Nederlandse patiënten met HER2-low uitgezaaide borstkanker wachten nog altijd op toegang tot Enhertu (trastuzumab-deruxtecan). Dat is opmerkelijk, omdat het Zorginstituut Nederland in 2025 oordeelde dat de behandeling klinische meerwaarde heeft ten opzichte van de huidige standaardbehandeling. Volgens de beschikbare informatie hebben andere Europese landen inmiddels wel toegang geregeld.
Voor patiënten met uitgezaaide borstkanker is genezing meestal niet meer mogelijk. Enhertu liet in klinische studies zien dat patiënten gemiddeld ongeveer zes maanden langer leven en dat de ziekte langer onder controle blijft. Die tijd is voor patiënten en hun naasten van grote betekenis.
Prof. dr. Carin Uyl-de Groot, hoogleraar Health Technology Assessment aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, reageert in een uitgebreid artikel in Zorgvisie op het feit dat Endertu in Nederland vooralsnog niet toegankelijk is: “Voor patiënten is tijd geen abstracte uitkomstmaat. Het is tijd met een partner, kinderen, familie en vrienden. Als de klinische meerwaarde is vastgesteld en patiënten in vergelijkbare Europese landen toegang hebben, moeten we zorgvuldig onderzoeken waarom die toegang in Nederland uitblijft - en welke oplossingen mogelijk zijn. De vraag is niet alleen of een geneesmiddel duur is. We moeten ook begrijpen waarom Nederland met dezelfde klinische gegevens tot een andere kosteneffectiviteitsuitkomst komt dan veel andere Europese landen.”
Wanneer vrijwel alle vergelijkbare Europese landen de balans tussen betaalbaarheid en toegankelijkheid positief weten te maken, verdient het Nederlandse beoordelings- en onderhandelingsproces nadere reflectie. Niet om de noodzaak van doelmatigheid terzijde te schuiven, maar om te begrijpen of de huidige aannames en procedures de werkelijke waarde voor patiënten voldoende weerspiegelen.
Een belangrijke verklaring kan liggen in de Nederlandse berekening van kosteneffectiviteit. Nederland vergelijkt Enhertu met een andere, goedkopere standaardbehandeling dan in de internationale registratiestudie. Daardoor valt de berekende extra kostprijs per gewonnen levensjaar in goede gezondheid - een QALY - hoger uit. De gerapporteerde Nederlandse uitkomsten liggen ook hoger dan in onder meer Ierland en Denemarken.
Kritisch beoordelen van dure geneesmiddelen is noodzakelijk. Maar gepaste zorg betekent ook dat patiënten tijdig toegang krijgen tot behandelingen waarvan de meerwaarde voldoende aannemelijk is. Daarom is het van belang om naast prijsverlaging ook naar praktische oplossingen te kijken, zoals het efficiënt delen van resthoeveelheden uit injectieflacons (vial sharing) en bredere financiële afspraken tussen overheid en fabrikant.
De Enhertu-casus vraagt om een oplossing voor patiënten én om een bredere evaluatie: hoe waardeert Nederland gezondheidswinst, en hoe zorgen we dat betaalbaarheid en toegang tot innovatieve zorg niet tegenover elkaar komen te staan?
- Professor
- Meer informatie
Heeft u een persverzoek? Contacteer Marina van Weele, Hoofd Marketing & Communicatie aan Erasmus School of Health Policy & Management. Email: vanweele@eshpm.eur.nl en telefoonnummer: 06-51125649.
