Congres DUQuE-QUASER : Kwaliteit en Veiligheid in ziekenhuizen: resultaten van twee Europese onderzoeksprojecten

Congres - 29 mei 2013 - Erasmus Universiteit Rotterdam

Twee Europese onderzoeksprojecten naar kwaliteit en veiligheid in ziekenhuizen presenteren hun bevindingen op 29 mei 2013. Tijdens een congres worden de resultaten van het QUASER (Quality and Safety in European Hospitals) en DUQuE (Deepening our Understanding of Quality improvement in Europe) onderzoek gepresenteerd. In beide onderzoeken is samengewerkt met onderzoekers uit andere Europese landen. Aansprekende voorbeelden uit die landen delen we graag met u. Het congres wordt georganiseerd in samenwerking met het Nederlands Netwerk Kwaliteit - sectie Kwaliteit en Zorg (voorheen NVKZ). U bent van harte uitgenodigd voor dit congres op de Erasmus Universiteit, campus Woudestein, in gebouw M, Burgemeester Oudlaan 50 in Rotterdam.

Aan het congres zijn geen kosten verbonden. Wel willen we u vriendelijk verzoeken om u aan te melden én af te melden mocht u onverhoopt toch niet aanwezig kunnen zijn.

De aanleiding voor beide onderzoeken was een vraag van de Europese commissie: Onderzoek de relatie tussen de effectiviteit van de organisatie van kwaliteitsmanagement en cultuur in ziekenhuizen, waarbij specifiek aandacht wordt besteed aan de betrokkenheid van zorgprofessionals en patiënt empowerment en de kwaliteit van de zorg (inclusief medische effectiviteit en patiëntveiligheid). Beide projecten maken van hun bevindingen een handleiding voor ziekenhuizen waarmee zij beter in staat zijn om kwaliteits- en veiligheidsverbeteringen in te voeren. Daarnaast wordt een instrument ontwikkeld waarmee inkopers van zorg de kwaliteit en veiligheid strategieën van ziekenhuizen kunnen beoordelen.

DUQuE

Het DUQuE onderzoek is een kwantitatieve studie naar de relatie tussen kwaliteitssystemen en organisatiecultuur, o.a. veiligheidscultuur, betrokkenheid van professionals en patiënten participatie. Daarnaast wordt gekeken of deze relaties ook van invloed zijn op patiënt gerelateerde uitkomsten. In DUQuE is gebruik gemaakt van vragenlijsten, audits en dossieronderzoek. De resultaten kunnen bestuurders, managers en professionals helpen bij het ontwikkelen van hun kwaliteitssysteem door kritisch te kijken naar wat werkt en wat niet werkt. De ontwikkeling van het kwaliteitssysteem blijkt samen te hangen met de betrokkenheid van bestuurders en specialisten. Tijdens het congres lichten we toe op welke wijze.

QUASER

Het QUASER onderzoek is een kwalitatieve studie naar kwaliteits- en veiligheidsverbetering waarbij de relatie tussen macro (overheid, intermediaire organisaties), meso (ziekenhuizen) en micro (teams van professionals) niveaus centraal staat. Tijdens dit onderzoek is in 10 ziekenhuizen meer dan een jaar etnografisch onderzoek gedaan naar de wijze waarop kwaliteitszorg tot stand komt en daarnaast is landelijk kwaliteitsbeleid in de vijf deelnemende landen bestudeerd. Veel kennis is opgedaan over wat werkt en waarom het op die manier werkt én wat de voor- en nadelen zijn van bepaalde strategieën. Die bevindingen delen we graag met u.

Programma

9.30 uur -10.00 uur inloop met koffie en thee

10.00 uur – 11.00 uur:  Kwaliteitsbeleid in het ziekenhuis; worden we er beter van? 
door Prof. Niek Klazinga en prof. Cordula Wagner

In de DUQuE studie is onderzoek gedaan naar de samenhang tussen de ontwikkeling van kwaliteitsbeleid en kwaliteitssystemen in ziekenhuizen, de governance structuur, betrokkenheid van specialisten en verpleegkundigen en de klinische proces- en uitkomst kwaliteit gemeten bij een viertal aandoeningen (myocard infarct, beroerte, heupfractuur en bevalling). In deze presentatie wordt ingegaan op de resultaten op het terrein van de samenhang tussen kwaliteitsbeleid enerzijds en de klinische kwaliteit van zorg anderzijds zoals dat naar voren komt uit de gegevens van de deelnemende 192 ziekenhuizen uit 8 landen en de uitgevoerde audit studie in 74 ziekenhuizen.

11.00 uur – 12.00 uur: Reflexieve sturing van kwaliteit 
door Prof. Roland Bal

In QUASER is een kwalitatief onderzoek gedaan naar de wijze waarop het kwaliteitsbeleid in ziekenhuizen wordt gemaakt én uitgevoerd. Daarbij hebben we ook gekeken naar de manier waarop ziekenhuizen worden beïnvloed vanuit organisaties op macro en intermediair niveau. In 10 ziekenhuizen in vijf landen is gekeken naar kwaliteitsverbeteringen, veiligheid, patiëntgerichtheid en medische effectiviteit. In deze presentatie worden de resultaten van het onderzoek toegelicht en de geleerde lessen met u gedeeld.

12.00 uur - 13.00 uur: Lunch

13.00 uur -14.15 uur deelsessie ronde 1

14.15 uur – 15.30 uur deelsessie ronde  2 

15.30 uur  napraten onder het genot van thee en fris

Deelsessies

Deelsessie A: De zorg wordt beter door het gebruik van kwaliteitsindicatoren!
geleid door Prof. Niek Klazinga

In deze sessie wordt stil gestaan bij de beperkingen maar vooral ook de mogelijkheden van het gebruik van indicatoren voor klinisch kwaliteit bij het verbeteren van zorg. Resultaten van de DuQue studie en een recent onderzoek vanuit het AMC naar de kwaliteitsindicatoren in de Nederlandse ziekenhuizen worden gepresenteerd als basis van een discussie over validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid. Ook zal de dagelijkse praktijk in ziekenhuizen over indicatoren vanuit het QUASER onderzoek worden toegelicht. Vooral de vraag aan welke randvoorwaarden dient te worden voldaan om het gebruik van indicatoren productief te maken zal in discussie en korte opdrachten aan bod komen.

Deelsessie B: Sturen op kwaliteit van zorg
geleid door Drs. Daan Botje

Er zijn veel externe factoren die druk uitoefenen op ziekenhuizen om de kwaliteit van zorg te verbeteren. Ziekenhuis governance speelt een belangrijke rol door te sturen op kwaliteit van zorg. De praktijk leert echter dat er grote variatie is in de wijze waarop dit wordt vorm gegeven. Maar hoe richt je de organisatie dusdanig in dat kwaliteit van zorg besproken en verbeterd kan worden?  In deze deelsessie zullen we ingaan op hoe ziekenhuizen hier invulling aan hebben gegeven.

Deelsessie C: Managementparticipatie van artsen en verpleegkundigen & Kwaliteit van zorg
geleid door Dr. Thomas Plochg

In deze sessie staat de betrokkenheid van medisch specialisten en verpleegkundigen bij de besturing van het ziekenhuis centraal. Hoewel ziekenhuissystemen in Europa van elkaar verschillen, is de trend waarneembaar dat clinici managementtaken en- rollen op zich nemen; in de Nederlandse context noemen we dat managementparticipatie. De aanname is dat daarmee de prestaties van ziekenhuizen kunnen worden verbeterd. Het internationaal vergelijkende onderzoek hiernaar staat echter nog in de kinderschoenen. In de DUQuE studie is de betrokkenheid van artsen en verpleegkundigen bij de besturing van het ziekenhuis voor het eerst in zeven landen tegelijk onderzocht. De discussie wordt toegespitst op de betekenis van deze inzichten voor de Nederlandse context.

Deelsessie D: De rol van Medisch Specialisten bij kwaliteit(sbeleid)
geleid door Dr. Kiki Lombarts

Dat participatie van medisch specialisten in kwaliteitsbeleid nodig is staat niet ter discussie. Maar (hoe) kunnen specialisten bijdragen aan (de ontwikkeling en implementatie van) kwaliteitszorg? Welke rol dienen zij te vervullen in kwaliteitsactiviteiten? En met welk effect zetten zij zich in voor de kwaliteit van zorg?

Deelsessie E: Towards quality brokering for quality improvement
directed by Dr. Julia Quartz

In the Netherlands, where various governmental and non-governmental parties collectively regulate healthcare through ‘managed competition’, the number of external parties that exert financial and supervisory pressure on hospitals with regard to quality improvement diversifies, and the governance of quality improvement in the Netherlands is layered. Therefore, health care organizations operate in a governance landscape where a large variety of tasks compete for attention. Our empirical research shows that hospitals have difficulties to adhere to this multitude of external demands and describes this trend as fragmentation of quality improvement work. In this session, we therefore investigate how Dutch hospitals cope with this trend and we demonstrate how quality brokering helps to counteract the trend of fragmentation.

Deelsessie F: Het veranderen van het primaire proces
geleid door Drs. Anne Marie Weggelaar MCM

De norm voor de indicatoren halen we niet, patiënten klagen over de zorgverlening, onveilige situaties, moeizaam te implementeren VMS thema’s, logistieke processen die leidt tot inefficiëntie… Pffft hardnekkige vraagstukken! Hoe krijg je die zorgprofessionals toch in beweging om blijvend te veranderen en permanent te verbeteren? Wanneer de Deming P-D-C-A cyclus niet meer het antwoord is, of toch wel?

Deelsessie G: Het betrekken van patiënten bij kwaliteitsverbetering
geleid door Dr. Hester van de Bovenkamp

Patiëntenparticipatie wordt door velen gezien als middel om de kwaliteit van zorg te verbeteren. Er worden dan ook allerlei mogelijkheden gecreëerd om patiënten een stem te geven in de zorg. Te denken valt aan cliëntenraden, vragenlijsten, spiegelgesprekken en experience based co-design (EBCD). De ervaring leert echter dat het moeilijk is om de inbreng van patiënten daadwerkelijk om te zetten in kwaliteitsverbetering. In deze sessie delen we de resultaten uit QUASER en DUQuE over dit onderwerp en discussiëren we over de mogelijkheden en onmogelijkheden van participatie.