Op 18 juni 2026 ontving de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) de programmaorganisatie van Npuls. In het Erasmus Education Lab kwamen vijftien Npuls‑vertegenwoordigers en veertig EUR‑experts samen voor een middag over de toekomst van ons onderwijs. Doel was de landelijke digitaliseringsimpuls en de EUR‑context bij elkaar brengen. In dit artikel delen we de belangrijkste inzichten van dat werkbezoek.
Npuls in een notendop
Npuls is de landelijke digitaliseringsimpuls voor het hoger onderwijs, gefinancierd uit het Nationaal Groeifonds. Alle 102 universiteiten, hogescholen en mbo‑instellingen bouwen acht jaar lang samen aan een toekomstbestendige onderwijssector.
De sector heeft drie beloften gedaan aan de lerende:
- Leren zonder drempels: de lerende heeft regie op de eigen leer- en ontwikkelroute met keuzemogelijkheden en zonder administratieve drempels.
- Doorlopend het beste onderwijs: het onderwijs is actueel, van hoge kwaliteit en wordt verantwoord ondersteund door digitale middelen.
- AI en data waarde(n)vol inzetten: lerenden en onderwijsprofessionals gebruiken AI en data veilig en verantwoord, met publieke waarden als uitgangspunt.
Deze beloften zijn vertaald in sectordoelen die concreet maken wat we willen bereiken. Ook worden sectorvoorzieningen ontwikkeld zodat instellingen niet ieder voor zich het wiel hoeven uit te vinden en samenwerking en uitwisseling eenvoudiger worden. Voor de EUR betekent dit dat we kunnen aanhaken op landelijke infrastructuur, kaders en stimuleringsregelingen, terwijl we onze eigen strategie, onderwijsvisie en context centraal houden. Elke instelling heeft een Sleutelteam dat zorgt voor aansluiting op Npuls. Aan de EUR fungeert dit Sleutelteam als schakel tussen CvB, faculteiten, centrale diensten, de Community for Learning & Innovation (CLI) en de landelijke programmaorganisatie.
Leren zonder drempels: flexibiliteit vraagt om een gezamenlijke koers
In het eerste inhoudelijke deel stond Leren zonder drempels centraal. Npuls beschrijft de ambitie om leer- en ontwikkelroutes over grenzen heen wendbaar te organiseren: studenten moeten onderwijs kunnen vinden en combineren dat past bij hun ambities en levensfase.
De EUR deed mee aan de gereedheidsscan voor Leren zonder drempels. Daaruit blijkt dat we al belangrijke bouwstenen hebben: een volwassen applicatielandschap, een stevig LLO‑programma en lokale experimenten, bijvoorbeeld met interdisciplinaire programma’s en pilots rond het academisch jaar. Tegelijk ontstaan die initiatieven vooral decentraal. Faculteiten hebben ruimte om eigen keuzes te maken, en dat is waardevol, maar het ontbreekt nog aan een gedeelde visie op Leren zonder drempels.
In een socratisch gesprek verkenden Npuls en de EUR de kansen en zorgen van meer flexibiliteit. Npuls‑deelnemers benadrukten vooral keuzevrijheid en passend onderwijs voor lerenden. EUR‑deelnemers benadrukten de risico’s van keuzestress en verlies aan studeerbaarheid. Het gezamenlijke inzicht: Leren zonder drempels vraagt om een duidelijke ambitie op instellingsniveau, met bewuste keuzes over de mate van flexibiliteit en stevige kaders voor begeleiding en studeerbaarheid. Npuls kan hierbij helpen met referentiemodellen, user stories en infrastructuur, maar de koers moet de EUR zelf bepalen.
Doorlopend het beste onderwijs: technologie, leermaterialen en toetsing
Het tweede blok ging over Doorlopend het beste onderwijs. Met behulp van Npuls richt de sector zich op onderwijs dat voortdurend actueel, van hoge kwaliteit en digitaal verantwoord ondersteund is. Daarbij gaat het niet alleen om losse tools, maar om de manier waarop we onderwijsmiddelen, toetsing en professionalisering in samenhang organiseren.
Er waren groepsgesprekken over vier deelonderwerpen:
Bij educatieve technologie staat de vraag centraal hoe we een digitale leeromgeving creëren die past bij publieke waarden. Voor de EUR is applicatierationalisatie een belangrijk thema, onder meer vanwege beheer, veiligheid en studeerbaarheid. Samenwerking aan educatieve technologie met andere instellingen kan hierbij helpen. Npuls kan deze beweging versterken door sectorvoorzieningen te ontwikkelen en afsprakenstelsels te ontwerpen, zodat we als sector sterker staan en tegelijk onze eigen keuzes kunnen maken.
Rond digitale leermaterialen sluiten lopende EUR‑projecten die open education stimuleren (zoals open textbooks via Wikiwijs, Surf Sharekit en Edusources) goed aan bij Npuls. We zien bij de EUR voorlopers op open education, maar het is nog geen vanzelfsprekende praktijk. Npuls biedt kansen via financiële impulsregelingen, landelijke platforms en juridische en didactische ondersteuning. Onderwijsmaterialen van en voor docenten kunnen dan breder gedeeld en hergebruikt worden, zonder dat het veel moeite kost.
Bij digitaal toetsen en ontwikkelen kwam de spanning naar voren tussen innovatie en borging. De EUR beschikt over een grote digitale toetsvoorziening en bereidt een nieuwe aanbesteding voor toetssoftware voor, terwijl er tegelijkertijd veel vragen zijn over alternatieve toetsvormen, e‑portfolio’s en de impact van generatieve AI. Npuls ontwikkelt scenario’s voor “de toetsplek van de toekomst” en stimuleert kennisdeling tussen instellingen. Dat kan docenten en examencommissies ondersteunen bij het herontwerpen van toetsen in een wereld waar AI niet meer weg te denken is.
Tot slot werd bij professionalisering en digitale geletterdheid duidelijk dat we als EUR al veel doen, maar dat een gecoördineerde aanpak voor digitale en AI‑geletterdheid nog ontbreekt. De aanpak van digitale geletterdheid van studenten verschilt per faculteit. Er is vooral veel behoefte aan docentprofessionalisering gericht op AI‑geletterdheid; hier liggen kansen voor landelijke samenwerking. Npuls ontwikkelt kaders en faciliteert kennisuitwisseling en samenwerking tussen instellingen, zodat niet iedereen alles zelf hoeft te doen.
AI en data waarde(n)vol inzetten: van losse initiatieven naar gedeelde strategie
Het derde thema was AI en data waarde(n)vol inzetten. Binnen de EUR zijn veel initiatieven, variërend van experimenten in vakken en opleidingen en communities of practice tot eerste richtlijnen. Npuls werkt aan veilige sectorvoorzieningen voor generatieve AI (zoals EduGenAI), raamwerken voor AI‑geletterdheid (AI‑GO) en ondersteuning bij de nieuwe Europese AI Act.
De centrale observatie is dat er veel gebeurt, maar dat de samenhang nog te beperkt is. AI dwingt ons om opnieuw na te denken over de kern van universitair onderwijs: als systemen kunnen schrijven, samenvatten en analyseren, wat maakt ons onderwijs en onze beoordeling dan uniek? Tegelijkertijd roept AI concrete vragen op: wat mag ik doen als docent, wat is de ruimte van een examencommissie, hoe gaan we om met studiedata en wie is waar verantwoordelijk voor?
In vier groepen verkenden we inzicht in AI‑ontwikkelingen, instellingsbrede governance en verantwoorde inzet van AI in het onderwijs. Binnen de EUR is veel initiatief en experiment, maar er is behoefte aan coördinatie, kaders en een gedeelde strategie. In april 2026 is het strategisch programma AI@EUR van start gegaan om hierop in te spelen. Npuls biedt instrumenten, communities en sectorale afspraken die deze beweging kunnen versnellen. Over de hele linie kwam dezelfde behoefte naar voren: we moeten de interne energie aan de EUR verbinden met externe versnelling via Npuls.
Hoe nu verder?
Het werkbezoek maakte duidelijk dat Npuls en de EUR elkaar veel te bieden hebben. Npuls brengt een landelijke infrastructuur, middelen, communities en kaders; de EUR brengt praktijkvragen, pilots en expertise op het gebied van onderwijsinnovatie, digitalisering en AI. Voor de EUR is Npuls daarmee vooral een kans om bestaande initiatieven te verbinden, op te schalen en te verduurzamen. Voor onderwijsprofessionals biedt Npuls toegang tot meer kennis, tooling en collega’s binnen én buiten de EUR die met dezelfde vraagstukken bezig zijn.
Heb je interesse om aan te haken bij een van de Npuls‑domeinen of werk je aan een project dat hierbij past? Een paar concrete manieren waarop jij als docent, onderwijskundige of ondersteuning kunt aanhaken:
- Volg de ontwikkelingen via Npuls, CLI en AI@EUR. In de komende tijd zullen we in de nieuwsbrief en via bijeenkomsten regelmatig terugkomen op Npuls‑kansen en pilots. Informatie over de EUR en Npuls vind je hier.
- Meld je aan bij relevante communities en events. Denk aan open leermaterialen, digitaal toetsen of AI in het onderwijs; veel van deze netwerken sluiten aan op Npuls‑communities.
- Breng jouw initiatief onder de aandacht. Laat het CLI of het Sleutelteam weten via npuls@eur.nl, zodat we verbinding kunnen leggen met Npuls‑activiteiten en mogelijk extra ondersteuning kunnen organiseren.
- Denk mee over kaders en visie. Wanneer er gesprekken worden georganiseerd over Leren zonder drempels, toetsing of AI‑beleid, is jouw praktijkperspectief essentieel.
- Gerelateerde links
- Meer CLI nieuws