Promotie T. (Thomas) Langerak

Samenvatting:

Het zikavirus (ZIKV) is een virus dat wordt overgedragen door muggen en behoort tot de virusfamilie waartoe ook het dengue virus (knokkelkoorts), het gelekoortsvirus en het westnijlvirus behoren. ZIKV is in 1947 voor het eerst beschreven in het Zikawoud in Oeganda. Sindsdien is er maar weinig onderzoek naar dit virus verricht omdat een ZIKV-infectie in mensen vaak asymptomatisch is en het virus daardoor als niet klinisch relevant werd beschouwd. Deze kijk op ZIKV veranderde eind 2015 toen bleek dat een infectie met ZIKV, dat zich inmiddels snel verspreidde in Brazilië, gepaard kon gaan met ernstige complicaties. Een van deze complicaties was het Guillain-Barré syndroom (GBS). GBS is een aandoening van het zenuwstelsel dat zich uit door een reversibele, snel toenemende spierzwakte met daarbij soms ook gevoelsverlies of juist pijn. Andere complicaties van ZIKV die voor het eerst gemeld werden in Brazilië in 2015 waren aangeboren aandoeningen bij kinderen van wie de moeder geïnfecteerd was met ZIKV tijdens de zwangerschap. De meest gerapporteerde aangeboren aandoening die geassocieerd werd met ZIKV was microcefalie, een afwijking aan het centrale zenuwstelsel waardoor de hoofdomvang te klein is. Inmiddels is duidelijk dat een congenitale ZIKV-infectie een spectrum aan aangeboren afwijkingen kan veroorzaken zoals aandoeningen aan het oog, microcefalie, een verhoogde spierspanning (hypertonie) en calcificaties in het brein. Al deze afwijkingen behoren tot het congenitaal Zika syndroom.

De snelle verspreiding van ZIKV in Midden- en Zuid-Amerika, met de daarbij toenemende incidentie van GBS en aangeboren afwijkingen, leidde ertoe dat de Wereldgezondheidsorganisatie de ZIKV uitbraak tot een ‘Public Health Emergency of International Concern’ uitriep op 1 februari 2016. Sindsdien is er veel onderzoek verricht naar ZIKV en is er significant meer kennis opgedaan over dit virus en de complicaties die het kan veroorzaken. Echter is er ook nog veel onbekend over onder andere de mechanismes achter de schade die ZIKV kan aanrichten, de werkelijke omvang van de ZIKV uitbraak in 2015-2016 en hoe ZIKV de placenta kan passeren. Dit proefschrift beschrijft onderzoek naar de associatie tussen GBS en ZIKV, de epidemiologie en antistof respons na een ZIKV-infectie en de rol van kruisreagerende antistoffen op een ZIKV infectie gedurende zwangerschap en op ZIKV transmissie over de placenta.