Conflictcommunicatie-rollenspel

Stappenplan

Stap 1: Introductie

Leg aan studenten uit dat verschillen in meningen, perspectieven en communicatiestijlen onvermijdelijk zijn wanneer mensen samenwerken. Benadruk dat deze verschillen een bron van leren en innovatie kunnen zijn wanneer mensen erin slagen verbonden te blijven en met respect te communiceren. Wanneer we leren hoe we constructief met verschillen kunnen omgaan, kunnen we een potentieel conflict omzetten in een kans voor beter begrip en sterkere samenwerking.

Introduceer het concept van Geweldloze Communicatie (GGC) als een praktisch kader voor het voeren van moeilijke gesprekken op een respectvolle en effectieve manier. Leg uit dat GGC zich richt op het eerlijk uiten van jezelf terwijl je ook met empathie luistert, en presenteer de vier stappen:

1. Observatie – Beschrijf wat je waarneemt zonder oordeel of interpretatie.
2. Gevoelens – Druk uit hoe de situatie je laat voelen.
3. Behoeften – Identificeer wat belangrijk voor je is in deze situatie.
4. Verzoek – Formuleer een duidelijk en respectvol verzoek.

Bijvoorbeeld:
Toen het rapport later binnenkwam dan verwacht (observatie), merkte ik dat ik wat gespannen raakte (gevoel), omdat ik graag weet waar ik sta met de planning (behoefte). Misschien kunnen we elkaar de volgende keer een seintje geven wanneer dingen niet lopen zoals gepland? (verzoek)

Let op het volgende aandachtspunt:
Geweldloze Communicatie gaat niet over het geven van een perfect gestructureerde, eenrichtingsreactie. In de praktijk ontvouwen de vier elementen zich vaak op een natuurlijke manier tijdens een gesprek, waarbij luisteren, reageren en afstemmen op de ander net zo belangrijk zijn als het uiten van je eigen observaties, gevoelens, behoeften en verzoeken. Benadruk dat GGC gaat over het samen creëren van begrip, niet over het perfect zeggen. De vier stappen zijn geen script, maar elementen die helpen om een constructief gesprek te structureren.

Stap 2: Voorbereiding

Presenteer studenten een realistisch scenario met een meningsverschil of conflict in een academische of professionele setting. Benadruk dat conflicten vaak niet alleen voortkomen uit verschillende meningen, maar uit onvervulde behoeften of misverstanden. Leg het scenario en de context duidelijk uit en nodig studenten uit om kort in tweetallen te reflecteren op:

• Wat zou elke persoon in deze situatie kunnen voelen?
• Welke behoeften kunnen ten grondslag liggen aan het conflict?

Enkele scenario-opties:

• Twee studenten werken aan een gezamenlijke opdracht. Student A heeft het gevoel dat hij/zij het meeste werk doet, terwijl Student B veel minder heeft bijgedragen. Er was geen duidelijke taakverdeling en de spanning loopt op wanneer ze de onevenwichtigheid proberen te bespreken.
• Twee collega's worden toegewezen aan een project met strakke deadlines. Persoon A wil zich richten op het snel afronden van het werk om de deadline te halen, terwijl Persoon B meer tijd wil besteden aan het waarborgen van hoge kwaliteit. Hun verschillende aanpakken leiden tot frustratie en defensiviteit tijdens discussies.
• Drie studenten ontwerpen een klaspresentatie. Eén student domineert consequent de planning en besluitvorming, waardoor een andere student zich buitengesloten voelt. Er ontstaat conflict wanneer de buitengesloten student aangeeft meer te willen bijdragen en de dominante student zich bekritiseerd voelt.

Stap 3: Rollenspel

Verdeel studenten in kleine groepen van 4. Leg uit dat in elke groep twee studenten het conflictscenario zullen spelen terwijl de anderen observeren hoe de GGC-stappen worden toegepast. Elke groep doet twee rondes, zodat elke student de kans krijgt om te oefenen. Moedig studenten aan om te experimenteren met verschillende manieren van communiceren en let op het effect op het gesprek.

Herinner studenten eraan om:

• De situatie te beschrijven met behulp van observaties in plaats van oordelen
• Hun gevoelens en onderliggende behoeften duidelijk te uiten
• Een constructief verzoek te formuleren
• Te oefenen met luisteren naar het perspectief van de ander

Observatoren geven feedback op hoe duidelijk de GGC-stappen worden gecommuniceerd en welke momenten in het gesprek ze een echte verandering in de dynamiek opmerkten.

Stap 4: Reflectie

Breng de hele klas weer bij elkaar en nodig studenten uit om eerst in kleine groepen te reflecteren, en daarna plenair indien gewenst. Mogelijke reflectievragen:

• Wat viel je op toen je de GGC-structuur toepaste?
• Hoe veranderde het focussen op gevoelens en behoeften het gesprek?
• Welke strategieën hielpen om spanning te verminderen of begrip te vergroten?
• Wat heb je geleerd over je eigen communicatiestijl?