Onderwijs over holocaust te eenzijdig

Onderwijs over holocaust te eenzijdig

In 2010 zijn het nationaalsocialisme en de Holocaust verplichte onderdelen geworden van de curricula van het middelbaar onderwijs in Duitsland en Nederland, maar het is nog steeds te eenzijdig. Dat stelt historicus Marc van Berkel in zijn proefschrift over de holocaust in Nederlandse en Duitse geschiedenisboeken. Hij promoveert donderdag 14 september 2017 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Er is weinig vergelijkend onderzoek naar de onderwijzing over de Holocaust. Van Berkel onderzocht in zijn proefschrift de manier waarop vijftig jaar (1960 - 2010) over de Holocaust wordt geschreven in geschiedenisboeken voor de bovenbouw van het middelbaar onderwijs in Noordrijn-Westfalen (een deelstaat van Duitsland) en Nederland.

Niet bespreken

Voor de jaren 1960 bevatten veel West-Europese geschiedenisboeken amper informatie over de 'Holocaust', deels omdat hedendaagse geschiedenis nog altijd een onontwikkeld onderdeel van het geschiedeniscurriculum vormde. Daarnaast leek het erop dat veel leraren en auteurs van tekstboeken de vervolging van de Joden niet in de klas wilden bespreken. Andere -militaire- aspecten van de Tweede Wereldoorlog kregen meer aandacht.

Verplicht onderdeel

Anno 2017 is de situatie compleet veranderd. Het nationaalsocialisme en de Holocaust zijn verplichte onderdelen geworden van de curricula van het middelbaar onderwijs in Duitsland en Nederland. Wel stelt van Berkel dat het perspectief nog steeds vrijwel exclusief gericht is op Auschwitz-Birkenau. Daarbij concludeert hij dat de Nederlandse geschiedenisboeken voor een internationalistische benadering van de Holocaust kiezen.

Leren van Duitsland

Ook signaleert Van Berkel dat er weinig toezicht is op de kwaliteit van schoolboeken in Nederland, omdat we een vrije schoolboekenmarkt kennen: iedereen kan een schoolboek uitbrengen, zolang een uitgever er maar brood in ziet. In Duitsland is dit anders geregeld, aldus Van Berkel. ‘Daar bepaalt de deelstaatregering of een schoolboek mag worden gebruikt in de les. Instemming van vakbonden, vakverenigingen en andere belangenorganisaties is vereist. Dat heeft grote impact op de inhoudelijke kwaliteit en feitelijke correctheid van de lesboeken’.

Nederland kan hierin nog veel leren van de aanpak in Duitsland, zegt Van Berkel. ‘Zeker als de materie gevoelig ligt, delft actuele kennis al gauw het onderspit: docenten grijpen dan eerder terug op hun eigen schoolervaringen’.

Over Marc van Berkel

Marc van Berkel geeft les aan de Lerarenopleiding Geschiedenis. Daarnaast deed hij onderzoek naar overeenkomsten en verschillen tussen de Nederlandse en Duitse beschrijvingen van het Nazisme en de Holocaust in schoolboeken. Naast docent is Marc van Berkel lid van de Nederlandse delegatie van de International Holocaust Remembrance Alliance. Ook werkt hij voor de Onderwijsprogrammaraad van het Duitslandinstituut in Amsterdam. Zijn promotieonderzoek voerde hij uit aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en het Georg-Eckert-Institut für Schulbuchforschung.

Meer informatie

Persvoorlichting Erasmus Universiteit Rotterdam, +31 10 408 1216 of press@eur.nl