Promotie V. (Vivienne) Kahlmann

Hieronder volgt een korte samenvatting van het proefschrift:

Dit proefschrift richt zich op het optimaliseren van behandeling en uitkomsten voor patiënten met sarcoïdose. Sarcoïdose is een inflammatoire aandoening waarbij granulomen worden gevormd die vrijwel alle organen kunnen aantasten. Het beloop en de prognose zijn sterk variabel.

Prednison is momenteel de eerstelijns medicamenteuze behandeling, maar gaat vaak gepaard met vervelende bijwerkingen. Methotrexaat, aanbevolen als tweedelijnsbehandeling, wordt over het algemeen beter verdragen, maar is nog niet rechtstreeks als eerstelijnsoptie onderzocht.

De PREDMETH-studie, een open-label non-inferioriteitsstudie uitgevoerd in 17 Nederlandse ziekenhuizen, vergeleek methotrexaat en prednison bij 138 onbehandelde patiënten met pulmonale sarcoïdose. Na 24 weken was methotrexaat even effectief als prednison in het verbeteren van de longfunctie (FVC) en veroorzaakte het minder aanhoudende bijwerkingen. De aard van bijwerkingen verschilde: prednison gaf vooral gewichtstoename, slapeloosheid en toegenomen eetlust, terwijl bij methotrexaat misselijkheid vaker voorkwam. Deze studie laat zien dat methotrexaat een goed alternatief is voor prednison bij de behandeling van pulmonale sarcoïdose. In de toekomst zal gezamenlijke besluitvorming tussen arts en patiënt steeds belangrijker worden om de optimale behandeling op individueel niveau te kiezen.

Naast orgaan specifieke klachten ervaren patiënten vaak algemene symptomen zoals vermoeidheid, somberheid en geheugenverlies, die vaak onvoldoende reageren op medicamenteuze behandeling. In de TIRED-studie, een gerandomiseerde studie, verminderde een 12-weekse online cognitieve gedragstherapie de vermoeidheid significant en verbeterden ook psychologische klachten en de kwaliteit van leven.

Samengevat benadrukt dit proefschrift het belang van persoonsgerichte, multidisciplinaire zorg en biedt het bewijs voor zowel farmacologische als niet-farmacologische interventies.