De categorie realiseren bevat ontwerptools die je in staat te stellen een overzicht te creëren van de zaken die nodig zijn om de ontworpen oplossing te realiseren.
De tools veronderstellen dus dat je al in een redelijk ver stadium bent in je ontwerpproces, waarbij helder is wat de oplossing wordt. Elke tool laat je nadenken over een ander aspect dat relevant is voor de realisatie. Hiermee wordt de basis gelegd voor de doorontwikkeling en implementatie van de oplossing of een advies hierover dat kan bijdragen aan een succesvolle overdracht van je ontwerp.
Voor elke tool binnen de categorie realiseren geldt een aantal algemene principes:
- De realisatie van oplossingen is vaak niet alleen technisch van aard, maar juist ook sociaal. De tools zijn vooral gericht op het sociale aspect en helpen je relevante betrokkenen mee te nemen in de realisatie
- Gebruik de tools om helder te krijgen wat er nodig is om de oplossing te realiseren, maar zeker ook
voor de communicatie; bij elke tool wordt de basis gelegd voor het ontwikkelen van visuele weergaven die helpen in de communicatie met de doelgroep, opdrachtgever en andere relevante betrokkenen - bijvoorbeeld in presentaties, pitches, overleggen of rapporten. - De tools zijn complementair aan elkaar. Gebruik ze daarom in combinatie.
Ontwerptools
Wat
Storytelling is het creëren van een inspirerend, activerend verhaal rondom de oplossing.
Waarom
Verhalen worden sinds mensenheugenis gebruikt om gezamenlijk begrip en beweging te creëren. Het creëren van een verhaal rondom een oplossing helpt om mensen mee te krijgen in het realiseren ervan.
Hoe
- Bepaal wie de hoofdpersoon is in het verhaal - wellicht de doelgroep.
- Formuleer de belangrijkste elementen van het verhaal: het ‘waarom’, het ‘hoe’ en het ‘wat’. Het ‘wat’ is duidelijk: dit is de oplossing. Maar waarom bestaat deze oplossing eigenlijk? Welk probleem beoogt de oplossing te adresseren? Welke waarde beoogt de oplossing te creëren? En hoe wordt deze waarde door middel van de oplossing gecreëerd?
- Bedenk een plot voor het verhaal. Veelvoorkomende plots zijn bijvoorbeeld de ‘rags to riches’, de queeste, de reis naar het onbekende, of de wedergeboorte.
- Creëer je verhaal. Gebruik hierbij de volgende principes: simpel, onverwachts, concreet, geloofwaardig en emotioneel.
- Bepaal het format van je verhaal - is het een presentatie, pitch, video of iets anders. Geef je verhaal vorm in het gekozen format.
Wat
Branding is het creëren van een merk rondom de oplossing.
Waarom
Merken zorgen voor herkenbaarheid en dragen bij aan het overbrengen en verspreiden van je oplossing.
Hoe
- Bepaal de doelgroep(en) van het merk. Is dit de doelgroep van je oplossing, de opdrachtgever, en/of andere stakeholders?
- Bepaal hoe je wil dat je oplossing door deze doelgroep(en) gezien word. Welke associaties moet het merk oproepen? Welke waarden moet het merk voor staan?
- Denk na over de boodschap van het merk. Wat wil je dat de doelgroep(en) tussen de oren wordt geknoopt over de oplossing?
- Brainstorm over de verschillende elementen die het merk vormen. Denk bijvoorbeeld na over een naam, slogan en logo.
- Werk de verschillende elementen van het merk uit en gebruik deze in de communicatie over de oplossing - in presentaties, verslagen, video’s, een website, enzovoort. Zorg ervoor dat de
verschillende elementen dezelfde uitstraling hebben en elkaar versterken.
Wat
Een business model canvas is een framework dat je helpt nadenken over de waarde die je oplossing beoogt te creëren en hoe deze waarde vervolgens wordt gerealiseerd.
Waarom
Een business model canvas dwingt je na te denken aan alle aspecten die komen kijken bij het creëren van waarde. Dit biedt overzicht over wat er allemaal om een oplossing heen georganiseerd moet worden.
Hoe
- Zet de structuur van een social business model canvas (zie het voorbeeldtemplate) uit op een whiteboard, flipover, muur of tafel, of gebruik het voorbeeldtemplate.
- Bepaal de doelgroep voor je oplossing. Definieer het probleem of vraagstuk, evenals de gewenste uitkomsten die de oplossing voor de doelgroep beoogt te bereiken in termen van het maatschappelijk doel en de waardepropositie.
- Bepaal ook welke indicatoren het behalen van deze gewenste uitkomsten ‘meetbaar’ maken.
- Bepaal hoe de doelgroep geïnformeerd wordt over de oplossing, en wat voor ondersteunende diensten nodig zijn om gebruik te kunnen maken van de oplossing.
- Inventariseer de benodigdheden, activiteiten en betrokkenen die in stelling gebracht moeten worden om de oplossing te realiseren.
- Identificeer kostenposten en financieringsmogelijkheden.
- Bekijk het geheel en identificeer wat er gedaan moet worden, waar nog kansen liggen en wat
eventuele risico’s vormen.
Wat
Een roadmap is een visuele weergave van de strategie om een oplossing te realiseren.
Waarom
Een roadmap brengt in kaart welke mijlpalen er behaald moeten worden, wat hiervoor nodig is, en waar rekening mee gehouden moet worden op weg naar de implementatie van een oplossing. Dit creëert overzicht en biedt (alle relevante betrokkenen) houvast in de doorontwikkeling en implementatie van een oplossing.
Hoe
- Zet de structuur van een roadmap (zie het voorbeeldtemplate) uit op een whiteboard, flipover, muur of tafel, of gebruik het voorbeeldtemplate.
- Bepaal de tijdspanne van de roadmap. Wanneer moet de oplossing geïmplementeerd zijn? Zet een tijdlijn op van nu tot en met implementatie.
- Identificeer wat de belangrijkste stappen er nodig zijn om de oplossing te realiseren, denk na over een juiste volgorde en doorlooptijden. Zet de verschillende stappen uit op de tijdlijn.
- Inventariseer per stap het doel, de activiteiten die ondernomen moeten worden, de benodigdheden om het doel te bereiken, de verschillende mensen of organisaties die hierbij betrokken dienen te worden, de verschillende beslismomenten, en welke uitkomst er voor elke stap gerealiseerd moet worden. Werk aan de hand hiervan de roadmap uit.
- Bekijk de roadmap van een afstandje. Is alles helder? Ontbreekt er nog iets? Finaliseer de roadmap.
Wat
Een service blueprint is een visuele weergave van de interne en externe werking van de oplossing.
Waarom
Een service blueprint helpt je na te denken over hoe de oplossing in de praktijk zal werken en wat ervoor nodig is om deze werking mogelijk te maken.
Hoe
- Zet de structuur van een service blueprint (zie het voorbeeldtemplate) uit op een whiteboard, flipover, muur of tafel, of gebruik het voorbeeldtemplate.
- Definieer de ervaring die je oplossing beoogt te realiseren en voor wie. Identificeer de verschillende fases van deze ervaring.
- Bepaal per fase wat er ‘aan de voorkant’ - hetgeen de doelgroep merkt of ziet - nodig is om deze ervaring mogelijk te maken. Is dit een hulplijn, informatiepagina, brief, loket of iets anders?
- Bepaal vervolgens per fase wat er ‘aan de achterkant’ - hetgeen de doelgroep niet merkt of ziet - nodig is om de zaken ‘aan de voorkant’ mogelijk te maken. Is dit een script, adressenboek, registratiesysteem, expert team of iets anders?
- Inventariseer eventuele ondersteunende benodigdheden, processen of activiteiten. Wat is er nodig om de zaken ‘aan de achterkant’ mogelijk te maken.
- Bekijk de service blueprint van een afstandje. Zijn alle benodigdheden, processen of activiteiten om de oplossing te laten werken zo in kaart gebracht? Ontbreekt er nog iets? Finaliseer de blueprint.
Wat
Coalition building is het creëren van een overzicht van wat er nodig is om een netwerk van relevante actoren rondom een oplossing te organiseren.
Waarom
Voor veel oplossingen van complexe vraagstukken is samenwerking tussen verschillende mensen en organisaties vereist. Coalition building helpt je in kaart te brengen hoe een effectief samenwerkingsverband rondom de oplossing er uit ziet.
Hoe
- Inventariseer de verschillende rollen die nodig zijn voor het realiseren van de oplossing.
- Definieer wat per rol belangrijke kwaliteiten zijn om deze rol te kunnen vervullen. Denk hierbij aan competenties, capaciteiten, netwerk, bevoegdheden, macht, enzovoort.
- Stel per rol een profiel op. Hoe ziet een ideale kandidaat voor deze rol er uit?
- Identificeer per rol één of meerdere actoren die deze rol zouden kunnen vervullen.
- Evalueer per rol welke actor het meest voldoet aan het profiel. Evalueer de coalitie van meest geschikte actoren. Zijn de actoren complementair aan elkaar? Zijn de actoren in staat om op vruchtbare wijze samen te werken? Zo niet, welke actor komt dan in aanmerking? Stel de coalitie samen.
Wat
Omgevingsfactoren is een techniek om na te denken over de contextfactoren die van belang zijn voor het functioneren van de ontworpen oplossing.
Waarom
Een oplossing functioneert altijd in een context waarin bepaalde geschreven en ongeschreven regels gelden, mensen en organisaties werkzaam zijn, normen en waarden gelden, belangen en behoeften spelen, enzovoort. Het is voor het succes van de oplossing van belang om op deze factoren aan te sluiten of in te spelen.
Hoe
- Zet het raamwerk van omgevingsfactoren uit op een whiteboard, flipover, muur of tafel, of gebruik het voorbeeldtemplate.
- Identificeer de verschillende contextfactoren die van invloed zijn op het functioneren van de oplossing.
- Cluster de factoren en selecteer de zes belangrijkste clusters, geef deze een naam en schrijf ze op bij de verschillende hoeken in het raamwerk van omgevingsfactoren.
- Bepaal voor de context waarin de oplossing geïmplementeerd moet worden in welke mate deze factor speelt, en wat de mogelijke impact hiervan is voor het succes van de oplossing. Geef dit aan in het raamwerk.
- Denk na over mogelijkheden om aan te sluiten bij of in te spelen op de zes factoren. Wat betekent dit voor de oplossing zelf? En waar moet rekening mee worden gehouden met de implementatie, danwel opschaling ervan?
Wat
De veranderbereidheidscheck brengt in kaart in hoeverre de verschillende betrokkenen rondom een oplossing ‘klaar’ zijn om de oplossing te realiseren.
Waarom
Voor het realiseren van een oplossing moet de context hier wel ‘klaar’ voor zijn; er moet voldoende urgentiebesef zijn, de juiste capaciteiten, en draagvlak. Als de context niet voldoende ‘klaar’ is, moet hier eerst aan gewerkt worden voordat het realiseren van de oplossing mogelijk is.
Hoe
- Zet het raamwerk van de veranderbereidheidscheck uit op een whiteboard, flipover, muur of tafel, of gebruik het voorbeeldtemplate.
- Loop de verschillende voorwaarden van veranderbereidheid na en geef aan in hoeverre aan deze voorwaarden voldaan is om de oplossing te realiseren.
- Evalueer in hoeverre de context ‘klaar’ is. Welke voorwaarden zijn er wel, en welke voorwaarden zijn er nog niet aanwezig?
- Brainstorm over manieren om deze voorwaarden te creëren. Met andere woorden: wat kun je doen om de context ‘klaar’ te maken voor het realiseren van de oplossing?
