Promotie A.T. (Anneke) Taal

Lepra is een chronische infectieziekte die de huid en perifere zenuwen aantast en kan leiden tot handicaps. De ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium leprae, waarbij mens-op-mens-overdracht de belangrijkste transmissieroute is. Individuen die langdurig en herhaaldelijk contact hebben met een besmet persoon hebben een hoger risico op het ontwikkelen van de ziekte. Ondanks tientallen jaren van intensieve leprabestrijding, blijft lepra in veel landen een volksgezondheidsprobleem. Wereldwijd worden er ongeveer 210.000 nieuwe patiënten per jaar gevonden. Hoewel veel landen het door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gestelde eliminatie doel van lepra (minder dan 1 patiënt per 10.000 mensen in de bevolking) op landelijk niveau hebben bereikt, blijven op provincie en district niveau hoog-endemische gebieden bestaan. De WHO pleit daarom voor vroegtijdige opsporing van nieuwe patiënten en (preventieve) behandeling als essentiële maatregelen om de ziekteoverdracht te doorbreken in de gebieden die hoog endemisch blijven. De geografische verspreiding van lepra is heterogeen (ongelijk), waarbij leprapatiënten geconcentreerd zijn in clusters of zogenoemde hotspots. Het identificeren van deze lepraclusters is belangrijk, aangezien deze gebieden aantonen waar er veel ziekteoverdracht plaats vindt en dus de bevolking meer risico loopt om ook lepra te ontwikkelen. Om dat te voorkomen, zijn er in deze clusters preventieve interventies nodig. Geografische cluster analysemethoden kunnen worden gebruikt om lepraclusters te identificeren en ziekte patronen beter te begrijpen.

Er zijn drie type geografische clusteranalysemethoden: ruimtelijk, tijd en ruimte-tijd. Ruimtelijke clusteringsmethoden onderzoeken de ruimtelijke relatie tussen leprapatienten. Ze kunnen verder worden onderverdeeld in mondiale clustering, lokale clustering en gefocuste clustering. In de afgelopen 20 jaar zijn ruimtelijke en ruimte-tijd analyse methoden steeds vaker gebruikt om de geografische verspreiding en trend van leprapatiënten te begrijpen, om gebieden te identificeren voor doelgerichte vroegtijdige opsporing van nieuwe patiënten en post-exposure profylaxe (PEP) interventies, en om hun potentiële relatie met omgeving, sociaal-culturele en gezondheidssysteem gerelateerde factoren te onderzoeken. Deze methoden, vaak gebruikt voor onderzoeksdoeleinden, vereisen deskundigheid om de resultaten te analyseren en interpreteren. Lepraprogramma’s in endemische landen beschikken echter niet over deze deskundigheid en zijn daarom afhankelijk van experts. Daarnaast gebruiken merendeel van de onderzoeken methoden die clusters met grote risicopopulaties aantonen. Gezien lepra programma’s niet over ongelimiteerde hulpbronnen beschikken om die totale risicopopulaties te voorzien van actieve opsporing en preventive behandeling, moeten programmamanagers prioriteren. Zij zouden kunnen profiteren van kennis over geschikte en simpele geografische analysemethoden die clusters met kleinere risicopopulaties aantonen, voor het doelgerichter inzetten van leprabestrijding en preventie interventies en zodat beschikbare hulpbronnen efficiënter kunnen worden gebruikt.

Om lepraprogramma’s te ondersteunen bij het optimaliseren van leprabestrijding en het efficiënter toewijzen van beschikbare hulpbronnen, worden de volgende specifieke onderzoeksvragen in dit proefschrift behandeld:

1. Hoe kunnen geografische analyse methoden worden gebruikt om leprabestrijding en preventieve interventies te optimaliseren?
2. In hoeverre kunnen participatieve mapping methoden worden gebruikt, waarin geografische analyse methoden worden gecombineerd met deskundigheid van lepraprogramma’s op het gebied van volksgezondheid, om doelgebieden voor leprabestrijding en preventieve interventies te identificeren?
3. Hoe kunnen risico populaties die preventieve interventies nodig hebben worden berekend?