Promotie J.G. (Jan) Dingemanse

Een cochleair implantaat (CI) is een chirurgisch geïmplanteerd apparaat dat geluid omzet in elektrische signalen die de gehoorzenuw in het binnenoor stimuleren. Het is een waardevolle behandeling voor mensen met ernstig tot zeer ernstig perceptief gehoorverlies. Bij postlinguaal doof geworden volwassenen verbetert een CI het auditief functioneren en het verstaan van spraak in een stille omgeving, hoewel het maximale verstaan, uitgedrukt in percentage correct herkende spraakelementen, sterk kan variëren van persoon tot persoon. In het dagelijks leven zijn er vaak achtergrondgeluiden aanwezig die het verstaan van spraak belemmeren. Spraakverstaan in situaties met achtergrondgeluid is een uitdaging voor CI-ontvangers of het is zelfs niet mogelijk. Deze beperkte spraakperceptie in achtergrondgeluid is een gevolg van het feit dat de auditieve informatie die de CI via de gehoorzenuw doorgeeft, minder gedetailleerd is dan bij normaalhorende luisteraars. Er is daarom verdere verwerking van het inkomende auditieve signaal nodig om woorden te herkennen en de hiaten in het inkomende auditieve signaal op te vullen. Bij deze top-down verwerking zijn taalkundige en cognitieve processen betrokken. In dit proefschrift is onderzocht hoe spraakperceptie van CI-gebruikers wordt beïnvloed door achtergrondlawaai. Dit is gedaan met drie uitkomstmaten: spraakverstaan in lawaai, subjectieve ruistolerantie en luisterinspanning. Daarbij werd gebruik gemaakt van spraakmateriaal dat bestaat uit alledaagse zinnen met vergelijkbare verstaanbaarheid. Met deze uitkomstmaten kan een beeld geschetst worden van de mate waarin CI gebruikers kunnen verstaan in achtergrondlawaai. Hedendaagse geluidsprocessors van CI-systemen bevatten algoritmen voor ruisonderdrukking met de bedoeling de perceptie van spraak in lawaai te verbeteren. Een tweede onderwerp van dit proefschrift was daarom de evaluatie van het effect van algoritmen voor ruisonderdrukking op spraakperceptie in achtergrondgeluid. Deze evaluatie is eveneens gedaan met behulp van de drie bovengenoemde uitkomstmaten. Ten derde is onderzocht wat de relatieve invloed is van zogenoemde ‘bottom-up’ auditieve spraakkenmerken in het binnenkomende signaal en cognitieve ‘top-down’ verwerking op de spraakperceptie in lawaai. De relatie van de genoemde uitkomstmaten met de hoeveelheid bottom-up informatie in het binnenkomende signaal is onderzocht met een spectrale resolutietest. Het effect van de top-down verwerking op de uitkomstmaten is onderzocht met een test voor werkgeheugencapaciteit. Verder werd een model gebruikt dat modelleert hoe contextuele informatie die binnen een zin aanwezig is, gebruikt wordt om spraakelementen die niet goed zijn binnenkomen, alsnog correct te kunnen verstaan. De vierde vraag van dit proefschrift was hoe het bestaande Nederlands zinsmateriaal voor spraaktesten het beste kan worden gebruikt om spraakperceptie in lawaai bij CI-gebruikers te meten.

De promoties vinden, in verband met de lockdown, niet op de gebruikelijke wijze publiekelijk plaats. Er is aan kandidaat een livestreamlink verstrekt. De ceremonie zal exact om 13.00 uur beginnen.