Op 10 september organiseerde het Wetenschappelijk Platform Risicoverevening (WPR) een seminar over vier masterscripties van studenten van Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM). Centraal stond de vraag hoe de Nederlandse risicoverevening verder kan worden verbeterd. Drie onderzoeken richtten zich op mogelijke nieuwe vereveningskenmerken, gebaseerd op informatie uit andere domeinen van het zorgstelsel: Wmo, Wlz en Jeugdwet. Het vierde onderzoek verkende een alternatieve methode om zorgkosten te schatten.
In zijn inleiding besprak Richard van Kleef hoe de scripties aansluiten bij de doelstelling van het WPR om met wetenschappelijk onderzoek en kennisdeling bij te dragen aan de evaluatie en doorontwikkeling van de risicoverevening. De vier studenten maakten voor hun onderzoek gebruik van omvangrijke databestanden met zorgkosten en vereveningskenmerken die werden gekoppeld aan informatie uit andere domeinen. De presentatie van Richard is hier te downloaden.
Wmo-gebruik: potentieel nieuw vereveningskenmerk
Hidde Halbesma onderzocht of Wmo-gebruik in het voorgaande jaar informatie bevat die kan helpen bij het voorspellen van Zvw-kosten. Wmo-gebruikers blijken een duidelijk afwijkend risicoprofiel te hebben: ze zijn gemiddeld ouder, hebben een lagere sociaaleconomische status en zijn vaker ingedeeld in diagnose- en farmaciekostengroepen.
Ondanks de bestaande risicoverevening worden verzekerden die in het voorgaande jaar Wmo gebruikten gemiddeld met circa €270 per jaar ondergecompenseerd. Een vereveningskenmerk gebaseerd op Wmo-gebruik heeft daarom potentie om de voorspelkracht van het risicovereveningsmodel verder te verbeteren. Voordat zo’n kenmerk kan worden ingevoerd, zijn echter verbeteringen nodig in de validiteit en meetbaarheid van de gegevens.
Een samenvatting van Hiddes scriptie, inclusief een link naar de volledige scriptie, is te lezen in het artikel Risicoverevening leidt tot gemiddelde ondercompensatie van verzekerden met Wmo-gebruik.
Wlz-indicaties: voorspellend, maar gemiddeld sprake van overcompensatie
Isa Hogervorst onderzocht de potentiële meerwaarde van een vereveningskenmerk gebaseerd op Wlz-indicaties. Verzekerden met zo’n indicatie in het voorgaande jaar zijn gemiddeld ouder, minder gezond en hebben een lagere sociaaleconomische status. Hun gemiddelde Zvw-kosten bedroegen in 2023 ongeveer €6.200, tegenover circa €3.000 voor de gehele populatie.
Voor de gehele groep verzekerden met een Wlz-indicatie in het voorgaande jaar is sprake van een gemiddelde overcompensatie van €518, al bestaan er belangrijke verschillen tussen subgroepen. Volgens Isa lijken Wlz-indicaties op het eerste gezicht aan de criteria voor een vereveningskenmerk te voldoen. Voordat deze informatie kan worden gebruikt is echter vervolgonderzoek nodig, onder meer naar de relatie met Wlz-informatie die al in het huidige model is verwerkt.
Een samenvatting van Isa’s scriptie, inclusief een link naar de volledige scriptie, is te lezen in het artikel Wlz-indicaties bieden aanknopingspunten voor betere risicoverevening.
Jeugdzorg: duidelijke ondercompensatie
Maryam Diallo richtte zich op jeugdzorggebruik. Verzekerden met jeugdzorggebruik in het voorgaande jaar zijn relatief ongezond en hebben vaak een lage sociaaleconomische status. Bovendien is het geen homogene groep: de uitkomsten verschillen aanzienlijk naar type jeugdzorg.
Opvallend is dat alle onderzochte subgroepen na toepassing van de risicoverevening gemiddeld worden ondergecompenseerd. Dat maakt jeugdzorginformatie potentieel interessant voor verbetering van de voorspelkracht van de risicoverevening. Een belangrijk aandachtspunt is echter dat de toekenning en registratie van jeugdzorg waarschijnlijk verschilt tussen gemeenten. Dat kan worden uitgezocht in vervolgonderzoek.
Een samenvatting van Maryams scriptie, inclusief een link naar de volledige scriptie, is te lezen in het artikel Risicoverevening leidt tot ondercompensatie van de groep verzekerden met jeugdzorg in het voorgaande jaar.
Alternatieve schattingsmethode biedt beperkt voordeel
Anne van Son onderzocht ten slotte of tweestapsmodellen beter kunnen omgaan met verzekerden met zeer hoge somatische zorgkosten. De modellen leveren voor sommige subgroepen betere voorspellingen op, maar voor andere juist slechtere. De uitkomsten hangen bovendien af van de gekozen grens voor hoge kosten. Daarnaast zijn de tweestapsmodellen behoorlijk complex. Het potentieel van deze alternatieve schattingsmethode lijkt daarmee beperkt.
Een samenvatting van Annes scriptie, inclusief een link naar de volledige scriptie, is te lezen in het artikel Innovatief tweestapsmodel levert geen grote verbetering voor risicoverevening.
Discussie wijst richting vervolgonderzoek
De presentaties vormden de opmaat voor een levendige discussie met de deelnemers. De Mentimeter-uitkomsten laten zien dat de ernst van de gepresenteerde onder- en overcompensaties verschillend werden beoordeeld. Over één punt waren de deelnemers het eens: de scripties bieden aanknopingspunten voor vervolgonderzoek. Vooral jeugdzorg wordt gezien als een belangrijke richting voor vervolgonderzoek. Op de vraag “Welke van de vier onderwerpen vraagt of vragen om vervolgonderzoek?” werd door zestien deelnemers veertien keer gestemd op “vereveningscriterium o.b.v. jeugdzorg”, negen keer op “vereveningscriterium o.b.v. Wlz-indicaties”, zes keer op “vereveningscriterium o.b.v. Wmo-gebruik” en twee keer op “alternatieve schattingsmethoden”.
Daarmee gaf het seminar niet alleen nieuwe inzichten in de werking van de risicoverevening, maar ook concrete aanknopingspunten voor de onderzoeksagenda van de komende jaren.

