“Ik wil geen rechten doen, want dat doet iedereen al”, verkondigde alumna Merel Pontier voor het begin van haar studietijd. Toch begon ze aarzelend aan de rechtenstudie van Erasmus School of Law. Het bleek een schot in de roos. “Vanaf dag één wist ik dat ik voor de strafrechtmaster wilde kiezen”, blikt ze terug. Maar daar bleef Merels reis niet bij. Met haar master Strafrecht op zak vertrok ze naar het Amerikaanse Texas om daar haar ultieme doel te bereiken: Clinton Young van death row halen.
Merels interesse in het Amerikaanse strafrechtsysteem werd gewekt door de CSI-programma’s die ze keek op jonge leeftijd. Deze interesse leidde in haar bachelor tot een stage bij een strafrechtadvocaat in New York. “Dat vond ik geweldig”, vertelt Merel. “Het was een klein kantoor, dus ik mocht altijd overal mee naartoe. Het was de eerste aanraking met het Amerikaanse strafrechtsysteem en dat smaakte naar meer.”
De zaak Clinton Young
Na haar terugkeer in Nederland bleef Merel gefascineerd door het Amerikaanse strafrechtsysteem. In 2014 stuitte ze op een documentaire over Clinton Young, een man die op death row stond in Texas. “Dat is toch wel heel ernstig dacht ik toen”, vertelt Merel. “Een 18-jarige jongen zonder geld die een oneerlijk proces lijkt te hebben en de doodstraf krijgt. Dat is onomkeerbaar.” De zaak van Clinton liet Merel niet meer los. Ze besloot hem een brief te schrijven. Dit contact leidde tot een penvriendenrelatie tussen Merel en Clinton, die uiteindelijk uitgroeide tot een professionele samenwerking. “Penvrienden zijn een enorme steun voor gevangenen”, vertelt de alumna. “De kracht van penvrienden wordt vaak onderschat en, onterecht, gezien als iets vreemds. Dat is jammer, want het brengt de gevangene én de penvriend veel. Het heeft mijn leven in veel opzichten ontzettend verrijkt!”
Van Erasmus naar Texas School of Law
Na het afronden van haar studie bleef het onrecht in de zaak van Clinton Merel trekken. Zeker toen hij in 2017 bijna werd geëxecuteerd. “Toen besefte ik pas hoe serieus het was”, benadrukt Merel. “Als je niks doet, dan wordt iemand geëxecuteerd. En dan kun je nooit meer iets doen.” Merel besloot daarom alles op alles te zetten om strafrechtadvocaat in Amerika te worden, en zo Clinton echt te kunnen helpen. En zo geschiedde. Na een master aan de University of Texas School of Law en het passeren van haar bar exam – volgens Merel een “verschrikking” – werd ze eind oktober 2020 eindelijk een van Clintons advocaten.
Na bijna 20 jaar op death row is Clinton nu vrij en is hij bezig zijn leven weer op te pakken. Ondanks Clintons vrijlating blijft Merel in Texas. “Mijn hulp is hier het meest nodig en er ligt nog genoeg werk voor de komende tientallen jaren”, legt Merel uit. “Ik ben niet van plan daar binnen enige tijd mee te stoppen.”
"Het moeilijkste moment is het verlaten van de gevangenis."
Merel Pontier
Een juridisch doolhof
Binnen de Clinton Young Foundation werkt Merel aan diverse capital murder zaken. De foundation, opgericht door Clinton en Merel zelf, richt zich op herziening van rechtszaken in de hoop op heropening van gevallen die onterecht zijn afgedaan. “Wil je bijvoorbeeld een herziening indienen op basis van onschuld, dan zal je met nieuw bewijs moeten komen”, legt Merel uit. “Dit is bewijs dat ten tijde van de veroordeling nog niet bekend was en dat met de uitvoering van een redelijk onderzoek ook niet gevonden had kunnen worden. De lat ligt daarmee heel hoog.” Het herzieningsproces omvat niet alleen het verzamelen van nieuw bewijs, maar ook het navigeren door een juridisch doolhof van federaal en statelijk recht.
Merels werk brengt naast juridische ook emotionele uitdagingen met zich mee. “Het moeilijkste moment van mijn werk is het verlaten van de gevangenis”, vertelt Merel. “Ik loop de vrijheid tegemoet, terwijl mijn client achterblijft in een hel. Al mijn cliënten hebben of de doodstraf of levenslang gekregen. Als het aan het rechtssysteem ligt, komen zij nooit meer die gevangenis uit. Het gewicht van die realiteit en de enorme verantwoordelijkheid die ik daarbij draag, voel ik op mij drukken als ik de gevangenis verlaat. Ik zal daar nooit aan kunnen wennen.”
Inspiratie voor rechtenstudenten
Merels verhaal is niet alleen een getuigenis van haar moed en doorzettingsvermogen, maar ook een inspiratie voor de volgende generatie rechtenstudenten. “Ik wil laten zien wat je kan doen met een Nederlandse master”, legt Merel uit. “Je bent namelijk totaal niet beperkt tot Nederland of andere landsgrenzen. Zonder mijn master aan Erasmus School of Law had ik nooit aan de Universiteit van Texas kunnen studeren.”
