Promotie J. (Joé) Rieff

Het EU-beleid van de afgelopen tien jaar werd geconfronteerd met grote economische schokken, die de lidstaten in de moeilijke politieke situatie hebben gebracht om gemeenschappelijke   EU-mechanismen in het leven te roepen die het hoofd bieden aan economische crises. De banden tussen de lidstaten van de Europese Unie hebben zich in de afgelopen decennia sterk ontwikkeld, evenals de behoefte aan onderlinge solidariteit. Na het uitbreken van de COVID-19-pandemie is de politieke druk toegenomen om gezamenlijk op te treden om de sociaal-economische gevolgen van deze crisis te beheersen. Het onderhavige onderzoek biedt een nieuwe juridische en economische kijk op EU-integratie en de factoren die deze vormgeven.  

Overeenkomstig de door de economische theorie van federalisme vastgestelde criteria moet integratie worden vormgegeven door het genereren van economische opbrengst, die alleen gemakkelijk kan worden geoogst als de status quo van nationale beleidskaders slechts in beperkte mate verschilt. Het sociaal- en werkgelegenheidsbeleid, een belangrijk onderdeel van het economisch herstel na schokken, laat echter zien dat de standaardvoorspellingen van de politieke economie kunnen worden gefalsificeerd. De toepassing van deze assumpties op het EU-integratiebeleid op het vlak van sociale politiek en werkgelegenheidsbeleid toont aan dat deze in werkelijkheid niet altijd standhouden. Economische theorieën beschouwen staten meestal als een administratieve entiteit, eraan voorbijgaand dat staten ook gemeenschappen zijn en burgers zich met hen identificeren. Nationale identiteit fungeert als een ankerpunt voor een groep; zowel psychologen als sociologen hebben vaak aangevoerd dat dit de beslissing van individuen beïnvloedt. In het onderhavige onderzoek wordt onderzocht hoe nationale identiteit invloed kan hebben op beslissingen van lidstaten om in te stemmen met gemeenschappelijk EU-beleid.

Identiteit kan zowel voor politici als voor burgers ook een motivatie zijn om bepaalde resultaten te verkiezen boven andere. Met deze prikkels wordt geen rekening gehouden in de bestaande theorieën van economisch federalisme en dit beperkt hun verklarende kracht. Op basis van een multidisciplinair kader bespreekt het onderhavige onderzoek het belang van   een gedragsbenadering ter verrijking van het theoretisch debat. De consequenties van nationale identiteit voor het EU-beleid worden gepresenteerd en laten het belang zien van wijziging van de gedragsaannames uit de bestaande neoklassieke benaderingen van de vragen naar de toekenning van beleidsprivileges aan verschillende bestuursniveaus. Geïnspireerd door inzichten uit de identiteitseconomie wordt een kader ontwikkeld dat de gedragsaannames van het rationele actormodel wijzigt om de consequenties van nationale identiteit te onderzoeken. Nationale identiteit creëert cognitieve vooroordelen voor zowel kiezers als politici. De invloed van nationale identiteit is afhankelijk van de situatie en kan efficiënte centralisatie van het beleid van lidstaten beletten, maar in bepaalde situaties ook gemeenschappelijk beleid aanmoedigen.

Het onderhavige onderzoek laat zien dat een gedragsbenadering met betrekking tot het economisch federalisme de bestaande theorieën niet noodzakelijkerwijze weerlegt maar sommige argumenten van deze theorieën versterkt en ondersteunt. Tegelijkertijd wordt verklaard waarom de voorspellingen van de klassieke theorieën niet worden gerealiseerd. Daarom biedt de in het onderhavige onderzoek gepresenteerde benadering een meer genuanceerde manier voor de economische analyse van EU-beleid en -wetgeving. 

Dit onderzoek gebruikt rechtseconomische inzichten om het belang van het EU werkgelegenheids- en sociaal beleid te bespreken. Dit onderzoek gaat ook over identiteit en het biedt een kader voor het stimuleren van bestaande economische theorieën. Door een multidisciplinaire benadering te kiezen, biedt het onderzoek inzichten voor beleidsdiscussie en wordt fundamenteel onderzoek gestimuleerd.

De promoties vinden, in verband met het coronavirus, niet op de gebruikelijke wijze publiekelijk plaats in de Senaatszaal of in de Professor Andries Queridozaal. De kandidaten zullen hun proefschrift in een klein gezelschap of online verdedigen.