Het is belangrijk dat jongeren betrokken worden bij het ontwikkelen van effectieve drugspreventie die aansluit bij hun leefwereld. Dat blijkt uit ''Niet zonder ons?!'', een nieuw rapport van Yara Toenders en Ilse van de Groep, EUR onderzoekers verbonden aan YoungXperts en Healthy Start en onderzoekers van het Trimbos-instituut. De studie laat zien dat jongerenparticipatie veel kansen biedt, mits het goed wordt georganiseerd. Ook schetst het rapport wat de kansen en knelpunten zijn wanneer een project of onderzoek gaat over drugspreventie.
Het rapport ''Niet zonder ons?!'' biedt een praktische basis voor onder andere gemeenten, instellingen voor verslavingszorg en onderwijsinstellingen die jongeren actief, zorgvuldig en duurzaam willen betrekken bij drugspreventie. Naast het onderzoeksrapport is ook een visuele weergave ontwikkeld die professionals ondersteunt bij de toepassing van deze randvoorwaarden.
Jongeren als medeontwikkelaars
Jongvolwassenen (16–25 jaar) hebben waardevolle kennis over omgevingen waar middelengebruik vaak ontstaat, zoals het nachtleven, studentenverenigingen of dat ze drugsgebruik tegenkomen via sociale media. Door jongeren te betrekken als medeontwikkelaars in plaats van alleen als doelgroep, sluiten preventieactiviteiten beter aan bij trends, gedragsnormen en taalgebruik binnen deze groep. Dat vergroot de kans op effectieve en duurzame drugspreventie.
Daarnaast draagt jongerenparticipatie aantoonbaar bij aan het ontwikkelen van belangrijke vaardigheden voor de betrokken jongeren, zoals kritisch denken, leiderschap en sociale vaardigheden. Hierdoor versterkt participatie niet alleen de interventies, maar ook de ontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid van jongeren zelf.
Ilse van de Groep: “Jongerenparticipatie is niet voor niets populair: het kan veel opleveren voor jongeren én organisaties. Maar voor drugspreventie werkt het alleen echt goed als jongeren daadwerkelijk invloed hebben én hun ideeën worden gekoppeld aan wetenschappelijk onderbouwde principes, zodat je voorkomt dat hun bijdrage onbedoeld drugsgebruik normaliseert of nieuwsgierigheid aanwakkert. Met dit rapport bieden wij professionals kaders om jongeren effectief en ethisch te betrekken bij beleid en onderzoek."
Geef jongeren echt invloed, maar blijf wetenschappelijk onderbouwd
Uit het rapport blijkt dat jongerenparticipatie alleen werkt wanneer jongeren echte invloed hebben. Symbolische participatie, waarbij jongeren wel worden uitgenodigd maar nauwelijks inspraak hebben, komt nog vaak voor en kan het vertrouwen van jongeren schaden. In de context van drugspreventie is het extra belangrijk erop te letten dat de input van jongeren aansluit bij wetenschappelijk onderbouwde principes, om risico’s zoals normalisering of nieuwsgierigheid naar drugs te voorkomen. Heldere kaders, transparantie en begeleiding voorafgaan, tijdens en na het project zijn daarom essentieel.
Randvoorwaarden voor betekenisvolle jongerenparticipatie
Het rapport benoemt randvoorwaarden die professionals helpen om jongeren goed te betrekken bij drugspreventie, waaronder:
- duidelijke doelen en kaders;
- passende doelgroepselectie;
- gedeelde, toegankelijke taal;
- voldoende tijd, budget en begeleiding;
- structurele inbedding in beleid en organisaties;
- terugkoppeling naar jongeren;
- effectieve preventieprincipes als basis.
Over het onderzoek
Het onderzoek ''Niet zonder ons?!'' is uitgevoerd in samenwerking met Trimbos Instituut. De inzichten in dit rapport zijn gebaseerd op een literatuurstudie, gesprekken met jongeren in een jongerenpanel en een expertbijeenkomst met professionals en jongereninitiatieven. De resultaten zijn samengebracht tot randvoorwaarden voor effectieve jongerenparticipatie in drugspreventie.
Meer weten?
- Onderzoeker
- Onderzoeker
- Meer informatie
Britt Boeddha van Dongen, b.k.vandongen@essb.eur.nl
