Bouwen aan gelukkige steden: plannen, realiseren & wonen

Masterclass, 29 en 30 november in Rotterdam

Wat kunnen overheid, bouwers, (toekomstige) bewoners, woningcorporaties, wijkbeheerders en projectontwikke­laars doen om samen het bewonersgeluk in beeld te houden?

Welke basisinformatie is daarvoor nodig? Hoe spreken ze dezelfde taal? Op welke resultaten ligt daarbij de focus?

Bouwen, herinrichten en renoveren, hoe draagt het bij aan onze levenskwaliteit?

Ons land komt honderdduizenden woningen tekort: tot 2025 moeten er 70.000 per jaar bijkomen. Rotterdam alleen al plant 50.000 nieuwe woningen.

Waar en hoe gaan we die bouwen? Kunnen we dit zo doen dat de gebouwde omgeving bijdraagt aan het geluk van de mensen die er (komen te) wonen, werken en leven? Vergeet ook niet de renovatie en het beheer van bestaande woonomgevingen. Er valt soms veel te winnen door daar nog eens met een frisse blik naar de leefbaarheid te kijken.

Mens in de stedelijke omgeving centraal

In deze 2-daagse Masterclass brengt de Erasmus Universiteit twee, nog te vaak van elkaar gescheiden, perspectieven bij elkaar:

  1. Geluk, leefbaarheid en kwaliteit van leven.
  2. Stad, stedelijke economie en woonomgeving.

Nog steeds baseren veel ruimte­lijk deskundigen hun ideeën over geluk op eigen ervaringen en aannames i.p.v. onderzoek. Omgekeerd kunnen we leren van de vragen waar ruimtelijk ontwerpers mee te maken hebben. De docenten komen uit tal van disciplines: geluksonderzoek, ruimtelijke economie, stedenbouwkunde, landschapsarchitectuur en city marketing.

Vragen die aan de orde komen

  • Wat is (duurzaam) geluk en hoe kun je het meten?
  • Geluk, leefbaarheid, welzijn, welbevinden etc.; wat zijn de verschillen en hoe houd je ze uit elkaar?
  • Welke stedelijke factoren bevorderen geluk? Denk aan veiligheid, maar bijv. ook aan hoogbouw of laagbouw, grote of kleine stad, en economische factoren als werkgelegenheid.
  • Wat betekenen (on)gelukkige mensen op hun beurt voor de stad en hun omgeving?
  • Hoe kunnen de invloed van de ruimtelijke omgeving en die van sociale factoren elkaar in positieve richting versterken?
  • Hoe verbinden we: kennis o­ver geluk, evenals het meten en monitoren van geluk, met wat de bewoners zélf kunnen en willen bijdragen aan hun geluk?

Doelgroep

Iedereen die bij het plannen, realiseren en beheren van huisvesting in gemeentes is betrokken en beseft dat daarbij de bewoner centraal staat: beleidsambtenaren en inspecteurs, woningbouwcorporaties, architecten, stedenbouwkundigen, projectontwikkelaars, bewonersgroepen, wijkbeheerders, etc.

Programmaleiding

  • drs. Akshaya de Groot, programmaleider Sturen op Geluk i/h Publieke Domein, EHERO.
  • prof. dr. Frank van Oort, hoogleraar Stedelijke en Regionale Economie (Erasmus School of Economics).
  • dr. Martijn Burger, wetenschappelijk directeur EHERO (Erasmus Happiness Economics Research Organisation).

Gastdocenten

  • ing. Angelique Nossent, sferisch ontwerper en onderzoeker bij Stadsontwikkeling, afdeling Ruimte & Wonen Rotterdam.
  • dr. Erik Braun, sr. onderzoeker Urban Economics, Place Marketing & Real Estate Development.
  • ir. Hans Dekker, landschapsarchitect, kwartiermaker van Veenkoloniën in Beweging.
  • ir. Robbert Jan van der Veen, stedenbouwkundige, initiatiefnemer kennislab Gelukkige Stad
    (= samenwerking TU Delft, Erasmus Universiteit Rotterdam en Universiteit Leiden).

Programma

Waar mogelijk betrekken de sprekers hun verhaal op Rotterdam (Centrum).

De rode draad tussen de lezingen creëren we zelf: we gaan richtlijnen ontwikkelen voor woonbeleid en stadsontwerp die het geluk van bewoners kunnen bevorderen. Daarbij gaat het om ruimtelijke, maar ook (in samenhang daarmee) om sociale invloeden op geluk.

Dit is een boeiende manier om actief de inhoud van de presentaties te verwerken en samen naar de praktijk te vertalen.

Dag 1. Onderzoek naar geluk, vertaald naar de ruimtelijke omgeving

Drs. Akshaya de Groot
De basics rond geluk + verschillende perspectieven op leefbaarheid en geluk.

Akshaya de Groot is socioloog en heeft zich later, als geluksdeskundige, gespecialiseerd in onderwijs en in beleid. Hij is de initiatiefnemer tot de 8-daagse leergang Sturen op Geluk in het Publieke Domein (eveneens aangeboden door ESAA), schreef het boek Geluk voor Kamerleden  en blogt op geluksdoctorandus.nl

In dit college verschaft hij de basiskennis die je als beleidsmaker of ontwerper nodig hebt om geluksonderzoek te gebruiken. Wat is geluk en hoe meten we het? Hoe onderscheidt het zich van verwante zaken als welzijn, kwaliteit van leven of leefbaarheid en hoe ga je in de praktijk met die verschillen om? Het zal blijken dat geluksonderzoek in veel gevallen een dimensie toevoegt.

Waar raakt geluksonderzoek aan andere disciplines, zoals het economisch onderzoek naar preferenties/voorkeuren, en hoe verhoudt geluksonderzoek zich tot wat mensen zelf over hun geluk (denken te) weten? Last but not least: hoe brengen wij in deze Masterclass de verschillende invalshoeken bij elkaar?

Dr. Martijn Burger
Wat weten we uit onderzoek over geluk in de stedelijke omgeving?

Martijn Burger is wetenschappelijk directeur van de Erasmus Happiness Economics Research Organisation (EHERO). Hij heeft zich als socioloog en ruimtelijk econoom toegelegd op kwantitatief (geluks)onderzoek. Daarmee is hij de aangewezen persoon om een overzicht te geven van de belangrijkste onderzoeksuitkomsten rond geluk in de stedelijke omgeving.

Denk daarbij aan: grote of kleine stad, hoogbouw of laagbouw, samenstelling van de bevolking, werk en werkgelegenheid, de afstand tot groen in de nabijheid, maar bijv. ook het verschil in de ‘kosten van geluk’ tussen verschillende gebieden etc. Bij dit alles is het tevens nuttig om te weten welke factoren géén invloed hebben, of maar een kleine.

Prof. dr. Frank van Oort
Op het nachtkastje van de burgemeester (recente visies op de stad).

Frank van Oort is hoogleraar Stedelijke en Regionale Economie aan de Erasmus School of Economics en wetenschappelijk directeur bij het Institute of Housing and Urban Development Studies. Ook is hij hoogleraar Stedelijke Economie aan de Universiteit Utrecht. Hij verricht zowel fundamenteel als beleidsgericht onderzoek voor steden, ministeries en regio’s, waaronder naar regionale netwerken.

In zijn college bespreekt hij recente internationale bestsellers over steden en stedelijke ontwikkeling. Hij bespreekt telkens de visie die erachter zit en geeft daar commentaar op vanuit zijn brede achtergrond. O.a. zal hij daarbij vragen: zou dit perspectief er anders uitzien, wanneer de auteur óók naar het geluksonderzoek had gekeken?

Ing. Angelique Nossent
– Sfeer in de stad, incl. zelf sfeer proeven op diverse plaatsen in Rotterdam.

Angelique Nossent werkt sinds 1994 bij Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam. Als landschaps- en gebiedsontwerper werkte zij op diverse plaatsen in de stad (in samenspraak met bewoners en kinderen) aan inrichtingsplannen met het doel een positieve en veilige sfeer te creëren. Inmiddels werkt zij stadsbreed. Zij maakt aan het begin van het inrichtingsplanproces het programma van wensen, verricht daartoe sfeermetingen en doet onderzoek naar (on)prettige plekken.

Sfeer is een onderwerp waar zij ook persoonlijk iets mee heeft. Zij schrijft erover, geeft er les in, en heeft een eigen ontwerpbureau, Begane Grond, voor (een sfeervolle) Stad, Land en Tuin. Zij zal ons een korte inleiding geven in sfeer, het meten daarvan, en de invloeden daarop. Gevolgd door een bezoek aan enkele meer én minder sfeervolle plaatsen in Rotterdam, om die bewust zelf te ervaren.

Dag 2. Bouwen aan geluk, hoe maken we dit concreet?

Dr. Erik Braun
De Gelukkige Stad uit het perspectief van city marketing.

Erik Braun is senior onderzoeker Urban Economics, Place Marketing & Real Estate Development  aan de Erasmus School of Economics. Hij doet nog veel meer in stedelijke context en is o.a. internationaal deskundige op het gebied van place marketing en place branding. Hij gaf strategisch advies aan diverse steden, regio’s en organisaties.

“Je moet het integraal zien”, zegt hij: “Citymarketing is niets anders dan doelen stellen voor je stad. Wie ben je, waar wil je over een aantal jaren staan en hoe kun je dat het best, met je inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, bereiken?”

Vanuit dit perspectief zal hij ook naar het thema geluk en de stad kijken.

Ir. Hans Dekker
Samenwerken aan vitaliteit, kan Rotterdam wat leren van burgerinitiatieven?

Landschapsarchitect Hans Dekker was eerder verpleegkundige en hield daar een levenslange interesse voor het thema gezondheid aan over. Welbevinden, gezondheid en duurzaamheid staan voor hem en zijn bureau HD Landschapsarchitectuur centraal, met focus op de relatie tussen het ruimtelijke en het sociale domein.

Via ruimtelijke plannen wil hij mensen ‘in beweging brengen’ en zo verschil maken in hun ontwikkelingsperspectief en dat van de gemeenschap. Hij doet dat o.a. als Kwartiermaker Landschap bij het gezondheidsproject Kans voor de Veenkoloniën. Een gebied waar mensen relatief arm, laag opgeleid en minder gezond zijn, en niet zo in hun eigen kansen geloven. Het project ziet de woon- en leefomgeving, en de eigen wensen van bewoners daaromtrent, als aangrijpingspunt voor het verbeteren van de gezondheid in de regio. Samen met bewoners worden plannen ontwikkeld voor hun woon- en leefomgeving.

Dekker schetst lessen uit ‘bottum up’ initiatieven, waaronder voorbeelden uit zijn eigen praktijk. Waarom draait het in die projecten en initiatieven? Wat beweegt mensen om dit te doen en hoe verhouden die zich tot hun welbevinden of geluk?

Ir. Robbert Jan van der Veen
Stedenbouwkundig ontwerpen voor geluk, o.a. in Rotterdam-Centrum

Stedenbouwkundige Robbert Jan van der Veen is initiatiefnemer van het LDE Innovatie- en KennisLab ‘De Gelukkige Stad’ voor 24 honours studenten van de Universiteit Leiden, TU Delft en de Erasmus Universiteit. Hij is gastdocent aan de TU Delft en eigenaar van bureau Plein06.

“Het lijkt me duidelijk dat we aan het begin staan van een nieuwe fase”, zegt hij. “De ontwerp- en procesmethodiek binnen de ruimtelijke ordening staat wat mij betreft totaal op zijn kop en kan opnieuw uitgevonden worden. Bijna alle RO-gerelateerde professionals hebben geen benul van de achterliggende welzijnstheorieën en vertrekken altijd vanuit het fysieke aspect van een opgave.” We horen graag wat hij te vertellen heeft.

Samen opstellen van richtlijnen voor woonbeleid en stadsontwerp dat bijdraagt aan meer bewonersgeluk (maar we beginnen hier al de 1e dag mee!).

Hoe moet het dan wel?, zou je aansluitend op dit laatste college kunnen vragen. Dat gaan we samen op een rijtje zetten. Maar we beginnen daar al de eerste dag mee, zodat je als deelnemer stap voor stap greep krijgt op wat de verschillende invalshoeken voor meer geluk in de stad kunnen betekenen.

– Afsluitende borrel met hapjes om 15.30 uur.

Omdat twee, zulke intensieve dagen een gezellige afsluiting verdienen.

Praktische gegevens

Woensdag 29 & donderdag 30 november op een comfortabele locatie in Rotterdam (vlakbij Station CS).
Intensief programma van 9.30 tot 15.30 uur, incl. lunch. Op de 2e dag een borrel ter afsluiting.

Na afloop ontvangen de deelnemers:
– pdf-versie van de gegeven presentaties;
– lijst met gebruikte en geadviseerde literatuur (incl. websites);
– overzicht van de samen ontwikkelde richtlijnen voor een woonomgeving, die geluk bevordert;
– getekend certificaat van deelname;
– desgewenst PE-punten (voor 12 uren).

Prijs: €1.495,- vrijgesteld van BTW, bij aanmelding vóór 22 oktober slechts €1.375,-.

Aanmelden

U kunt zich aanmelden door het invullen van het inschrijfformulier. U kunt het formulier hier downloaden.

Voor alle praktische zaken en nadere informatie omtrent de Masterclass ‘Bouwen aan Gelukkige Steden’ kunt u zich richten tot:

– studiecoördinator IJfke Geerkens. Telefoon 010 - 408 1492, e-mail: ijgeerkens@remove-this.ese.eur.nl