Ouders en omgeving belangrijk voor succes tweede generatie kinderen van immigranten

Ouders en omgeving belangrijk voor succes tweede generatie

De tweede generatie van Turkse en Marokkaanse afkomst vindt dat hun ouders cruciaal geweest zijn voor hun onderwijssuccessen. Dat blijkt uit het proefschrift van socioloog Sara Rezai over de onderwijs- en arbeidsmarktloopbanen van de hoogopgeleide kinderen van deze immigranten. Ook de omgeving speelt een belangrijke rol in hun succes. Rezai verdedigt haar proefschrift donderdag 9 november 2017 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Rezai richtte zich op de rol van de omgeving bij de loopbanen van succesvolle kinderen van immigranten uit Turkije en Marokko. Ze zijn in vergelijking met hun ouders, die laagopgeleid of analfabeet zijn en vaak laaggekwalificeerd werk doen, gestegen op de sociale ladder.

Emotionele steun
Uit de studies van Sara Rezai over de onderwijsloopbanen blijkt dat zowel de ouders als belangrijke mensen in hun omgeving erg belangrijk zijn voor het verloop van de school en loopbaan. Hun ouders konden hen weliswaar niet helpen met huiswerk en bij het maken van belangrijke beslissingen over school, maar gaven wel emotionele steun: zij moedigden hen aan, toonden waardering voor goede cijfers en motiveerden hen met ‘familieboodschappen’. Ook zorgden ze voor een rustige omgeving thuis om huiswerk te maken.

Familieboodschappen: jij kan het ook
De ouders gebruikten verschillende familieboodschappen. Zo geven ze hun eigen migratiedoel om het in Nederland beter te hebben door aan hun kinderen: nu ben jij aan zet, maak gebruik van het hoger onderwijs om het beter te hebben.
Ze gebruiken zichzelf verder als negatief rolmodel: wordt niet zoals wij! Ze refereren aan hun fysiek zware banen waarvoor ze weinig geld en weinig waardering krijgen, en leggen daarbij het verband met hun lage opleiding. Andere mensen in de omgeving die wel succesvol waren, bijvoorbeeld een oom die ingenieur is, zijn een positief voorbeeld: hem is het gelukt, jij kan het ook.
Tot slot maken ouders vergelijkingen met het land van herkomst en benadrukken dat de kinderen de grotere toegankelijkheid van het hoger onderwijs in Nederland moeten benutten.

Hoogopgeleide omgeving
Bijna alle respondenten hadden ouders die belang hechtten aan onderwijs, maar de meeste van hen hadden ook de steun van hoogopgeleide familieleden, peers en leerkrachten. Zij gaven de steun die ouders niet kunnen bieden: het helpen met huiswerk, het voorbereiden op een proefwerk maar ook planningen maken en adviseren bij bijvoorbeeld middelbare school- of studiekeuze. Leerkrachten waren vooral belangrijk omdat zij de kinderen zelfvertrouwen door het erkennen van hun talenten.

Ouders en deze ‘significante anderen’ vullen elkaar aan en hebben daardoor een positieve invloed op de schoolloopbanen. Ook op de arbeidsmarkt speelt de omgeving een belangrijke rol. Medestudenten, vrienden en docenten en later collega’s, oud-collega’s en leidinggevenden geven tips en advies en zetten hun netwerk in.

Sociaal vaardig
Rezai ontdekte ook dat de succesvolle kinderen van immigranten uit Turkije die hoge functies bekleden in de advocatuur en het bedrijfsleven beschikken over de combinatie van optimisme en aangedreven worden door uitdagingen, deskundigheid en creëren van exposure daarvoor, en sociale vaardigheden. Deze combinatie creëert een gunfactor in hun netwerk waardoor relaties bereid zijn om hun nek voor hen uit te steken en hen te helpen.

Hun goed ontwikkelde sociale vaardigheden kregen ze in hun jeugd doordat ze niet voor alles bij hun ouders terecht konden, maar op zoek moesten gaan naar anderen van wie ze hulp konden krijgen. Ze komen ook van pas op de arbeidsmarkt in het voordeel van hun loopbanen.

Onderzoeksprojecten
Het proefschrift is gebaseerd op twee onderzoeksprojecten. Voor het Nederlandse Pathways to Success Project (gefinancierd door de gemeentes Rotterdam en Amsterdam en het ministerie van Binnenlandse Zaken) zijn in Rotterdam en Amsterdam 114 kinderen van immigranten uit Turkije en Marokko geïnterviewd. Voor het internationale ELITES project (ERC Grant) zijn 189 professional, die kinderen van immigranten uit Turkije zijn, in Stockholm, Parijs, Frankfurt en de Randstad geïnterviewd.

Promotoren: Sabine Severiens en Maurice Crul
Waar: Senaatszaal | 13.30 uur
Vrije toegang

Meer informatie

Marjolein Kooistra, mediarelaties Erasmus School of Social and Behavioural Sciences | kooistra@essb.eur.nl | 010 408 2135