Overheid moet zich uitnodigend opstellen

Overheden worden steeds vaker uitgedaagd door burgers die zelf initiatieven ontplooien. Daar kunnen ze beter op inspelen als ze zich meer uitnodigend opstellen. De bestuurskunde kan daar een bijdrage aan leveren, mits het vakgebied een meer ontwerpgerichte oriëntatie ontwikkelt. Dit stelt bijzonder hoogleraar Bestuurskunde prof.dr. Arwin van Buuren op vrijdag 23 juni 2017 in zijn oratie “Vormgeven aan uitnodigend bestuur. Pleidooi voor een ontwerpgerichte bestuurskunde”.

Een van de vragen waarmee de overheid worstelt, is hoe zij goed ruimte kan geven en kan inspelen op spontaan initiatief van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Dat is niet eenvoudig, want overheden zijn gewend zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het oplossen van maatschappelijke issues en doen dat graag op hun eigen manier.

Overheid die uitnodigt
In zijn oratie verkent Van Buuren het vraagstuk van uitnodigend bestuur en schetst hij een ontwerpgerichte onderzoeksagenda rondom dit vraagstuk. Hij pleit voor een openbaar bestuur dat zich uitnodigend opstelt, bijvoorbeeld bij de energietransitie, het realiseren van klimaatadaptatie of de invoering van de Omgevingswet. Dat vraagt om bijpassende spelregels, beleidskaders en instrumenten. Het vergt ook een openbaar bestuur dat flexibel kan schakelen tussen het bestaande, vertrouwde instrumentarium van de presterende overheid en het nieuwe repertoire van de ontvankelijke overheid.

Governance Design Studio
Vraagstukken zoals het vormgeven aan uitnodigend bestuur zijn complex. Kennis over dit soort issues en mogelijke oplossingen is meestal onvolledig en tegenstrijdig. Er is niet één beste manier om dit soort problemen op te lossen. In dat soort situaties moet een onderzoeker al gissend en uitproberend inzicht krijgen in deze complexiteit. Ontwerpgerichte onderzoeksbenaderingen maken dat mogelijk, terwijl het klassieke instrumentarium van de bestuurskunde hier tekort schiet. Om deze ontwerpgerichte benadering te ontwikkelen lanceert Van Buuren de Erasmus Governance Design Studio, die in het najaar 2017 officieel wordt gepresenteerd.

Over Arwin van Buuren
Prof.dr. Arwin van Buuren is bijzonder hoogleraar bestuurskunde, in het bijzonder nieuwe vormen van organiserend vermogen in het publieke domein, bij de Faculteit der Sociale Wetenschappen vanwege het Erasmus Trustfonds. Zijn onderzoek richt zich op de relatie tussen maatschappelijk initiatief en overheidssturing, op de vormgeving van uitnodigend bestuur en het daartoe benodigde innovatief vermogen van overheidsorganisaties. Hij is programmaleider van het onderzoeksprogramma RePolis, naar het organiserend vermogen van maatschappelijke initiatieven en hun relatie met het openbaar bestuur. Daarnaast is hij Academic Director van GovernEUR, de eerste incubator van de Faculteit der Sociale Wetenschappen en oprichter en Academic Director van de Erasmus Governance Design Studio.


Publicatiedatum: 13 juni 2017