Promotie P.S. Sjouke: 'Het behoud van cultuurgoederen: twee werelden, twee visies' - Archief 1999
25 juni 1999
Vrijdag 25 juni 1999, 11.00 uur, Woudestein- Senaatszaal
Promotores: prof.dr. A.C. Zijderveld, Sociologie en prof.dr. R.M.G.E. Foqué, Inleiding in de Rechtswetenschap
Regelmatig staan er artikelen in de krant over cultuurgoederen. Het gaat dan om een smaakmakende diefstal van een cultuurgoed uit en museum of het astronomische bedrag dat ervoor betaald is op een veiling. Even vaak is het een geschil over de eigendom van het cultuurgoed waarover wordt geschreven.
Het is daarom niet verwonderlijk dat nagenoeg alle landen in de wereld regelingen kennen die tot doel hebben hun cultuurgoederen binnen de landsgrenzen te houden. In deze regelingen is de term ‘cultuurgoed’ meestal gedefinieerd als een voorwerp van historische, artistieke, wetenschappelijke of religieuze waarde. Daarnaast worden de eigendomsrechten van de eigenaar van het cultuurgoed beperkt. In de regelingen van Europese landen gaat het voornamelijk om kunstwerken of andere voorwerpen die op kunstzinnige wijze zijn vormgegeven
Maar tegen over deze Europese visie op cultuurgoederen is er de visie van inheemse volken. Voor hen is het cultuurgoed een voorwerp dat het tastbare element vormt van het wezen van de cultuur. Vanwege deze betekenis houden inheemse volken cultuurgoederen meestal in gemeenschappelijk eigendom. De vervreemding van cultuurgoederen door een individu is daarom verboden. Gebeurt dit toch dan blijkt hun eis tot teruggave van het cultuurgoed steeds vaker door de rechter te worden erkend. Deze erkenning van het recht van inheemse volken op hun cultuurgoederen heeft sinds kort haar neerslag gekregen in verschillende nationale en internationale regelingen. Wanneer de Europese en inheemse visies met elkaar worden vergeleken blijken ze onverenigbare belangen te behartigen. Zowel wat betreft de inhoud van de term ‘cultuurgoed’ als de rechten en plichten die de beide visies aan kwalificaties verbinden.
