Rusland, het mysterie ontrafeld

Een cultuur-historische kennismaking met Rusland

Karel Onwijn is Rusland deskundige. In deze Summer Lab cursus geeft hij inzicht in het raadsel dat Rusland is; een raadsel verpakt in een mysterie, binnen een enigma, aldus Churchill. Begrijp de cultuur-historische ontwikkeling van Rusland en begrijp daardoor beter hoe Rusland functioneert in het heden.

De wereld ervaart Rusland als een ondoorgrondelijk land. Dat bracht Winston Churchill al in 1939 tot zijn beroemde uitspraak: ‘Russia is a riddle, wrapped in a mystery, inside an enigma". Maar ook Russen zelf hebben moeite hun land rationeel te begrijpen. 

Exemplarisch is de volgende uitspraak van de Russische 19de-eeuwse dichter Fjodor Tjoettsjev waaraan veel Russen aan refereren: 'Met het verstand kan men Rusland niet vatten, een algemene maat heeft zij niet, zij heeft haar eigen karakter, in Rusland kan men slechts geloven.'

Land van extremen

Feit is dat Rusland een land van extremen is: het heeft zowel de grootste schrijvers als de meest bloeddorstige leiders in de wereldgeschiedenis voortgebracht. Ook kent het naast de mooiste en meest sprookjesachtige kerken en kloosters ook de meest lelijke stedelijke architectuur die je maar kunt bedenken. Hoewel Rusland cultuurhistorisch gezien bij Europa hoort, zien de meeste Russen zichzelf niet als Europeanen. Geografische gezien ligt het overgrote deel van hun land inderdaad in Azië, maar ook met dat werelddeel ervaren de Russen weinig gemene delers. Een verklaring ligt wellicht in de enorme geografische uitgestrektheid – Rusland is veruit het grootste land ter wereld – en het barre klimaat, in combinatie met de eeuwenlange tegenstelling tussen volk en elite. Het land is wellicht het beste te beschouwen als een apart - zesde – werelddeel luisterend naar de naam Eurazië, dat zowel vanuit politiek-historisch als van uit sociaal-cultureel oogpunt de grens vormt tussen Europa en Azië.

Kruispunt

In deze cursus maak je uitgebreid kennis met de politieke en culturele geschiedenis van dit land. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de contemporaine ontwikkelingen. Daarbi wordt dankbaar gebruikgemaakt van de rijke vruchten van de Russische literatuur, film en muziek. Na een eerste kennismaking met Rusland verdiep je je eerst in de wording van Rusland door de eeuwen heen, vervolgens wordt de blik gericht op de recente ontwikkelingen inclusief aandacht voor de positie op het kruispunt tussen Europa & Azië’ en ten slotte is er tijd voor de historische ontwikkeling van kunst en cultuur in het land.