Tsunami of bottleneck: hoe taal het beleid over migratie stuurt

Omdat er in Nederland werd gesproken over ‘schaduwzijden’, een ‘tsunami’ en ‘dweilen met de kraan open’, werd het mogelijk om allerlei nieuwe wet- en regelgeving op te tuigen. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Mark van Ostaijen naar Europese ‘arbeidsmigratie’, ofwel de migratie van ‘MOE-landers’. Migratie of mobiliteit zijn politiek beladen producten van onderhandeling en strijd. Taal heeft een sturende werking. Van Ostaijen promoveert vrijdag 23 juni 2017 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

De afgelopen formatie ‘liep stuk op migratie’. Maar wat migratie is, is allesbehalve vanzelfsprekend. Van Ostaijen onderzocht hoe de Europese Commissie, de Rijksoverheid en de gemeenten Rotterdam en Den Haag tussen 2002 en 2014 ‘free movement’ interpreteerden als migratie of mobiliteit. Het onderzoek laat zien welke metaforen, mythen en cijfers sturend zijn geweest in de beleidsontwikkeling, en in het afdwingen van wet- en regelgeving die tussen overheden soms haaks op elkaar kunnen staan. Dat kan zorgen voor conflicterend of zelfs falend beleid.

Tsunami en drempels
Zo ervoeren gemeenten vooral de ‘schaduwzijden’ rondom de ‘integratie’ en ‘overlast’ van ‘MOE-landers’, sprak een wethouder over een ‘tsunami van Oost-Europeanen’, was het ‘dweilen met de kraan open’, werden er ‘Polentoppen’ georganiseerd en schreef vicepremier en Minister van SZW Asscher opinieartikelen over een ‘Code Oranje’. Die spierballentaal stond in scherp contrast met de afstandelijke retoriek op Europees niveau waar werd gesproken over het verder harmoniseren van de ‘Interne Markt’ als ‘fundamentele pilaar’, als ‘principe’ en ‘hoeksteen’ van Europa waardoor allerlei ‘drempels’ en ‘bottlenecks’ uit de weg moesten worden geruimd.

Op deze manier staat de Europese mobiliteitstaal haaks op de Nederlandse migratieretoriek. Want of migratie of mobiliteit verschijnt als ‘schaduwzijde’, ‘tsunami’ of ‘hoeksteen’ is het resultaat van een politieke en talige strijd. Daarmee zijn de begrippen migratie en mobiliteit dus geen neutrale of onschuldige beschrijvingen, maar politieke concepten met vergaande handelingsconsequenties.

Klik hier voor meer informatie over de promotie. 


Publicatiedatum: 13 juni 2017