Vertrouwen ambtenaren burgers?

Current facets (Pre-Master)

De andere kant van de kloof met de burger: vertrouwen ambtenaren burgers?

Wederzijds wantrouwen tussen burgers en ambtenaren leidt tot lage naleving van regels, hoge trasactiekosten, veel bureaucratie en een onwil om samen te werken. Er is al veel onderzoek gedaan naar de vertrouwenskloof tussen burgers en publieke diensten. Hierbij is voornamelijk aandacht besteed aan het perspectief van burgers. De andere kant blijft echter vaak onderbelicht: vertrouwen ambtenaren de burgers die zij dienen?

Dit onderzoeksproject zal zich richten op deze kant van de kloof. Wanneer de overheid wordt gezien als wantrouwend jegens haar burgers, zal zij vanuit de kant van burgers een onwil ervaren om samen te werken en om regels of wetten na te leven. Sancties zullen worden opgelegd en hierdoor zullen transactiekosten stijgen.

Publieke organisaties bewegen zich in toenemende mate naar nieuwe manieren van werken die zijn gebaseerd op vertrouwen. Er vindt een verschuiving plaats binnen veel publieke organisaties van een sturings- en regulatiebenadering gebaseerd op controle naar een horizontale benadering, waarin samenwerking en vertrouwen tussen ambtenaren en burgers centraal staan. In deze benadering worden burgers gezien als gelijken die bereid zijn om samen te werken, in plaats van ondergeschikten die onbetrouwbaar zijn. Een dergelijke verschuiving vereist dat ambtenaren ook open staan voor dit soort veranderingen en dat zij ook bereid zijn om burgers een zekere mate van vertrouwen toe te kennen.

Beschrijving van het onderzoek

In dit onderzoeksproject willen we onderzoeken in welke mate ambtenaren hun burgers vertrouwen, wat het effect is van dit vertrouwen en hoe de mate en samenstelling van vertrouwen begrepen en verklaard kan worden. Het onderzoek bestaat uit drie deelprojecten en zal worden uitgevoerd in zowel Nederland, België als Frankrijk.

  • Project 1 richt zich op de componenten van vertrouwen en zal zich in het bijzonder toespitsen op het testen van verschillende meetschalen die vertrouwen beogen te meten en op het ontwikkelen van een betrouwbare en valide meetschaal. Dit deelproject zal zich tevens richten op het analyseren van verschillen in meetschalen tussen landen en in tijd. 
  • Project 2 onderzoekt de determinanten en effecten van vertrouwen op het niveau van individu en organisatie.
  • Project 3 bestudeert de effecten van socialisatie op de werkvloer op het niveau van vertrouwen en op de samenstelling van vertrouwen van ambtenaren.

Doelen van het onderzoek

Dit onderzoek zal publieke organisaties helpen te bepalen of het haalbaar is om met hun huidige personeel en organisatiestructuren, regelingen aan te nemen die zijn gebaseerd op vertrouwen en samenwerking. Het zal hen helpen de aanknopingspunten te lokaliseren die nodig zijn om een dergelijke verandering te faciliteren. Het onderzoek zal laten zien hoe vertrouwen opbouwende en vernietigende processen werken, en waar deze zijn gelokaliseerd binnen organisaties. Op deze manier kan doelgericht actie worden ondernomen gericht op werving, training, leiderschap of organisatieklimaat. Naast de relevantie voor publieke organisaties, is dit onderzoek ook van maatschappelijk belang. Wanneer ambtenaren hun burgers vertrouwen en hier ook blijk van geven, kan dit helpen om frustraties van burgers over bureaucratische rompslomp te verminderen en dus samenwerking te bevorderen. Hierdoor zullen transactiekosten verminderen.

Studiegroep

Indien mogelijk zal het onderzoek zich toespitsen op belastingambtenaren werkzaam bij regionale belastingkantoren. Het project beoogt zich te richten op belastingambtenaren die zich voornamelijk bezighouden met het controleren van belastingaangiften van inkomstenbelasting van individuele burgers en kleine ondernemers.

Financier

NWO Vernieuwingsimpuls - Vidi

Contact

Prof. Dr Steven Van de Walle - vandewalle@essb.eur.nl
Shelena Keulemans - keulemans@essb.eur.nl
Stéphane Moyson - moyson@essb.eur.nl
Nadine Raaphorst - raaphorst@essb.eur.nl