Bedrog, geheimen en liegen (2112DD)

Inzicht in de donkere kanten van de menselijke natuur
Datum(s)

Data: 5, 12, 26 oktober en 2, 9, 16, 23, 30 november

Dag en tijd: Dinsdag 10.00 - 11.45 uur

Kosten

€ 250 (incl BTW)

Inschrijfdeadline

4 oktober 2021

Iedereen vertelt wel eens een leugentje, maar we vinden het moeilijk om hier eerlijk over te zijn. Liegen heeft namelijk nogal een negatief imago. Mensen zien zichzelf graag als eerlijk, vaak ook eerlijker dan andere mensen. Daarnaast vinden we het erg vervelend als we erachter komen dat iemand tegen ons heeft gelogen. Toch doen we het allemaal. Tegen wie liegen we het meest? Waarom doen we dat? Waarover liegen we? Hoe kunnen we leugenachtig gedrag het beste meten? En zijn onze leugens verandert nu we steeds vaker digitaal communiceren?

Een deel van de leugens die we vertellen heeft een sociale functie en zorgt ervoor dat we elkaar aardiger vinden. Een ander deel van de leugens wordt echter verteld voor persoonlijk gewin en kan negatieve consequenties hebben voor de omgeving of zelfs voor de gehele maatschappij. Denk bijvoorbeeld aan een zwijgende misdadiger of liegende politicus. Bij dit soort leugens waar veel op het spel staat kan leugendetectie een belangrijke functie vervullen. Want wat is een democratie nog waard als kiezers niet kunnen vertrouwen dat politici de waarheid spreken? Hoe zit het precies met de veelvuldig incorrecte beweringen van president Trump? Meer in het algemeen, hoe kunnen we erachter komen of iemand liegt? Kunnen mensen beter worden in leugendetectie door training? Hoe betrouwbaar is de polygraaf? Is het zinvol om technologie gebruiken om leugens te detecteren? En wat zijn de ethische implicaties van deze technologieën?

In de meeste gevallen hebben mensen de keuze om zich ofwel eerlijk, ofwel oneerlijk te gedragen. Sommige mensen zullen vaker de keuze voor oneerlijk gedrag en liegen maken dan andere mensen. Toch zijn er ook allerlei omgevingsfactoren die beïnvloeden hoe eerlijk we zijn. Heeft u zich ooit afgevraagd waarom er in sommige winkels spiegels of camera’s met monitors waarop mensen zichzelf kunnen zien hangen?

Opbouw van de cursus
De cursus bestaat uit 8 colleges.

Resultaten van de cursus
Na het volgen van deze cursus weet je meer over liegen en oneerlijk gedrag (colleges 1 t/m 4) en leugendetectie (colleges 5 t/m 8).

Na het eerste college weet je wat liegen is, hoe leugenachtig gedrag wordt onderzocht, wat er komt uit dit onderzoek komt en ook hoe betrouwbaar dit type onderzoek is.

Na het tweede college weet je welke effect liegen heeft op de leugenaar zelf, welke factoren leugenachtig gedrag beïnvloeden, en hoe je deze gedragsverandering kunt observeren of meten.

Na het derde college weet je wat oneerlijk gedrag is, hoe dit wordt onderzocht en wat er uit dit onderzoek komt. Veelgebruikte onderzoeksmethoden zijn bijvoorbeeld de matrixtest en onderzoek met een dobbelsteen.

Na het vierde college weet je welke factoren beïnvloedden of mensen zich (on)eerlijk gedragen en hoe we eerlijk gedrag kunnen stimuleren. Factoren die aan bod zullen komen zijn ethische dissonantie, persoonlijkheid, demografische factoren, moraliteit en religie en (sociale) omgevingsfactoren.

Colleges 5 tot en met 8 gaan over leugendetectie. Na het vijfde college weet hoe mensen leugens detecteren, hoe goed ze daarin zijn, welke rol ervaring en training spelen en hoe we menselijke leugendetectie kunnen verbeteren. De focus zal hierbij liggen op interviewtechnieken, zoals het stellen van specifieke en onverwachte vragen, vragen in omgekeerde volgorde, een tweede taak uitvoeren tijdens het interview, details tekenen tijdens het interview en twee mensen tegelijk interviewen.

Na het zesde college weet je meer over leugendetectie op basis van non-verbaal gedrag, dus hoe iemand zich gedraagt. Je leert bijvoorbeeld hoe een leugenaar zich gedraagt, de voordelen van video opnames vs. het automatisch meten van gedrag, leugendetectie door middel van motion-capture pakken en spiegelgedrag als teken van liegen.

Na het zevende college weet je meer over leugendetectie op basis van verbaal gedrag, dus wat iemand zegt (inhoud) en op welke manier (taalgebruik / linguïstiek). Je leert aan de hand van verbale leugendetectiemethoden zoals CBCA, Reality Monitoring, SCAN en de Verifiability Approach welk type details kenmerkend zijn voor leugens. Ook leer je hoe je aan iemands taalgebruik kunt zien of iemand liegt. Dit wordt gedemonstreerd aan de hand van de leugenachtige tweets van ex-president Trump.

Na het achtse college kun je een inschatting maken van de betrouwbaarheid van de polygraaf. Ook kun je een onderscheid maken tussen de Control Question Technique (CQT) gebaseerd op fysiologische stressreacties en geheugendetectie gebaseerd op het herkennen van informatie (P-300 wave).

Verplichte literatuur
Geen.

Aanbevolen literatuur
- Boeken
o Aldert Vrij & Bruno Verschuere (2015). Detecting Deception. Current challenges and cognitive approaches.
o Bruno Verschuere, Gershon Ben-Shakhar, Ewout Meijer (2011). Memory detection. Theory and Application of the Concealed Information Test.
o Dan Ariely (2012) The (Honest) Truth About Dishonesty. How We Lie to Everyone - Especially Ourselves.
o Jeroen de Ridder, Rens Vliegenthart, Jasper Zuure (2020). Doen, durven of de waarheid. Democratie in digitale tijden. Gratis te downloaden. https://www.dejongeakademie.nl/shared/resources/documents/publicatie-doen-durven-of-de-waarheid-12102020 -

- Museum & Theater
o Markiezenhof. Tentoonstelling: Geheimen & Verhalen. https://www.markiezenhof.nl/ontdek-het-paleis/vaste-opstelling/verhalen-geheimen

Aanvullingen 
Sophie van der Zee in de media:
- TV
o Erik Scherder Onderzoekt, 27 mei 2021, Seizoen 1 Aflevering 5. Eerlijk duurt het langst. https://visie.eo.nl/artikel/2021/05/erik-scherder-onderzoekt-duurt-eerlijk-het-langst
o Atlas, 07 april 2021, Hoe kun je zien of iemand liegt? Te gast: Sophie van der Zee. https://www.ntr.nl/Atlas/439/detail/Atlas/VPWON_1328181
o Jeugdjournaal, 28 oktober 2020, Onderzoek: Meeste kinderen liegen zeker 4 keer per dag. https://www.youtube.com/watch?v=BdTndHq1rrg&ab_channel=NOSJeugdjournaal

- Radio:
o EenVandaag, 01 april 2021, Een leugen of een fout? Waarom het kan kloppen dat premier Rutte zich zijn Omtzigt-uitspraken niet herinnert. https://eenvandaag.avrotros.nl/item/een-leugen-of-een-fout-waarom-het-kan-kloppen-dat-premier-rutte-zich-zijn-omtzigt-uitspraken-niet-herinnert/
o EenVandaag, 02 februari 2021, Liegen doen we vaak en het meest tegen onze moeder. https://eenvandaag.avrotros.nl/item/liegen-doen-we-vaak-en-het-meest-tegen-onze-moeder/
o Radio NPO 1, Spraakmakers, 22 oktober 2020, Sophie van der Zee over haar onderzoek naar het leugenachtig gedrag binnen families en vriendengroepen. https://www.nporadio1.nl/fragmenten/spraakmakers/2e74a8a2-6e74-4b6e-b15d-d1a6fb0fa2eb/2020-10-22-sophie-van-der-zee-over-haar-onderzoek-naar-het-leugenachtig-gedrag-binnen-families-en-vriendengroepen
o Radio NPO 1, Spraakmakers, 1 februari 2020, De tweets van Trump zijn anders als hij liegt. https://www.nporadio1.nl/nieuws/buitenland/1d259fbb-3ede-42ae-bd44-e93987de9553/de-tweets-van-trump-zijn-anders-als-hij-liegt

- Kranten
o Algemeen Dagblad, 30 april 2021, Wie wint De Verraders? ‘We denken dat we goed kunnen ontmaskeren, maar we zijn er superslecht in’. https://www.ad.nl/show/wie-wint-de-verraders-we-denken-dat-we-goed-kunnen-ontmaskeren-maar-we-zijn-er-superslecht-in~a933aa74/
o New York Post, 18 januari 2021, Here’s how you can tell if someone is lying to you. https://nypost.com/2021/01/18/how-to-spot-a-liar-according-to-science/
o Algemeen Dagblad, 26 november 2019, Hoe kun je zoveel burgerdoden vergeten? ‘Een rampzalig gegeven’. https://www.ad.nl/politiek/hoe-kun-je-zoveel-burgerdoden-vergeten-een-rampzalig-gegeven~aae86945c/
o The Guardian, 05 september 2019, The race to create a perfect lie detector – and the dangers of succeeding. https://www.theguardian.com/technology/2019/sep/05/the-race-to-create-a-perfect-lie-detector-and-the-dangers-of-succeeding

Digitaal onderwijs
Deze cursus wordt online via ZOOM aangeboden en is te volgen via de eigen computer of laptop. Na aanmelding voor een cursus ontvang je van ons de benodigde praktische informatie omtrent ons digitale onderwijs. Wat kan je verder verwachten van ons digitale onderwijs?

  • Uitgebreide handleidingen bij de software die we gebruiken
  • Een gloednieuwe digitale leeromgeving, Maester, voor een verrijking van de leerervaring
  • Behulpzame hosts bij elk online college voor technische begeleiding
  • Interactie met medecursist en docent tijdens de online colleges
  • Mogelijkheid tot het terugkijken van elk online college
  • Privacy is, ook online, gewaarborgd

Over de docent

Dr. Sophie van der Zee is universitair docent gedragseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze heeft een multidisciplinaire achtergrond in psychologie (BSc Universiteit Utrecht; MSc Universiteit Maastricht cum laude; PhD Lancaster University; docent Vrije Universiteit), informatica (postdoc onderzoeker University of Cambridge). Daarnaast heeft ze ervaring met praktijkonderzoek door haar werk bij TNO en de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen.

Van der Zee doet onderzoek naar liegen en leugendetectie. Ze heeft een methode ontwikkelt om automatisch leugenachtig gedrag te meten door middel van motion capture pakken. Ook heeft ze het eerste gepersonaliseerde leugendetectiemodel ontwikkeld op basis van de tweets van voormalig president Trump. Sophie heeft Decepticon opgericht, het platform voor leugenonderzoek, met o.a. congressen en maandelijkse lezingen. Haar motion capture leugenonderzoek is ze in 2018 genomineerd als New Scientist Onderzoekstalent van het jaar. In 2020 is zij genomineerd voor de Klokhuis Wetenschapsprijs, voor haar onderzoek naar liegen binnen gezinnen.

Interesse? Het onderzoek van Sophie komt regelmatig in de media, zoals de TV programma's Atlas, Erik Scherder Onderzoekt, Klaas Kan Alles, Meldpunt, EenVandaag en BBC Crimewatch Roadshow. Ook vertelt ze regelmatig over haar onderzoek op de radio en wordt haar onderzoek beschreven in nationale en internationale kranten.

Contact

De medewerkers van Erasmus Academie werken thuis. Heb je vragen over het programma, stuur dan een mail naar: cursussen@erasmusacademie.nl

Datum(s)

Data: 5, 12, 26 oktober en 2, 9, 16, 23, 30 november

Dag en tijd: Dinsdag 10.00 - 11.45 uur

Kosten

€ 250 (incl BTW)

BTW
Inclusief 21% BTW
Begindatum
dinsdag 5 okt 2021
Inschrijfdeadline

4 oktober 2021

Tijdsduur
8 dagen
Aangeboden door
Erasmus Academie
Discipline
Psychologie
Type
Cursus
Voertaal
Nederlands
Instructievorm
online
Bekostiging

private

Inschrijving

Ik meld mij aan voor dit programma

Ga naar het inschrijfformulier

Vergelijk @count opleiding

  • @title

    • Tijdsduur: @duration
Vergelijk opleidingen