Promotie Y.J. (Jurre) Siegers

Proefschrift in het kort:

Influenza A virussen, -griepvirussen-, zijn een belangrijke oorzaak van luchtweginfecties bij de mens, met meestal een relatief mild ziektebeloop. In enkele gevallen leidt infectie tot ernstigere complicaties zoals een longontsteking. Jaarlijks worden 5-10% van de volwassenen en 20-30% van de kinderen geïnfecteerd met een influenzavirus wat wereldwijd zorgt voort ~1 miljard infecties, ~3-5 miljoen ziekenhuisopnames, en ~290-650 duizend sterfgevallen. Tijdens een influenzapandemie kunnen deze cijfers vele malen hoger liggen. Een influenza pandemie is een wereldwijde uitbraak van een voor mensen nieuw influenzavirus dat zich efficiënt verspreidt. Sinds begin vorige eeuw hebben er vier influenzapandemieën plaatsgevonden; de Spaanse griep in 1918 (H1N1, ~50 miljoen doden), de Aziatische griep in 1957 (H2N2, ~2-3 miljoen doden), de Hongkong griep in 1968 (H3N2, ~1 miljoen doden) en de Mexicaanse griep in 2009 (H1N1, 150–578 duizend doden). 

Influenza A virussen worden gekarakteriseerd op basis van twee oppervlakte-eiwitten, de hemagglutinine (HA) en neuraminidase (NA). Tot op heden zijn er zijn 18 verschillende HA
subtypes (H1-H18) en 11 NA subtypes (N1-N11) bekend. De naam van een influenzavirus wordt gegeven op basis van de combinatie van deze subtypes, bijvoorbeeld H1N1, H3N2 of
H5N1. Verschillende diersoorten, zoals vogels, varkens, paarden, en de mens, hebben hun “eigen” influenza A virussen, die circuleren in de populatie. Soms kan een dergelijk virus
overspringen van dieren naar mensen, een zoönose (of zoönotische infectie). Een belangrijk zoönotische virus is het hoog pathogene aviaire influenza (HPAI) H5N1 virus. Sinds 1997
veroorzaakt dit virus uitbraken bij pluimvee dat gepaard gaat met ernstige ziekte, een hoge mortaliteit, en grote economische schade. Alhoewel het HPAI H5N1 virus niet efficiënt
wordt overgedragen op mensen, kan dit af en toe gebeuren na intensief contact met pluimvee.

Omdat het HPAIV H5N1 zich niet eenvoudig verspreidt van mens op mens heeft dit virus tot nu toe geen influenzapandemie veroorzaakt. Naast de luchtwegen kunnen influenzavirussen ook elders in het lichaam schade veroorzaken. De meest voorkomende complicatie van influenzavirus infectie buiten de luchtwegen zijn ziekte van de hersenen (encefalopathie) of aandoeningen van het hart. Deze influenzavirusgeassocieerde encefalopathieën kunnen uiteenlopen van relatief milde verschijnselen zoals koortsstuipen en verwarring tot aan levensbedreigende complicaties zoals hersen(vlies) ontsteking. Cardiovasculaire aandoeningen includeren complicaties zoals hartfalen, ischemie, hartritmestoornis, en myocarditis (ontsteking van de hartspier). Omdat er een groot verschil zit in de potentie van verschillende influenzavirussen om complicaties buiten de luchtwegen te veroorzaken heb ik onderzocht: (1) hoe verschillende virussen zich buiten de luchtwegen kunnen verspreiden en schade kunnen veroorzaken; (2) welke virale factoren belangrijk zijn voor replicatie in cellen van het centrale zenuwstelsel (CZS); (3) of risicofactoren zoals obesitas, bedragen aan verspreiding en schade buiten de luchtwegen; (4) of virussen als ze eenmaal het CZS binnendringen zich ook aanpassen aan de nieuwe omgeving (adaptatie); en (5) welke interventie strategieën mogelijk herseninvasie kunnen voorkomen.