Promotie J.E.M. (Justine) van de Beek

Hieronder volgt een korte samenvatting van het proefschrift:

Jonge vaders blijven opvallend onderbelicht, terwijl onderzoek al jaren laat zien hoe belangrijk vaderlijke betrokkenheid is voor zowel ouders als kinderen. Beleid, zorg en het maatschappelijke debat richten zich vooral op (jonge) moeders. Bovendien wordt jong ouderschap vaak automatisch geassocieerd met kwetsbaarheid. Dit proefschrift laat zien dat die eenzijdige blik tekortschiet. Door kwetsbaarheid en veerkracht allebei te onderzoeken, en te kijken hoe sociale relaties de ervaringen van jonge vaders beïnvloeden, ontstaat een genuanceerder beeld.

De resultaten ontkrachten twee hardnekkige mythes. De eerste is dat jonge ouders per definitie kwetsbaar zijn. Gesprekken met jonge vaders laten zien dat zij de zwangerschap vaak aanvankelijk als een tegenslag ervaren, maar vervolgens ook veerkracht tonen. Ze zijn gemotiveerd, zelfverzekerd en pakken praktische uitdagingen, zoals huisvesting en inkomen, voortvarend aan. Die veerkracht kent echter ook een keerzijde: jonge vaders nemen weinig ruimte om emoties te verwerken en vragen of accepteren nauwelijks steun.

Ook relaties van jonge ouders worden vaak vooral vanuit kwetsbaarheid bekeken, met nadruk op conflict. Gesprekken met jonge ouders laten echter zien dat deze relaties vrijwel altijd zowel kwetsbare als veerkrachtige elementen bevatten, al verschilt welke de boventoon voert. Relaties waarin veerkracht overheerst, worden vaak ondersteund door een sterk sociaal netwerk. Daarmee blijkt gezamenlijke veerkracht niet alleen voort te komen uit individuele inspanningen, maar ook uit de sociale omgeving. Die omgeving werkt echter niet uitsluitend beschermend: bemoeienis van familie kan relationele spanningen ook juist versterken.

Dit leidt tot de tweede mythe: dat sociale steun bij jong vaderschap vanzelfsprekend bijdraagt aan veerkracht. De gesprekken met jonge vaders en hun familieleden laten zien dat familiale steun vaak gepaard gaat met spanningen. Bemoeienis kan de autonomie en daarmee veerkracht van jonge vaders onder druk zetten. Familieleden handelen daarbij vanuit hun eigen waarden, zorgen en belangen. Tegelijkertijd lopen zij zelf risico op overbelasting door hun zorgtaken.

Een vragenlijst onder verloskundigen en kraamverzorgers laat bovendien zien dat passende steun niet eenvoudig is. Hoewel deze professionals positief staan tegenover jonge vaders en aangeven hen veel te steunen, sluiten de vormen van steun die zij prioriteren, zoals emotionele ondersteuning, niet altijd aan bij de behoeften van jonge vaders.

Samen laten deze bevindingen zien dat jong vaderschap niet kan worden begrepen vanuit een eenzijdige focus op kwetsbaarheid en het individu. Ze onderstrepen het belang van een genuanceerder perspectief, waarin ook veerkracht en de complexe rol van sociale relaties centraal staan.