Hermes Trismegistos

Het hermitisme als onderstroom in Europa

Gedurende de gehele geschiedenis van het christendom is er een hermetische ‘onderstroom’ in Europa te traceren. De geschiedenis van het ‘hermetisme’ wordt slecht gekend maar heeft vele grote geesten beïnvloed.

Het ‘heidense’ hermetisme ontstaat in de tweede eeuw in geheime genootschappen in Alexandrië. In deze Grieks-Egyptische kringen wordt Hermes Trismegistos hogelijk geëerd. De bekendste geschriften die in deze kringen zijn ontstaan kennen we als de Asclepius en het Corpus Hermeticum. Kerkvaders als Augustinus (354-430) zien in Hermes de oerleraar der mensheid: Hermes zou nota bene de leraar van Plato en Mozes zijn geweest. Men meent dat Hermes een oeroude wijze uit oude Egypte is. De Asclepius blijft de gehele middeleeuwen bekend.

Maar de zegetocht van het hermetische gedachtengoed begint pas goed in 1460 wanneer in Florence Marsilio Ficino (1433-1499) het Corpus Hermeticum vanuit het Grieks in het Latijn  vertaalt. Ficino en anderen lezen: God is de Vader van de kosmos, de kosmos is de Zoon van de Vader en de mens is hun zoon. Men denkt: dit is haast christelijk. Zo ontstaat het christelijk-hermetisme. Zonder het christelijk-hermetisme is de (late) Italiaanse Renaissance niet goed denkbaar. Zonder het Corpus Hermeticum had Copernicus (1473-1543) niet ontdekt dat de zon het middelpunt van het universum is. En zelfs voor Isaac Newton (1643-1727) is Hermes een oerwijze die de prisca sapientia (de oerwijsheid) bezat. Newton schrijft commentaren op hermetische geschriften.

In de tijd van de Verlichting en het materialisme van de negentiende eeuw verdwijnt het christelijk-hermetisme naar de marge van de mainstream cultuur. De velerlei occulte en esoterische bewegingen claimen erfgenamen te zijn van het hermetisme. Zoals de Hermetic Order of the Golden Dawn, de theososofie en de antroposofie. Met dank aan Eduard Schuré (1849-1929) die in Les Grands Initiés uit 1889 de –vermeende – biografieën schrijft van de grote ingewijden: Rama, Krishna, Hermes, Mozes, Orpheus, Plato en Jezus. In de twintigste eeuw constateren we nogmaals een herleving van het hermetisme in de kringen van het Lectorium Rosicrucianum met als gevolg dat de Asclepius en het Corpus Hermeticum (nogmaals) in het Nederlands worden uitgegeven.  

Dr. John van Schaik

Dr. J. van Schaik is religiewetenschapper. Hij studeerde middeleeuwse mystiek en promoveerde op het godsbeeld van de laat-antieke christelijke manicheeërs en de middeleeuwse katharen. Hij heeft vele boeken op zijn naam staan over de relaties tussen het kerkelijke en buitenkerkelijke christendom. 

Inschrijven

Code

1714JR

Data

12, 26 oktober
2, 9, 16, 23, 30 november
7 december 2017

Dag en tijd

Donderdag, 13.30 – 16.00

Locatie

Campus Woudestein (klik hier voor meer informatie)

Kosten

€ 295,- (incl. BTW)

Aantal bijeenkomsten

8