Zomercolumn - De Amerikaanse handelsoorlog met China: de laatste veldslag in Tokyo in juni?
Column van prof.dr. Meine Pieter van Dijk voor Hovo Rotterdam

Zomercolumn: De Amerikaanse handelsoorlog met China - de laatste veldslag in Tokyo in juni?

De Verenigde Staten is begin dit jaar een handelsoorlog met China begonnen. Het probleem is dat de VS veel meer importeren dan dat ze exporteren en dat zorgt voor een enorm tekort op de Amerikaanse betalingsbalans. In 2017 betekende dat voor de VS een maandelijks tekort van meer dan 30 miljard dollar. Dat is op den duur niet vol te houden.

De VS hebben weliswaar banen aan China verloren, maar de Amerikaanse bevolking heeft ook enorm van China geprofiteerd, want ze importeren goedkope Chinese producten en dus kunnen ze meer voor hun salaris kopen. Maar als land moet je dat tekort op je betalingsbalans financieren en daarvoor moet je geld lenen en geld lenen kost geld!

De VS klaagt niet alleen over het Chinese export overschot, maar klaagt ook dat China technologie steelt van de VS en de eigen informatie technologie industrie, het gebruik van kunstmatige intelligentie, of het ontwikkelen van supercomputers, bevoordeelt. Zo moet je deze handelsoorlog ook niet op zich zien, maar als China versus de VS. Het is niet alleen een handelsoorlog maar de strijd om de suprematie!

Wat is de aanleiding geweest? China heeft een industriebeleid ontwikkeld om binnen tien jaar in de wereld te domineren in sectoren, zoals biotechnologie, kunstmatige intelligentie en het analyseren van 'big data'. China wil een wereldmacht worden. Daarbij hoort een sterke economie en een belangrijke rol spelen in het buitenland. In Europa en de VS merken we dat door bijna wekelijks aangekondigde overnames van lokale bedrijven door Chinese bedrijven. In Zuidoost China merken de aangrenzende landen het doordat China steeds nadrukkelijker aanwezig is in de 'Chinese' Zuidzee, want tot politieke spanningen leidt.

De VS wil China niet zo maar treffen, maar vooral de ontwikkeling van deze hightech sectoren afremmen. Trump koos er voor de importtarieven op Chinese producten een aantal malen te verhogen. Maar op 1 maart jongst leden werd aangekondigd dat de onderhandelingen nu een goedkeuringscircuit in gingen. Daarna werd het betrekkelijk stil totdat Trump begin juni tariefsverhogingen van 10 naar 25% aan kondigde. Toen het nieuws door drong dat er misschien geen akkoord zou komen daalden de beursen omdat beleggers de toekomst minder gunstig beoordeelden. Het laatste nieuws is dat Trump en Xi elkaar misschien in juni tijdens een G20 top in Japan zullen ontmoeten en daar proberen tot een deal te komen, die beide partijen graag zouden willen. Trump met het oog op zijn herverkiezing in 2020 en China om zeker te zijn dat het door kan gaan met exporteren.

De VS en China houden elkaar in een houdgreep. China heeft de VS nodig om zijn producten af te zetten en de VS China om dit te financieren. Dat doen de Chinezen door hun met veel exporteren verdiende buitenlandse deviezen om te zetten in Amerikaanse overheidsobligaties. Daarmee kunnen de Amerikanen dan weer het verschil van wat ze importeren uit en exporteren naar China betalen. Het probleem is dat ze ongeveer vijf keer meer importeren dan exporteren. Normaal moet een land zijn munt goedkoper maken als het meer importeert dan exporteert, maar dat is in de VS niet aan de orde, want de koers van de dollar wordt door de markt bepaald en daar spelen meer factoren een rol dan het handelstekort met China.

Meine Pieter van Dijk

CV

Uw docent

Prof.dr. Meine Pieter van Dijk is econoom en emeritus hoogleraar water services management bij UNESCO-IHE in Delft en emeritus hoogleraar uban management bij het Institute of Social Studies van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij is tevens werkzaam als hoogleraar entrepreneurship bij de Maastricht School of Management.