Promotie M. (Mildred) Visser

Hieronder volgt een korte samenvatting van het proefschrift:

Hoe verbeter je zorg als de omstandigheden steeds veranderen?

De zorg staat onder druk door een groeiende zorgvraag, personeelstekorten en financiële beperkingen. Zorgpaden zijn daarop een veelgebruikt antwoord: afspraken over hoe de zorg voor een specifieke patiëntengroep wordt georganiseerd. Bestaande ontwikkelmethoden erkennen zorgpaden als complexe interventies waarin context ertoe doet, maar bieden vooral opeenvolgende fasen. In de praktijk werken multidisciplinaire teams over afdelingsgrenzen heen, met uiteenlopende belangen en waarden, in een veranderende organisatie. Vaste fasen bieden daarvoor weinig houvast.

Mildred Visser zette in een Nederlands revalidatieziekenhuis een programma op waarin meerdere teams tegelijk zorgpaden ontwikkelden. Zij leidde het enkele jaren en onderzocht het tegelijk als actieonderzoeker. Het onderzoek laat zien dat complexiteit geen externe hindernis is, maar het ontwikkelproces mede vormgeeft. De programmastructuur gaf richting, maar moest regelmatig worden aangepast. Drie vormen van grenzenwerk waren tegelijk actief. Samenwerken over grenzen heen bevorderde vertrouwen en voortgang, het eigen domein afschermen vertraagde deze en adviseurs schiepen voorwaarden voor samenwerking, maar met risico op afhankelijkheid. Patiënten werden weinig betrokken in de teams, mede door twijfels van professionals en managers over haalbaarheid, representativiteit en kwetsbaarheid. Spanningen tussen waarden als kwaliteit, efficiëntie, financiële haalbaarheid en professionele autonomie bleven bestaan, maar via dialoog en kleinschalige experimenten vonden teams tijdelijke, werkbare afstemmingen.

Hieruit ontwikkelde Visser een complexiteitsgeïnformeerde benadering die voortgang ondersteunt door terugkerende cycli van gezamenlijke reflectie en bijsturing systematisch in het ontwikkelproces in te bouwen. Organisaties kunnen dit bevorderen met open gesprekken, een vaste plek voor reflectie en begeleiding die spanningen bespreekbaar maakt.