Wisselvallig en flexibel: de arbeidsmarkt van artiesten en musici - Archief 1999
26 november 1999
Artistiek werk en de arbeidsmarkt van kunstenaars en artiesten krijgen tenonrechte weinig aandacht in het reguliere arbeidsmarktonderzoek. De theoretischeen empirische oriëntatie van dat onderzoek wordt nog altijd sterk bepaald doorhet model van de industriële loonarbeid, ondanks de komst van dediensteneconomie, de postindustriële samenleving en de informational society.De organisatie van artistiek werk, die in veel opzichten afwijkt vanindustriële loonarbeid, kan juist om die reden model staan voor arbeid in depostindustriële samenleving, aldus Teunis IJdens. In zijn proefschrift Schotsen scheef. Artistiek werk tussen markt en organisatie richt hij zich metname op het werkterrein van jazzmusici, cabaretartiesten en anderepodiumkunstenaars. Hij promoveert op vrijdag 26 november 1999 aan de ErasmusUniversiteit Rotterdam.
De wisselvalige beroepspraktijk en de flexibelearbeidsmarkt van jazzmusici, cabaretartiesten en andere podiumkunstenaars staancentraal in IJdens proefschrift. De verdeling van werkgelegenheid eninkomsten onder deze artiesten is enerzijds onderhevig aan de werking van hetzuivere marktmechanisme en anderzijds aan institutionele regulering.
Institutionele factoren zoals subsidiebeleid en lesbevoegdheden spelenbijvoorbeeld een belangrijke rol bij de verdeling van werk en inkomsten onderjazz- en improviserende musici in Nederland. Inkomensverschillen tussenjazzmusici berusten vooral op het aantal optredens en op het feit of een musicusook les geeft dan wel alleen met optreden zijn brood verdient. Verschillen inhet honorarium per optreden zijn betrekkelijk gering, ten eerste omdat de vraagnaar jazz en improvisatiemuziek niet groot is en ten tweede omdat gesubsidieerdeconcerten doorgaans volgens een minimumnorm door de podia gehonoreerd worden.
De arbeidsmarkt voor cabaretartiesten fungeert daarentegen geheel en alvolgens het principe van de vrije markt. Vakbonden en collectieve afsprakenhebben op dit terrein geen betekenis. Er is een grote maar selectieve vraag naarcabaret, en de financiële verdiensten per optreden lopen zeer sterk uiteen.
De wisselvallige beroepspraktijk en de flexibele arbeidsmarkt van kunstenaarsen artiesten zijn niet zonder risico's. Ten eerste bestaat het gevaar dat eendeel van elke nieuwe lichting artiesten na afronding van een kunstvakopleidinglangdurig zonder betaald passend werk komt te zitten. Ten tweede kunnengemakkelijk gaten vallen in de reeks kortstondige arbeidsrelaties en losseoptredens. Dit zijn risico's voor individuele artiesten, die daar ieder voorzich een antwoord op moeten zien te vinden, maar ook voor de samenleving en desector die de kosten van bijstands- en werkloosheidsuitkeringen dragen.
Vandaar beleidsinspanningen die gericht zijn op het bevorderen van dearbeidsinpassing van werkzoekende podiumkunstenaars, zoals subsidies voorwerkervaringsplaatsen. Vandaar ook de Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars, diekunstenaars financieel in staat stelt hun beroepspraktijk voort te zetten en teontwikkelen door hen een basisuitkering onder bijstandsniveau te bieden met deruimte om bij te verdienen en zonder de plicht om ander betaald werk te zoeken.
Deze nieuwe maatregelen en voorzieningen kunnen met dewerkloosheidsverzekering zorgen voor een flexibel antwoord op de risico's van deflexibele arbeidsmarkt, die sommige artiesten tot sterren maakt en anderenbuiten beeld laat.
Noot voor de pers
Promotie: vrijdag 26 november 1999, 13.30 uur
Plaats: Woudestein, Senaatszaal
Info: bij de promovendus, e-mail: ijdens@fhk.eur.nl of bij de afdeling Interne en Externe Betrekkingen, tel. 010 408 1777
