Een rollenspeltoets vraagt studenten om een specifieke professionele rol aan te nemen en een scenario uit te spelen dat aansluit bij praktijksituaties. Studenten tonen kennis, probleemoplossend vermogen, communicatie en interpersoonlijke vaardigheden in context. Rollenspellen zijn bijzonder geschikt voor het toetsen van toegepaste vaardigheden, besluitvorming, samenwerking en het vermogen om te reageren op dynamische situaties.
- Doel toets
- Toepassing | Samenwerking | Reflectie | Vaardigheden
- Afnamevorm
- Demonstratie | Mondeling
- Afnameomgeving
- Op campus | Beveiligde omgeving
- Groepsgrootte
- Klein | Middel
- Tijdsduur toets
- Middel| Kort
Stappenplan
Stap 1: Van leerdoelen naar toetsing
Bepaal of de gekozen toetsvorm aansluit bij de kennis en/of vaardigheden die je wilt meten, zoals beschreven in je leerdoelen.
Stap 2: Toetsmatrix
Stel de beoordelingscriteria vast en bepaal hoe deze verdeeld worden over de leerdoelen. Zorg ervoor dat deze verdeling aansluit bij de weging in je toetsplan. Geef aan hoeveel punten elk criterium waard is. Zorg dat het cognitieve niveau van elk criterium overeenkomt met het niveau van het bijbehorende leerdoel en dit nooit overschrijdt. Criteria van een lager niveau zijn toegestaan, zolang ze de beoogde leerresultaten nog steeds meten.
Stap 3: Stel de rubric op
Ontwikkel een beoordelingsrubric die de toetscriteria vertaalt naar waarneembare prestaties. Kies een type dat past bij de opdracht en het doel (bijv. holistisch, analytisch, enkelpuntsrubric). Een duidelijke rubric zorgt voor transparantie voor studenten en consistente beoordeling, en kan iteratief worden verfijnd om aan te sluiten bij de leerdoelen.
Stap 4: Ontwerp de scenario('s)
Ontwikkel realistische, authentieke situaties die studenten in de beroepspraktijk kunnen tegenkomen. Voeg voldoende details toe over de context, de rollen en eventuele relevante beperkingen of uitdagingen. Houd de leerdoelen en beoordelingscriteria in gedachten. Optioneel kun je studenten de scenario's laten (mee)ontwerpen.
Misschien wil je dat studenten hun eigen scenario bedenken. Ook dit kan een optie zijn, maar geef studenten dan duidelijke richtlijnen over het type en eventuele beperkingen van het scenario dat ze mogen inbrengen.
Stap 5: Specificeer rollen en instructies
Definieer duidelijk de rol en verantwoordelijkheden van elke student. Geef studenten duidelijke instructies over hoe het rollenspel eruit zal zien, wat de verwachte resultaten zijn en hoe de prestatie zal worden beoordeeld.
Stap 6: Bereid studenten voor
Deel begeleiding over hoe het rollenspel aan te pakken en op welke vaardigheden te focussen. Bied oefensessies of mogelijkheden voor peer-repetitie aan, aangezien studenten nog niet bekend zijn met dit type toetsing.
Stap 7: Voer het rollenspel uit
Monitor interacties en observeer de prestaties van studenten. Bied indien nodig materialen, aanwijzingen of interventies aan.
Stap 8: Evalueer de prestatie
Gebruik de rubric, afgestemd op de leerdoelen, om consistent en eerlijk te beoordelen, met ruimte voor betekenisvolle feedback aan studenten. Je kunt zelf- of peerreflectie toevoegen. Nabespreking met studenten om inzichten te bespreken, de oefening te verbinden met de leerdoelen en feedback en feedforward te geven.
Stap 9: Reflecteer en verbeter
Verzamel feedback van studenten over de duidelijkheid, eerlijkheid en relevantie van de scenario's. Pas scenario's en instructies aan voor toekomstige cohorts op basis van deze feedback.
Validiteit
- Gebruik authentieke, beroepsspecifieke scenario's en rollen die voldoende complex zijn om de leerdoelen te kunnen toetsen.
Betrouwbaarheid
- Houd kernelementen van het rollenspel consistent voor alle studenten, terwijl je ruimte laat voor natuurlijke variatie in reacties. Test het scenario met een kleine groep om onduidelijke elementen of inconsistenties in de beoordeling te identificeren.
Transparantie
- Bied oefenmogelijkheden of voorbeeld-rollenspellen aan en wees duidelijk over rollen, doelstellingen en verwachtingen. Na het rollenspel: voorzie nabesprekings- / feedbacksessies waarin de beoordelingswijze expliciet wordt gemaakt.
Omgaan met (Gen)AI
- Verduidelijk of AI gebruikt mag worden tijdens de voorbereiding, aangezien het niet beschikbaar is tijdens de uitvoering. Waarschuw studenten dat vertrouwen op AI de ontwikkeling van vaardigheden kan belemmeren die nodig zijn om zelfstandig te presteren tijdens het rollenspel.
Inclusie
- Zorg ervoor dat scenario's niet afhankelijk zijn van specifieke culturele referenties, tradities of lokale praktijken die sommige studenten mogelijk niet kennen.
- Zorg dat studenten zich voldoende veilig voelen om hun werkelijke vaardigheden te tonen.
- Zorg dat de beoordelingscriteria duidelijk zijn om bias bij het beoordelen te minimaliseren.
- Individueel rollenspel: Eén student speelt een scenario uit met een docent, acteur of medestudent, met de focus op individuele vaardigheden.
- Rollen-/groepsrollenspel: Twee of meer studenten spelen samen in complementaire of tegengestelde rollen, waarbij ze onderhandeling, communicatie of conflictbeheersing oefenen.
- Rollenspel met nabespreking als focus: De nadruk ligt op reflectie en discussie na de uitvoering, in plaats van alleen op het beoordelen van de prestatie. Bijvoorbeeld: op de uitvoering volgt een schriftelijke of mondelinge reflectie op genomen beslissingen en gebruikte strategieën. Houd er rekening mee dat dit betekent dat je leerdoelen waarschijnlijk over reflectie gaan.
- Rollenspel met feedbackloops: Studenten voeren meerdere rondes uit en ontvangen tussen de rondes door feedback om hun prestaties te verbeteren.
- Reflectie: Je kunt een reflectie (toets) toevoegen als je wilt beoordelen hoe goed studenten hun eigen werk kunnen evalueren en erop kunnen reflecteren.
