioneren. De periode tot de voorgenomen pensioendatum is hier met name van belang. Een daling in het loon vlak voor het pensioen leidt tot een voorkeur om eerder met pensioen te gaan. Indien de periode tot aan het pensioen echter lang is, kan de werknemer zich moeilijker een lange pensioenperiode veroorloven en zal later met pensioen gaan. Flexibele pensionering zal in combinatie met afschaffing van de VUT vervroegde pensionering duurder maken, hetgeen de arbeidsparticipatie van oudere werknemers kan verbeteren.
Noot voor de pers
Info: bij Peter Alders, tel. 010 408 8926; e-mail: alders@few.eur.nl of bij de afdeling Interne en Externe Betrekkingen, tel. 010 408 1777Blijft AOW stelsel toch betaalbaar?
