Promotie T.A.T. (Tamara) Thuis

Hieronder volgt een korte samenvatting van het proefschrift:

Artificiële intelligentie (AI) dringt steeds dieper door in het werk en maatschappelijke leven. Dat biedt nieuwe kansen, maar roept ook complexe ethische en organisatorische uitdagingen op. Naarmate AI-systemen ondoorzichtiger, onvoorspelbaarder en dynamischer worden, worstelen organisaties steeds meer met de vraag hoe zij het gedrag van deze systemen kunnen uitleggen, wie verantwoordelijk is, en hoe ze de ontwikkeling en het gebruik ervan kunnen besturen. Hoewel richtlijnen, raamwerken, en regelgeving zijn geïntroduceerd, blijft het onduidelijk hoe organisaties dergelijke ambities vertalen naar de praktijk. Deze dissertatie verschuift daarom de aandacht van hoe AI-ethiek eruit zou moeten zien naar hoe organisaties dit in de praktijk organiseren, door te onderzoeken hoe waarden, technologieën en regels worden vormgegeven in het dagelijkse AI-werk.
Op basis van meer dan drie jaar kwalitatief onderzoek binnen een grote organisatie laat deze dissertatie zien hoe uitlegbaarheid, verantwoordelijkheid en governance zich in de praktijk ontvouwen. Het toont hoe data scientists uitleg construeren in verschillende algoritmische contexten; hoe verantwoordelijkheid voor AI verschuift wanneer mensen, algoritmen, tools en organisatorische processen veranderen; en hoe organisaties AI proberen te besturen, niet alleen via technologische controles maar ook via discursieve praktijken die helpen bij het internaliseren van waarden en het afstemmen van acties op nieuwe standaarden. In plaats van AI-ethiek te benaderen als een compliance-gerichte checklist of abstract ideaal, tonen de bevindingen aan dat AI‑ethiek in de praktijk situationeel, relationeel en voortdurend onderhandeld is binnen organisaties. 
De dissertatie benadrukt dat het organiseren van AI‑ethiek vraagt om een voortdurende, reflexieve inspanning, in plaats van eenmalige, statische oplossingen. Door te volgen hoe ethische ambities worden vertaald naar de praktijk, biedt het proefschrift inzicht in hoe organisaties AI‑activiteiten betekenisvoller kunnen uitleggen, verantwoorden en besturen.