De categorie selecteren bevat ontwerptools die je helpen om ideeën of conceptoplossingen te evalueren en selecteren.
Sommige tools zijn bedoeld voor een grove eerste schifting, terwijl andere tools een wat grondigere aanpak bieden in, geschikt voor een gevorderd stadium in het ontwerpproces.
Voor elke tool binnen de categorie selecteren geldt een aantal algemene principes:
- Je kunt de meeste tools alleen gebruiken, maar ze werken het best als je het met je team of zelfs met een grotere groep doet.
- De evaluaties zijn inschattingen, maar geen werkelijke weergave van het presteren van een idee of conceptoplossing. Hiervoor is toetsing nodig.
- De evaluaties helpen afwegingen expliciet te maken. Dit leidt tot goed onderbouwde ontwerpen en kan bijdragen aan vruchtbare overleggen met de doelgroep, opdrachtgever of andere stakeholders.
Ontwerptools
Wat
Dot voting is een snelle manier om tot consensus te komen over wat de meest interessante ideeën in een grote verzameling van ideeën zijn.
Waarom
Het komt vaak voor dat er in een vroeg stadium van ideegeneratie zo veel ideeën liggen en beoordelingscriteria nog dusdanig vaag zijn dat het niet zinvol is om elk idee grondig te evalueren. Dot voting maakt gebruik van onderbuikgevoelens en de wijsheid van de massa om snel een eerste schifting van ideeën te maken.
Hoe
- Verzamel een groep mensen om de dot vote mee te doen. Dit kan je team zijn, maar ook een groep
betrokkenen in het vraagstuk. - Inventariseer alle ideeën voor oplossingen die je hebt en leg ze kort uit aan de groep mensen.
- Vraag de deelnemers om hun top 3 van ideeën te selecteren; 3 stippen voor het beste idee, 2 stippen voor het één na beste idee en 1 stip voor de nummer 3.
- Rangschik de ideeën van meeste stippen naar minste stippen.
- Reflecteer op de top 5 van ideeën die uit de dot vote naar voren komt. Wat maakt de ideeën goed? Hoe zouden ze nog beter kunnen? Is er een idee buiten gevallen dat wel de moeite waard is om te bespreken?
- Stel een definitieve top 5 van ideeën op.
Wat
Een Harris profiel is een visuele weergave van de sterktes en zwaktes van een idee of conceptoplossing.
Waarom
Een Harris profiel toetst ideeën of conceptoplossingen op basis van een aantal criteria en geeft dit visueel weer. Door voor meerdere ideeën of conceptoplossingen een Harrisprofiel op te stellen kunnen deze makkelijk geëvalueerd en met elkaar vergeleken worden.
Hoe
- Identificeer de 5-10 belangrijkste criteria om een idee of conceptoplossing te beoordelen.
- Zet de structuur van een Harris profiel uit. Dit is een tabel met in de rijen de criteria en in de kolommen de beoordeling van deze criteria. Elke rij bevat vier kolommen of blokken: -2, -1, +1, +2. Zie hiervoor het voorbeeldtemplate.
- Stel een Harris profiel op voor elk idee of elke conceptoplossing die je wil beoordelen. Beoordeel
het idee of de conceptoplossing naar hun verwachte presteren op elk criterium. Bij zeer goed presteren: +2, bij zeer matig presteren: -2 - of daar tussenin. Gebruik eventueel het voorbeeldtemplate. - Kleur de blokken in om de beoordeling visueel inzichtelijk te maken. Als de criteria even belangrijk
zijn kun je de scores op elk onderdeel bij elkaar optellen om tot een totaalscore voor het idee of de conceptoplossing te komen. - Zet de Harris profielen voor elk idee of elke conceptoplossing naast elkaar en vergelijk en reflecteer. Wat zijn de sterke punten? Hoe kunnen zwakheden verholpen worden? Welk idee of welke conceptoplossing komt er het sterkste uit?
- Selecteer de best beoordeelde ideeën of conceptoplossingen om verder te ontwikkelen.
Wat
Gewogen criteria is een grondige, systematische vergelijkingsmethode voor ideeën of conceptoplossingen.
Waarom
Niet elk criterium weegt even zwaar. Door een weging mee te nemen in de beoordeling van ideeën of conceptoplossingen op de verschillende criteria kan er een totaalscore bepaald worden die onderling vergelijking grondig en tegelijkertijd makkelijk maakt.
Hoe
- Identificeer de 5-10 belangrijkste criteria om een idee of conceptoplossing te beoordelen.
- Geef elk criterium een gewicht in procenten. Het belangrijkste criterium krijgt het grootste gewicht
- het meest aantal procenten - en het minst belangrijke criterium het kleinste gewicht - het minst aantal procenten. Samen moeten de percentages optellen tot 100. - Stel een beoordelingstabel op, met de verschillende criteria in de rijen en de verschillende te beoordelen ideeën of conceptoplossingen in de kolommen. Gebruik eventueel het voorbeeldtemplate.
- Beoordeel de ideeën of conceptoplossingen naar hun verwachte presteren op elk criterium, van 1 (zeer slecht) tot 10 (zeer goed).
- Bereken voor elke conceptoplossing de totaalbeoordeling door de beoordeling van elk criterium te vermenigvuldigen met het gewicht of het percentage dat aan dit criterium is toegekend en deze getallen bij elkaar op te tellen.
- Reflecteer op de beoordelingen. Is het idee of de conceptoplossing met de beste score ook daadwerkelijk het beste? Welke andere ideeën of conceptoplossingen scoren goed en waarom? Zijn er ideeën of conceptoplossingen te combineren?
- Selecteer de best scorende ideeën of conceptoplossingen om verder te ontwikkelen
Wat
Een now/how/wow matrix is een efficiënte wijze om een grote verzameling van ideeën te rangschikken op haalbaarheid en originaliteit.
Waarom
Het komt vaak voor dat er in een vroeg stadium van ideegeneratie zo veel ideeën liggen en beoordelingscriteria nog dusdanig vaag zijn dat het niet zinvol is om elk idee grondig te evalueren. Het now/how/wow matrix gebruikt de meest basale criteria haalbaarheid en originaliteit om snel een eerste schifting in ideeën aan te brengen.
Hoe
- Inventariseer alle ideeën voor oplossingen die je hebt.
- Zet de structuur van een now/how/wow matrix op door twee assen tegenover elkaar uit te zetten: de x-as voor orginaliteit, de y-as voor haalbaarheid. Gebruik eventueel het voorbeeldtemplate. Er zijn vier categorieën te identificeren:
- De ‘now’ ideeën: dit is de categorie ‘laaghangend fruit’; ideeën die niet per se origineel zijn, maar wel heel haalbaar.
- De ‘how’ ideeën: ideeën die wel origineel zijn, maar niet zomaar haalbaar.
- De ‘wow’ ideeën: ideeën die zowel origineel als haalbaar zijn.
- De ‘ow’ ideeën (vaak de restcategorie): ideeën die niet haalbaar en niet origineel zijn. Deze ideeën zijn simpelweg niet de moeite waard.
- Plaats de ideeën in het matrix.
- Reflecteer op de uitkomst. Welke ideeën zouden nu gerealiseerd kunnen worden? Welke ideeën moeten sowieso geselecteerd worden? Welke ideeën zijn de moeite waard om verder uit te dokteren?
- Stel een top 5 van ideeën op.
Wat
Het impactwiel is een visuele manier om ideeën of conceptoplossingen te toetsen aan de Sustainable Development Goals.
Waarom
De Sustainable Development Goals bieden een veelgebruikte structuur om na te denken over de impact van ideeën of conceptoplossingen. Het impactwiel helpt om de impact van verschillende ideeën of conceptoplossingen met elkaar te vergelijken, en zo een weloverwogen keuze te maken.
Hoe
- Zet de structuur van het impactwiel uit op een flipover, whiteboard, muur of tafel, of gebruik het voorbeeldtemplate.
- Bepaal welke ideeën of conceptoplossingen je met elkaar wilt vergelijken. Geef elk idee of elke conceptoplossing een eigen kleur.
- Maak een inschatting van hoe goed het idee of de conceptoplossing scoort op elke Sustainable Development Goal en geef dit met de juiste kleur aan in het impactwiel.
- Reflecteer op de uitkomst. Welke ideeën of conceptoplossingen maken de meeste impact? Welke ideeën of conceptoplossingen zijn de moeite waard om verder uit te werken?
- Kies één of enkele ideeën of conceptoplossingen verder uit te werken. Brainstorm over manieren om de impact van de geselecteerde ideeën of conceptoplossingen te vergroten.
Wat
De innovatie sweet spot helpt om snel te bepalen welke ideeën de moeite waard zijn.
Waarom
Het komt vaak voor dat er in een vroeg stadium van ideegeneratie zo veel ideeën liggen en beoordelingscriteria nog dusdanig vaag zijn dat het niet zinvol is om elk idee grondig te evalueren. Ideeën zijn de moeite waard als deze haalbaar, wenselijk, en legitiem zijn. Dit is de innovatie sweet spot. Door met deze bril naar al je ideeën te kijken kun je snel de beste ideeën er uit filteren.
Hoe
- Zet de Venn-diagram van de innovatie sweet spot uit op een flipover, whiteboard, muur of tafel, of gebruik het voorbeeldtemplate.
- Plaats alle ideeën in het Venn-diagram.
- Reflecteer op de uitkomst. Welke ideeën komen het dichts bij de innovatie sweet spot? Welke ideeën zijn de moeite waard om verder uit te werken?
- Stel een top 5 van ideeën op.
