Technologische vooruitgang en de postbode

Een goede vriend van mij is full-time postbode. Nog even. Samen met al zijn collega’s heeft hij van zijn werkgever TNT te horen gekregen dat het beroep postbode binnen enkele jaren niet meer bestaat. Lang leve de technologische vooruitgang.

Als schuldige van het verdwijnen van de postbode wordt alom de liberalisering van de postmarkt aangewezen. Dat is kortzichtig. De werkelijke dader is technologische vooruitgang.

Technologische vooruitgang is de belangrijkste aanjager van economische groei. Het verhoogt de arbeidsproductiviteit, wat broodnodig is gegeven de krapte op de arbeidsmarkt die de komende decennia zal ontstaan. Technologische vooruitgang creëert nieuwe functies (programmeur, automonteur, piloot) en maakt andere overbodig (schoorsteenveger, koetsier, en binnenkort dus de postbode). Het creëert dus winaars en verliezers, waarbij de winst van de winnaars groter is dan het verlies van de verliezers. Daarnaast zijn er fricties op de arbeidsmarkt die er voor zorgen dat de transitie naar de nieuwe situatie tijd kost. Deze korte termijn kosten vallen in het niet bij de lange termijn baten van technologische vooruitgang.

Intussen koopt mijn vriend de postbode weinig voor het feit dat er ook winnaars zijn van de technologische vooruitgang die zijn functie overbodig maakt. Het takenpakket van de postbode bestond lange tijd uit het sorteren van post (per straat op huisnummer leggen) en de gesorteerde post bezorgen. Bij het sorteren is inzicht in de snelste volgorde per wijk gewenst, waardoor dit gedaan wordt door ervaren postbodes met kennis van de wijk.

Maar de techniek staat niet stil. Sinds een jaar of tien zijn er machines die de post tot op huisnummer kunnen sorteren. Wat overblijft voor de postbode is de bezorging. En daarvoor is geen postbode nodig; een goedkope scholier of 65-plusser volstaat. Ter vergelijking: zes keer per week bezorgt een scholier bij mij de krant, op een enkele keer na altijd de juiste, altijd op tijd, en (omgerekend) voor een uurloon waarmee mijn vriend zijn hypotheek niet kan betalen.

Technologische vooruitgang heeft het business-model voor bedrijven op de postmarkt veranderd. De liberalisering heeft de onvermijdelijke overstap van TNT naar goedkopere postbezorgers slechts wat bespoedigd. Daarmee is Nederland weer wat efficiënter en productiever geworden.

Mijn vriend de postbode zal dus moeten uitkijken naar een nieuwe baan. Dat doet hij al twee jaar. Zonder succes. Laagopgeleid, en als postbode ontwikkel je weinig waardevolle skills. In de huidige poel van werkzoekenden is hij daarmee bepaald niet uniek, en de stand van de economie werkt ook niet in zijn voordeel.

Mijn vriend is nog jong en heeft een goede instelling, dus hij vindt vast wel weer een nieuwe baan. Ik hoop dat dat gebeurt voordat hij zijn hypotheeklasten niet meer kan voldoen.

Technologische vooruitgang is onmisbaar, met fricties die op nationaal niveau in het niet vallen bij de baten. Het is goed om te beseffen dat diezelfde fricties op individueel niveau ineens levensgroot opdoemen.


Publicatiedatum: 8 juli 2010