Promotie M.C. (Rik) Joosen

Veel regelgeving wordt tegenwoordig door de Europese Unie vormgegeven en steeds meer ook op supranationaal niveau gehandhaafd. Een groot deel hiervan wordt gedaan door EU Agentschappen. Zij adviseren de Europese Commissie en lidstaten met wetenschappelijke expertise, faciliteren de implementatie op nationaal niveau door training en richtlijnen en handhaven zelf ook wet- en regelgeving. Hierbij moeten zij onafhankelijk opereren van politieke invloeden en van de wensen van belanghebbenden, in het bijzonder de bedrijven die onder toezicht staan van het agentschap. Deze onafhankelijkheid zorgt ervoor dat markregulering niet gestuurd wordt door de politieke waan van de dag of de door actoren die het meest te winnen hebben in plaats van door het algemeen belang. Echter moeten EU Agentschappen tegenwoordig vaker inspelen op wat verschillende belanghebbenden (zoals bedrijven, NGOs en vakbonden) van hun activiteiten vinden. Dit komt omdat EU Agentschappen steeds meer onderdeel zijn van het publieke debat. Zo speelde het Europese medicijnen agentschap (EMA) een grote rol in het introduceren van vaccins tegen COVID-19 en beoordeelt het Europees voedselveiligheid agentschap (EFSA) de veiligheid van controversiële pesticiden en genetisch gemodificeerde gewassen. Interacteren met belanghebbenden is een mogelijkheid voor EU Agentschappen om op deze discussies in te spelen. Daarnaast levert interactie met belanghebbenden cruciale informatie op om wet- en regelgeving mee vorm te geven. Te veel luisteren naar belanghebbenden kan echter leiden tot belangenverstrengeling die ten koste gaat van het algemeen belang. Dat kan gebeuren door bijvoorbeeld onveilige producten onterecht toe te laten tot de markt of door oneerlijke concurrentie toe te staan. Politicologen en bestuurskundigen hebben eerder onderzocht wat EU Agentschappen halen uit hun interactie met belangengroepen, wat de formele wegen zijn waarin deze interactie plaatsvindt en hoe wijdverspreid deze interactie is. Juristen hebben daarnaast laten zien op welke manier EU Agentschappen kunnen handhaven als er overtredingen van EU-wetgeving optreden. Echter weten we vrij weinig over hoe de interactie tussen belanghebbenden en EU Agentschappen daadwerkelijk in de praktijk gaat. Dit is waar ik een bijdrage lever aan het wetenschappelijke debat. In mijn proefschrift laat ik in vier deelstudies zien hoe de interactie tussen belanghebbenden en EU Agentschappen in praktijk vorm krijgt. De vier deelstudies zijn verdeeld over twee delen: 1) actie en 2) reactie. In het eerste deel laat ik zien welke stappen belanghebbende nemen om te interacteren met EU Agentschappen en waarom ze dit überhaupt doen. In het tweede deel laat ik zien hoe EU Agentschappen reageren op de acties van belanghebbenden.

De promoties vinden niet op de gebruikelijke wijze publiekelijk plaats. Er is aan kandidaat een livestreamlink verstrekt. De ceremonie zal exact om 13.00 uur beginnen.