Living Law Lab

De wet en technische innovatie 

Naam van de minor: Living Law Lab
Code: RMIN06 
Taal: Nederlands
Penvoerende opleiding:
ESL
Andere opleidingen die een bijdrage leveren aan de minor: -
Toegang: Zie toelatingsmatrix


Inhoud

De wet kan worden beschouwd als de hoogste en belangrijkste beslissing in onze samenleving. Daarop moet kunnen worden vertrouwd. Een belangrijke eis die aan de wet wordt gesteld is dat de wet zeker is. Snelle veranderingen van de wet tasten de legitimiteit van de wet aan. Immers in een dergelijke situatie is de wet niet langer betrouwbaar en bestendig, waardoor zij geen kompas kan vormen waarop de rechtsgemeenschap kan varen. Aan de andere kant is vereist dat de wet voldoende adaptief is, dat zij als het ware kan meebewegen met veranderende omstandigheden. Immers, doet de wet dit niet dan wordt zij obsoleet en verliest zin en betekenis, hetgeen evenmin bijdraagt aan de legitimiteit van de wet. In de praktijk blijken vooral onvoorziene technologische ontwikkelingen, vanwege het hoge tempo waarin ze zich voltrekken en de maatschappelijke impact die ze kunnen hebben, de wetgever voor grote problemen te stellen.

Een  voorbeeld hiervan vormt warmte-kracht-koppeling, een technologie die het mogelijk maakt dat restwarmte wordt omgezet in elektriciteit en vervolgens wordt terug geleverd. De Energiewet 1989 ging nog uit van centrale opwekking, waarvoor de producenten waren verenigd in de samenwerkende elektriciteitsproductiebedrijven (SEP). Door de opkomst van wkk-installaties, die van goede kwaliteit en tegen redelijke prijs op de markt werden gebracht, kreeg de SEP onverwacht ‘concurrentie’ uit gebruikerskringen. Decentrale opwekking werd nog aangemoedigd doordat distributiemaatschappijen aantrekkelijke terugleververgoedingen betaalden. Het systeem van energievoorziening dreigde te desintegreren: de SEP kon nauwelijks meer zijn productie plannen waardoor het risico van overproductie of juist een tekort dreigde en op het net capaciteitsproblemen ontstonden. De premissen van de Energiewet 1989 werden uiteindelijk zodanig achterhaald dat een ingrijpende wetswijziging niet kon uitblijven, hetgeen ook gebeurde: een splinternieuwe Energiewet 1998 kwam tot stand.

Hoe om te gaan met het dilemma dat enerzijds snelle verandering van de wet ongewenst is, maar fixatie en vastheid evenmin?

Deze vraag staat in Living Law Lab 2017-2018 centraal. Om deze vraag te kunnen beantwoorden is het nodig om over de grenzen van het recht heen te kijken. In Living Law Lab maken studenten kennis met sociaal wetenschappelijke onderzoeksmethoden (zoals case study, interview e.d.). Deze methoden leveren, in combinatie met de gebruikelijke juridische methoden van onderzoek, de tools op waarmee verrassende en nieuwe inzichten kunnen worden verworven.

In Living Law Lab staat ‘active academic learning’ centraal. Van de deelnemende studenten wordt een actieve inbreng verwacht. Een laboratorium is letterlijk een werkruimte of werkplaats (‘labor’ betekent ‘werk’) gebouwd voor onderzoek. In Living Law Lab wordt kennis niet overgedragen, maar actief verworven door studenten zelf. In Living Law Lab 2017-2018 onderzoeken en ontwikkelen studenten onder begeleiding van de docenten aan de hand van een concrete casus oplossingen voor de wetgever om met onzekerheden om te gaan. De studenten worden uitgedaagd om buiten de kaders van het positieve recht te denken. De weg naar de uitkomsten toe, de leerervaring die wordt opgedaan, staat centraal.

Voorbeelden van innovatiedossiers uit de voorgaande jaren:

  • Preïmplantatie Genetische Diagnostiek (PGD) en de Wet op de bijzondere medische verrichtingen.
  • Remotely Piloted Aircraft Systems (RPAS) en de Wet Luchtvaart.
  • Uber en de Taxiwet.
  • Zelfrijdende auto’s en de Wegenverkeerswet.

De innovatiedossiers voor het komende jaar worden op een later tijdstip bekend gemaakt. Het is ook mogelijk dat de studenten met een eigen onderwerp komen. De docenten beoordelen de geschiktheid van het onderwerp.

Leerdoelen

De student verkrijgt kennis van en inzicht in:

  • complexe maatschappelijke vraagstukken,
  • dynamische interacties tussen innovaties en samenleving,
  • achtergronden bij en motieven voor wetten,
  • de lijnen waarlangs het recht zich ontwikkeld,
  • wetgevingstheorie en sturingstheorie,
  • multi-actor settings in het recht.

De student verkrijgt vaardigheden in:

  • samenwerken op projectbasis,
  • schrijven en presenteren,
  • selecteren en interpreteren van teksten,
  • analyseren van wetenschappelijke theorieën,
  • rechtswetenschappelijke en sociaal wetenschappelijke onderzoeksmethoden,
  • ontwerpen van een juridisch arrangement.

Specifieke kenmerken/Specific characteristics:

Afhankelijk van het aantal deelnemers worden de studenten in kleinere of grotere teams opgedeeld. In ieder team staat de frictie tussen een wet en een specifieke technologische innovatie centraal. Gedurende de looptijd van de cursus worden de teams wekelijks opdrachten gegeven, waardoor stapsgewijs meer inzicht wordt verkregen in de juridische, technische, politieke en beleidsmatige achtergronden van de frictie tussen wet en innovatie. Voorbeelden van opdrachten zijn:

  • vergaar alle relevante informatie (inclusief de parlementaire geschiedenis van de betrokken wet en mogelijk relevante jurisprudentie) en stel een zo compleet mogelijk dossier samen;
  • definieer het knelpunt in de wet waardoor de innovatie niet kan plaatsvinden;
  • selecteer en bestudeer relevante literatuur;
  • verricht veldonderzoek (interviews, case study) ter verdieping van het dossier;
  • zo nodig: herdefinieer het knelpunt in de wet waardoor de innovatie niet kan plaatsvinden;
  • ontwerp een juridisch arrangement waardoor de frictie kan worden opgelost door de verkregen inzichten te verbinden met praktijk en theorie (literatuur).

De wijze waarop een team een tussenopdracht heeft vervuld, wordt, na te zijn gepresenteerd, collectief met alle deelnemers van Living Law Lab besproken, waarbij de andere teams als peers het verrichte werk reviewen. Van de studenten wordt verwacht dat zij in ieder geval elke week een weblog schrijven.

Aan het einde van de cursus presenteert ieder team een ontwerpgerichte oplossing van een bepaalde frictie tussen innovatie en wet: het juridische arrangement.

Basiskennis van het recht is een vereiste voor deelname aan de minor.

Organisatie

Maximum aantal studenten dat deel kan nemen aan de minor: 40
Minimum aantal studenten dat deel kan nemen aan de minor: 15

Aantal contacturen/Contact hours: 40

Aantal uren zelfstudie/Self study hour: 380

  • Gedurende blok 1 en 2 van het B3 komen de studenten elke vrijdag tussen 13:00 en 17:00 bijeen. In het eerste deel van de middag wordt aandacht besteed aan de theorie. In het tweede deel van de middag kunnen de studenten in teamverband met hulp van de docenten werken aan de voorgelegde opdracht.
  • Studenten zijn in overwegende mate verantwoordelijk voor de kennisconstructie. Van studenten wordt verwacht dat zij actief nieuwe kennis verwerven en deze delen met de groep.
  • Aanwezigheid is verplicht.
  • De verplichte literatuur zal bekend worden gemaakt via Lawweb.
  • Het onderwijs wordt verzorgd door docenten verbonden aan ESL Centre for Law, Art & Innovation alsmede door gastsprekers uit de praktijk.

Toetsing/Examination:

Wijze van tentaminering/Method of examination:

De deelnemers krijgen deelcijfers voor de volgende onderdelen: (1) het bijhouden van een wekelijkse weblog, (2) het vervullen van tussentijdse opdrachten (mondeling en/of schriftelijk) en (3) de eindopdracht. Het eindproduct bestaat uit het legal design, het juridisch arrangement dat de teams hebben ontworpen. Daarbij gaat het zowel om schriftelijk ontwerp als mondelinge presentatie. Omdat het teamprestaties betreft krijgen alle studenten binnen een bepaald team hetzelfde cijfer. De drie deelcijfers vormen samen het eindcijfer, maar niet alle onderdelen wegen even zwaar.

Samenstelling van eindcijfer/ Composition of final grade:

Samenstelling van eindcijfer:
Blog: 20% van het eindcijfer
Tussentijdse opdracht: 50% van het eindcijfer
Legal Design: 30% van het eindcijfer

Contactinformatie/Contact information

Centre for Law, Art & Innovation

Contactpersoon

Naam: F. Zafar
E-mail: Zafar@remove-this.law.eur.nl

Telefoonnummer: 010-4082089
Kamer: N4-06/08

www.clai.nl

Facultaire website: esl.eur.nl/minor

www.esl.eur.nl/onderwijs/opleidingen/minoren/

www.lawweb.nl