Creëer draagvlak, zeggenschap en legitimiteit voor participatiebeleid
Leer effectief en duurzaam opereren in participatieprocessen

Cursus Opleiding Participatie: Kunde en Kunst van een goede samenwerking | Blended

Datum(s)

27 november 2020

Kosten

€ 3.650,- (vrijgesteld van BTW)

Hoe verbind je burgers en beleid? Wat moet je doen om individuen, groepen of organisaties te betrekken bij collectieve vraagstukken, beslissingen of diensten? De opleiding Participatie: Kunde en Kunst van een goede samenwerking, leert je passende vormen van participatie te ontwerpen en hoe die op effectieve manier uit te voeren.

De opleiding behandelt vanuit de wetenschappelijke theorie en de praktijk verschillende  participatie- en co-creatieprocessen en geeft praktische handvatten hoe je actieve burgers, bewonersinitiatieven en organisaties kunt adviseren en ondersteunen.

Zoektocht naar ‘goede’ participatie

Participatie is een populair begrip bij overheden en publieke organisaties. Dit varieert van inspraakprocedures rond een specifiek plan en interactieve visievorming, tot bewoners die zelf initiatief nemen en steun zoeken bij de overheid. Gemeentes, provincies, ministeries en andere publieke organisaties zoeken naar nieuwe manieren om burgers en organisaties te betrekken. En met reden: participatie wordt niet alleen gezien als een manier om beter inzicht te krijgen in de problemen die spelen, maar ook als een manier om innovatieve oplossingen te ontwikkelen, meer legitimiteit en draagvlak te creëren voor beleid, en burgers en organisaties meer zeggenschap te geven.

Participatie = Spanningen

Participatie kan dus verschillende vormen aannemen en verschillende doelen dienen. Dit maakt het echter ook lastig om participatie op een juiste en productieve manier vorm te geven. Verschillende spanningen worden zichtbaar, zoals tussen de representatieve en participatieve democratie, tussen draagvlak en draagkracht, en tussen expertkennis en ervaringskennis. Vaak zien we dat participatie uitloopt in een proces dat eindeloos duurt, in een samenwerking die spaak loopt of in toenemende conflicten. De ambities om participatie serieus te nemen, werken dan averechts en leiden ertoe dat het vertrouwen tussen overheid, bewoners en organisaties verslechtert.

Kern van de opleiding

De opleiding Participatie Kunde en Kunst van een goede samenwerking is erop gericht om wetenschappelijke kennis en praktijkervaringen van de deelnemers bij elkaar te brengen. Gezamenlijk werken we aan thema’s als de ambities en doelen van participatie, het ontwerpen van een participatieproces, en het inbedden hiervan in de organisatie. Hierbij richten we ons op het bespreken van kenmerkende dilemma’s die in de praktijk voorkomen, en kijken we naar de praktische implicaties van (samen)werken met burgers. Zo helpt de opleiding om participatie meer te laten zijn dan een veelbesproken en veelbelovend thema, en bij te dragen aan het beter betrekken van burgers en organisaties bij beleid, plannen en diensten.

Praktische toepassing

Hoe betrek je op een goede wijze individuele burgers, groepen en organisaties bij collectieve vraagstukken, beslissingen of diensten die hen aangaan? Oftewel, hoe ontwerp je passende vormen van participatie en voer je deze op een productieve manier uit? Hierbij kun je denken aan participatie- en co-creatieprocessen, maar ook aan het adviseren en ondersteunen van actieve burgers en bewonersinitiatieven. Daar biedt deze opleiding inzicht in. In de opleiding leer je aan de hand van de meest recente wetenschappelijke kennis en praktijkvoorbeelden hoe je participatieprocessen en -instrumenten inzet op een manier die past bij de doelen en doelgroep die je voor ogen hebt. Daarnaast gaat de opleiding in op de organisatiekenmerken en individuele competenties die participatie ten goede komen. Door tijdens de opleiding te werken aan een eigen casus, leer je direct hoe je de opgedane kennis kunt toepassen op je eigen werkpraktijk. 

Resultaten

Na afloop van de opleiding:

  • Ben je bekend met de state-of-the-art wetenschappelijke kennis over participatie
  • Heb je inzicht in de potenties en uitdagingen van participatie en kunt u reflecteren op de verschillende vormen die participatie binnen jouw organisatie kan aannemen
  • Ben je in staat om op systematische wijze goed onderbouwde participatieprocessen en -instrumenten te ontwerpen en in te spelen op veranderingen gedurende het proces
  • Weet je hoe u participatie op een goede wijze kunt inbedden binnen uw organisatie
  • Bent je bewust van je eigen houding en competenties met betrekking tot participatie en de invloed die dit heeft op het contact met participerende burgers en organisaties
  • Heb je concrete handvatten om stappen te zetten in je eigen persoonlijke casus

Kortom, na afronding van deze opleiding weet je de theorie en praktijk van participatie met elkaar te verbinden. Op deze manier draagt de opleiding bij aan jouw kunde en kunst van participatie; de opleiding vergroot je (wetenschappelijke) kennis over participatie en draagt tegelijkertijd bij aan je participatievaardigheid en –creativiteit.

Programma

De opleiding omvat vijf collegedagen. Elke collegedag staat in het teken van een aspect van participatie. Middels opdrachten, discussies en verschillende werkvormen gaan we aan de slag met relevante wetenschappelijke theorieën. Tussen de collegedagen werk je aan de hand van opdrachten aan een participatieplan voor je eigen persoonlijke casus. Die casus betreft een praktijksituatie op het gebied van participatie. Dit kan heel uiteenlopend zijn; van een bewonersinitiatief dat je heeft benaderd voor ondersteuning, of een instrument dat je wilt gebruiken om burgers te laten participeren, of een vastgelopen proces waarin burgers meedenken over een concreet plan.

Dag 1:
Doelgerichte participatie

Op de eerste dag staat het doel van participatie centraal. Onduidelijke doelen, verschillende verwachtingen en twijfel over de juiste vorm of trede van participatie, kunnen het participatieproces belemmeren. Daarom verkennen we hoe je de doelen van overheden én participanten bespreekbaar kan maken. Op basis hiervan verkennen we hoe je vanuit de lokale context en het type vraagstuk tot doelformulering en een bijpassende participatievorm komt. Dit kan variëren van een instrument voor burgerinitiatief of het aanstellen van een initiatievenmakelaar tot een proces voor co-creatie of inspraak. Het bepalen van doelen en kiezen van participatievorm passen we toe op de participatiepraktijk van je casus.

Dag 2:
Procesontwerp: hoe dan?!

Vanuit het doel zetten we de stap naar het ontwerpen van een participatieproces. Heel praktische vragen kunnen grote consequenties hebben. Zo staan we stil bij de vraag wie je uitnodigt om te participeren. Hoe belangrijk is het om inclusief te zijn? Hoe voorkom je daarbij een ‘Poolse landdag’ waarbij iedereen aanwezig is maar niemand echt inbreng kan leveren? En hoe doe je recht aan zowel enthousiaste actievelingen als mensen die niet willen of kunnen participeren? Of mensen die in eerste instantie niet meedoen, maar later toch bezwaren of wensen inbrengen? Vervolgens kijken we ook naar praktische organisatie- en werkvormen. Aan de hand van ontwerpprincipes en criteria voor een goed participatieproces, gaan we aan de slag met het procesontwerp in je casus. Daarbij komen verschillende instrumenten in de participatie-toolbox aan de orde, waaronder interactieve werkvormen en de inzet van online instrumenten.

Dag 3: Organisatorische inbedding en rugdekking

Tijdens de derde dag bekijken we de participatie in relatie tot de publieke organisatie waarvoor je werkt. Centraal staat de inbedding van participatie in drie belangrijke contexten: politiek, management en uitvoering. Politici, bestuurders en uitvoerders kunnen met hun rol en houding het verschil maken, zowel in positieve als in negatieve zin. Op dag drie onderzoeken we hoe je in je eigen organisatie de ruimte en rugdekking organiseert die je nodig hebt om je casus verder te brengen. Daarbij zoomen we (met een wethouder als gastdocent) in het bijzonder in op het verbinden van participatie aan politiek en democratie.

Dag 4: 
Met jezelf
aan de slag

Participatie vereist andere competenties van professionals. Burgers zijn mondig, hun projecten zijn persoonlijk gemotiveerd en emoties kunnen hoog oplopen. Hoe hiermee om te gaan? Welke rol en houding zijn dan passend? En hoe kan je je eigen kwaliteiten optimaal inzetten? Vanuit twee theoretische invalshoeken – over emoties en over verbinders – verkennen we de houding, vaardigheden en competenties die bij participatie van belang zijn. Via verschillende werkvormen reflecteer je op je eigen competenties en hoe deze tot hun recht kunnen komen binnen de verschillende vormen van participatie.

Dag 5:
Blijven leren

Participatie is veranderlijk. Een proces of project opzetten is wat anders dan het ook op de lange termijn goed laten lopen. Het is belangrijk om te blijven leren en reflecteren, om te blijven kijken naar de verschillende elementen die op de eerdere dagen ter sprake zijn gekomen. Passen de gekozen vorm en instrumenten nog bij de doelen en belangen van de deelnemers? En zijn er verschuivingen geweest die vragen om herziening of die kansen bieden om de participatie steviger te verankeren? Dag vijf geeft je handvaten om te blijven reflecteren, evalueren en bijsturen.

Datums

De opleiding Participatie: Kunde en Kunst  voor een goede samenwerking vindt plaats op de volgende datums (9.30-17.00 uur):

  • 27 november 2020 - online
  • 11 december 2020 - online
  • 8 januari 2021 - online
  • 22 januari 2021 - hybride (afhankelijk van RIVM richtlijnen op locatie georganiseerd)
  • 5 februari 2021 - hybride (afhankelijk van RIVM richtlijnen op locatie georganiseerd)

Wat is Participatie?

Participatie betekent actieve deelname. Het is afgeleid van de Latijnse woorden pars (deel) en cipere (nemen). Wanneer over participatie wordt gesproken, is er altijd sprake van een subject en een object, ook als dat niet expliciet wordt gemaakt: een persoon of een groep die deelneemt (het subject) en datgene waaraan zij deelnemen (het object). Participatie kan in beginsel betrekking hebben op allerlei subjecten (bijvoorbeeld jongeren, burgers, vrouwen) en op allerlei objecten (bijvoorbeeld politiek, arbeid, kunst, architectuur). Het woord participatie heeft een sterk maatschappelijke, vaak politieke connotatie.

(Bron: Wikipedia)

Doelgroep

De opleiding Participatie: Kunde en Kunst is interessant voor participatieprofessionals; iedereen die zich in zijn of haar werk actief bezighoudt met burger- en/of overheidsparticipatie. Deze participatie kan variëren van bewonersinitiatieven tot co-creatie en inspraakprocessen. Je bent werkzaam in een organisatie die te maken heeft met burger- of bewonersparticipatie in het publieke domein. Denk hierbij aan gemeenten, provincies en waterschappen, maar ook woningcorporaties, welzijnsorganisaties, projectontwikkelaars, aannemers in de groenvoorziening, energiebedrijven en andere semi-overheidsorganisaties. Zo brengt de opleiding een brede groep professionals samen, die op verschillende terreinen ervaring heeft met participatie.

Partners

Deze opleiding organiseert Erasmus Academie in samenwerking met: 

Docenten

  • Hieronder vind je een korte bio van de docenten van de opleiding: Participatie: Kunde en Kunst van een goede samenwerking

    • Prof. Dr. Arwin van Buuren is expert op het terrein van participatie en burgerinitiatieven. Hij is hoogleraar Bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, programmadirecteur onderzoek van de vakgroep Bestuurskunde en programmaleider van het onderzoeksprogramma RePolis rondom het organiserend vermogen van burgerinitiatieven. Zijn onderzoek richt zich op nieuwe vormen van organiserend vermogen in het publieke domein. Vanuit zijn wetenschappelijke kennis adviseert hij overheden en initiatiefnemers over het vormgeven van uitnodigend bestuur.

    • Dr. Ingmar van Meerkerk is universitair docent bij de afdeling Bestuurskunde en Sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zijn onderzoek richt zich met name op zelforganisatie en burgerinitiatieven, in de context van stedelijke gebieds- en wijkontwikkeling. Hij maakt daarbij gebruik van theorieën over boundary spanning (verbindende en grens oprekkende activiteiten) en interactieve vormen van beleids- en besluitvorming tussen burgers, professionals en overheden.

    • Prof. Dr. Jurian Edelenbos is hoogleraar Bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. In zijn onderzoek richt hij zich op interactieve governance netwerken, de rol van vertrouwen in samenwerking, netwerkmanagement, verbindend vermogen (boundary spanning) en zelforganisatie van burgers en maatschappelijke groepen. Hij is ook wetenschappelijk directeur van het Erasmus Initiative Vital Cities and Citizens, dat zich richt op de kwaliteit van leven in stedelijke gebieden.

    • Dr.Ir. Jasper Eshuis is universitair hoofddocent Bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij doet onderzoek naar branding en marketing in de publieke sector en daarnaast naar zelforganisatie in wijk- en gebiedsontwikkeling. Hij is speciaal geïnteresseerd in de rol van emoties – zoals enthousiasme maar ook boosheid en angst – van burgers in participatieprocessen rondom stedelijke ontwikkeling en hoe overheden daar het beste mee kunnen omgaan.

    • Dr. Mike Duijn werkt als senior wetenschappelijk onderzoeker bij de vakgroep Bestuurskunde en Sociologie van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Mike is ook medeoprichter van het valorisatiecentrum GovernEUR, waar hij als senior raadgevend onderzoeker organisaties adviseert op basis van wetenschappelijke bestuurskundige inzichten. Zijn specifieke ervaring, kennis en affiniteit ligt bij governance vraagstukken op het gebied van stedelijke en ruimtelijke ordening, decentrale energievoorziening, ondergrond, bodem- en waterbeheer en klimaatadaptatie. Hij maakt gebruik van kwalitatieve en participatieve onderzoeksmethoden (workshops, scenario-sessies, spelsimulaties) en organiseert en begeleidt interactieve beleidsvormings- en leerprocessen in de publieke sector. Daarnaast is hij programmamanager van het Erasmus Initiative Vital Cities and Citizens, gericht op de kwaliteit van leven in stedelijke gebieden.

    • Dr.Ir. Beitske Boonstra werkt als wetenschappelijk onderzoeker bij de afdeling Bestuurskunde en Sociologie van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zij is gespecialiseerd in onderzoek naar burgerinitiatieven in het ruimtelijke domein, coöperatieve vormen van stadsontwikkeling en bijbehorende governance-capaciteiten. Haar huidige onderzoek richt zich op de vaardigheden en capaciteiten van stadsmakers – die individuen die succesvol navigeren tussen het maatschappelijke en het overheidsdomein – op het gebied van duurzaamheid. Daarnaast is zij oprichter van het onderzoeks- en adviesbureau BecomingPlanner en coördinator van de Kenniswerkplaats Leefbare Wijken Rotterdam.

    • Corniel van Leeuwen is wethouder in de gemeente Tholen namens de ChristenUnie met de portefeuillle: jeugdhulp, WMO, openbare werken, volksgezondheid, wegen, verkeer, armoedebeleid, afval, havens, gebouwen, zorg, natuur- en landschapsbeheer en begraafplaatsen. Als bestuurskundige heeft Corniel ruime kennis van en ervaring met democratische vernieuwingen, participatieve processen en samenwerking in complexe systemen.  

    • De coördinatie van de opleiding is in handen van:

      Vivian Visser MSc is als promovenda verbonden aan het departement Bestuurskunde en Sociologie van de Erasmus Universiteit. Zij doet onderzoek naar de manier waarop publieke organisaties ruimte maken voor burgerinitiatief, met een focus op het ruimtelijk domein. Zij bestudeert daarbij de veranderende relatie tussen burgers en overheden en hoe die relatie beïnvloed wordt door onderliggende machtsverhoudingen. Daarnaast is zij als onderzoeker en adviseur betrokken bij het valorisatiecentrum GovernEUR, op thema’s rondom participatieve planvorming, burgerparticipatie en burgerinitiatieven. In haar onderzoek gebruikt zij zowel kwalitatieve (interviews, documentenanalyses, participatieve observaties) als kwantitatieve (survey-experimenten) methoden.             

    • De coördinatie van de opleiding is in handen van:

      Margot Hermus MSc is als promovenda verbonden aan de afdeling Bestuurskunde en Sociologie van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze doet onderzoek naar de participatie van burgers in de uitvoering van beleid en specifiek naar de interactie tussen participatie en meer traditionele beleidsprocessen en (het gebrek aan) complementariteit dat hiertussen ontstaat. Voor een deel van haar onderzoek maakt zij gebruik van ontwerpende onderzoeksmethoden gericht op het ontwerpen van beleid(sinstrumenten) die deze complementariteit vergroten.

Geïnteresseerd in de opleiding Participatie: Kunde en Kunst voor een goede samenwerking?

Download dan hier gratis de brochure van de opleiding

Start de download

Contact

Neem bij vragen contact op met Mariëlle Elenbaas, adviseur opleidingen

Datum(s)

27 november 2020

Kosten

€ 3.650,- (vrijgesteld van BTW)

BTW
Niet van toepassing
Startdatum
Aangeboden door
Erasmus Academie
Discipline
Gedrag en maatschappij
Type
Cursus
Voertaal
Nederlands
Bekostiging
Privaatonderwijs

Aanmelden