Promotie J. (Jacinta) van de Grint

Hieronder volgt een korte samenvatting van het proefschrift: 

In de afgelopen eeuw zijn mensen steeds ouder gaan worden – maar dat gaat gepaard met een toename van leeftijdsgerelateerde aandoeningen zoals kanker, dementie en kwetsbaarheid. Om gezond ouder worden te bevorderen, is het belangrijk om beter te begrijpen wat het verouderingsproces aanstuurt. Dit proefschrift richt zich op één belangrijke boosdoener: schade aan het DNA.

DNA-schade hoopt zich op naarmate we ouder worden en kan essentiële processen blokkeren, zoals transcriptie – de eerste stap in het omzetten van genen in eiwitten. Met behulp van een wiskundig model laat dit proefschrift zien hoe zulke schade vooral lange genen verstoort, wat geleidelijk leidt tot een onbalans in cellulaire boodschappen. Deze verstoring, ook wel transcriptiestress genoemd, werd vervolgens in verband gebracht met kwetsbaarheid bij ouderen. Zowel bij mensen als bij muizen met defecte DNA-reparatie werden genpatronen gevonden die deze link ondersteunen.

Ook reproductieve veroudering komt aan bod. Een specifieke genetische variant in het DNA-reparatiegen MCM8 zorgt voor een latere menopauze, maar verhoogt ook het risico op borstkanker. In het laboratorium bleken cellen met deze mutatie DNA-schade minder goed te herstellen, wat suggereert dat een langere vruchtbaarheid een keerzijde kan hebben.

Tot slot werd gekeken naar cellulaire veroudering: het blijvend stoppen van celdeling na schade, wat bijdraagt aan ontsteking en weefselschade. Er werd een nieuwe methode ontwikkeld om deze cellen live te volgen.

Samen werpen deze studies nieuw licht op hoe DNA-schade veroudering aanjaagt en hoe we mogelijk kunnen ingrijpen om gezond ouder worden te bevorderen.