LEDEMAATSPERFUSIE MET NIEUW MEDICAMENT VOORKOMT AMPUTATIE - Archief 1999
17 juni 1999
Oratie A.M.M. Eggermont, bijzonder hoogleraar Experimentele Chirurgische Oncologie
Bij de behandeling van ver voortgeschreden kwaadaardige woekeringen in ledematen, waarvoor tot voor kort slechts een amputatie kon worden verricht, is thans goede vooruitgang geboekt. Dankzij de inspanningen van een groep chirurgisch-oncologen is een medicijn geregistreerd dat in veel gevallen amputatie kan voorkomen. Chirurg Alexander M.M. Eggermont besteedt daar in zijn oratie ‘Op het snijpunt’ ruim aandacht aan.
Deze ontwikkeling is een typisch voorbeeld van moderne ontwikkelingen in de chirurgische oncologie waarbij chirurgische methoden toepassingen van geneesmiddelen mogelijk maakt in concentraties waarbij zij werkzaam zijn. Het toont aan hoe op het snijpunt van verschillende disciplines nieuwe mogelijkheden worden ontdekt die vanuit monodisciplinair denken niet tot stand waren gekomen.
Dr. Eggermont aanvaardt op donderdag 17 juni 1999 het ambt van bijzonder hoogleraar in de Experimentele Chirurgische Oncologie, vanwege de Nederlandse Kankerbestrijding - Koningin Wilhelmina Fonds, bij de Faculteit der Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Tumor Necrose Factor-alpha (TNF) is een stof die zijn naam dankt aan het acute bloederige weefsel versterf dat het bij tumoren in knaagdieren kan veroorzaken. TNF vernietigt namelijk het vaatbed van de tumor en is een belangrijke medicament in het arsenaal van antiangiogentische medicijnen die heden ten dage in het brandpunt van de belangstelling staan. TNF bleek bij onderzoek in de jaren ’80 echter al bij lage niet werkzame doseringen veel te giftig bij de algemene behandeling (via een infuus) van kankerpatiënten. Het medicament werd "afgeschreven". Dankzij de toepassing middels een geïsoleerde perfusie van arm of been toonde Prof.Lejeune in Brussel aan dat dan wel zeer hoge doses TNF kunnen worden toegepast met opmerkelijke antitumor effecten. Deze observatie leidde tot onderzoeken bij patiënten met moedervlekkanker en weke-delen sarcomen van de ledematen. Het onderzoek bij sarcomapatiënten werd door prof. Eggermont geleid vanuit de Daniel den Hoed Kliniek en naast Brussel was hierbij van cruciaal belang de participatie van de twee andere perfusiecentra in Nederland (Schraffordt-Koops, Groningen; en Kroon, Amsterdam).
Het onderzoek werd in de loop der jaren uitgebreid naar andere kankercentra in Europa. Het resultaat van een perfusie met TNF in combinatie met het chemotherapeuticum melphalan is bij de meeste patiënten dat een niet verwijderbare tumor zoveel kleiner wordt dat 2-3 maanden later alsnog de tumorrest kan worden weggenomen met behoud van functie arm of been. Na acht jaar onderzoek en, nadat de gegevens door twee onafhankelijke commissies waren beoordeeld, was ook de Europese Commissie voor Registratie van Geneesmiddelen overtuigd dat op grond van de gegevens bij 196 patiënten, die normaliter uitsluitend een amputatie of functionele amputatie zouden hebben ondergaan, bij 70% een amputatie was voorkòmen dankzij een perfusie met TNF +melphalan. Op grond van deze resultaten werd TNF geregistreerd in Europa.
Dat dit eerste antiangiogenetische medicijn kon worden geregistreerd dankzij de inspanningen van een groep chirurgisch-oncologen is een aardige bijzonderheid. De boodschap nu is: Amputeer of verwijder niet een sarcoom zonder de mogelijkheid van de rol van een perfusie in het behandelingsplan te hebben overwogen. Een rede te meer om alle patiënten met sarcomen in centra te laten behandelen en niet in de perifere ziekenhuizen omdat daar de ervaring met de behandeling van deze zeldzame tumoren per definitie onvoldoende is en blijft.
Noot voor de pers
E M B A R G O tot DONDERDAG 17 JUNI 1999, 14.00 UUR
Oratie prof.dr. A.M.M. Eggermont 17 juni 1999; Woudestein, Aula, 16.00 uur
Info: bij de hoogleraar, tel. 010 – 439 1793, e-mail eggermont@chih.azr.nl
