Europa dreigt zijn concurrentiekracht te ondermijnen als het juist nu bezuinigt op wetenschappelijk onderzoek. Die waarschuwing gaf European Research Council (ERC)-president Maria Leptin woensdag tijdens een symposium op de campus van het International Institute of Social Studies (ISS) in Den Haag. Samen met minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert riep zij, terwijl in Brussel wordt onderhandeld over de volgende Europese begroting, op om fundamenteel onderzoek juist te versterken.
Het symposium, georganiseerd door de Erasmus Universiteit Rotterdam en de European Research Council bracht wetenschappers, onderzoeksfinanciers, bestuurders en beleidsmakers uit heel Europa bijeen op de ISS-campus. De bijeenkomst vond plaats op een belangrijk moment: de Europese Unie werkt aan de begroting en het onderzoeksprogramma voor de komende jaren, terwijl Europa tegelijkertijd voor grote maatschappelijke, economische en geopolitieke uitdagingen staat.
Blijven investeren in wetenschappelijk onderzoek én in samenwerking
Volgens minister Letschert beschikt Europa misschien niet over overvloedige natuurlijke hulpbronnen, maar wel over iets dat minstens zo waardevol is: kennis. Juist daarom moet Europa volgens haar blijven investeren in wetenschappelijk onderzoek én in samenwerking over landsgrenzen heen.
In haar keynote sprak de minister haar steun uit voor een sterke positie van de ERC binnen het volgende Horizon Europe-programma. Ook wees zij erop dat Nederland de komende jaren opnieuw fors wil investeren in wetenschap en onderzoek: het kabinet trekt daar structureel zo'n 428 miljoen euro per jaar extra voor uit. Volgens Letschert versterken die investeringen het Nederlandse onderzoeks- en innovatie-ecosysteem, maken ze strategische keuzes voor de toekomst mogelijk en helpen ze om talent aan te trekken, te ontwikkelen en te behouden en om academische vrijheid te beschermen.
Investeren in kennis loont bovendien, benadrukte zij: Horizon Europe is het enige grote Europese programma waaruit Nederland meer middelen ontvangt dan het bijdraagt: elke geïnvesteerde euro leverde tot nu toe bijna het dubbele op.
Letschert benadrukte daarnaast dat technologisch leiderschap alleen niet volstaat en dat naast de natuur- en technologische wetenschappen ook de sociale en geesteswetenschappen onmisbaar zijn bij de grote maatschappelijke opgaven. Of het nu gaat om klimaatverandering, migratie, ongelijkheid of digitalisering. Onderzoek is een van de beste investeringen die Europa kan doen
Onderzoek is een van de beste investeringen die Europa kan doen
Ook Maria Leptin plaatste de discussie nadrukkelijk in het licht van de Europese begrotingsonderhandelingen. Volgens haar is onderzoek geen uitgavenpost, maar een investering in de toekomst van Europa. Fundamenteel onderzoek vormt volgens haar de basis voor de innovaties waarop de Europese economie en samenleving op de lange termijn bouwen.
Leptin betoog dat we Europa's begroting niet in evenwicht moeten brengen door te snijden in Europa's toekomst. De doorbraken die nu onze economie aandrijven, begonnen allemaal als nieuwsgierigheid, niet als een bedrijfsplan. Ze benadrukte dat investeringen in onderzoek en innovatie geen kostenpost zijn om te beheren, noch een budgetitem, maar een van Europa's meest strategische investeringen in zijn toekomst, een investering met enorme opbrengsten.
Aan de hand van voorbeelden liet Leptin zien dat baanbrekende innovaties vaak voortkomen uit onderzoek waarvan de maatschappelijke toepassingen vooraf nog niet duidelijk zijn. Volgens haar benadrukt dat het belang van nieuwsgierigheidsgedreven onderzoek en van een onafhankelijke European Research Council, waar wetenschappelijke kwaliteit leidend is. Zij benadrukte net als Letschert dat technologisch leiderschap alleen niet voldoende is en dat naast de natuur- en technologische wetenschappen, de sociale wetenschappen en geesteswetenschappen onmisbaar zijn wanneer het gaat om alle grote mondiale maatschappelijke uitdagingen.
"Ook het bedrijfsleven en de werkgevers zeggen nu hardop dat we moeten blijven investeren in kennis en in jonge mensen"
Prof. dr. Annelien Bredenoord
Voorzitter van het CvB
Vrije wetenschap en fundamenteel onderzoek zijn onmisbaar
Voor de Erasmus Universiteit onderschrijft het symposium het belang van een open Europese kennisgemeenschap. Prof. dr. Annelien Bredenoord, voorzitter van het CvB van de EUR: "Deze dag maakte scherp duidelijk dat investeren in onderzoek geen luxe is die je je veroorlooft als het meezit, maar de voorwaarde voor een Europa dat kan concurreren en weerbaar blijft. Wat mij hoopvol stemt, is dat die boodschap niet langer alleen uit de wetenschap komt. Ook het bedrijfsleven en de werkgevers zeggen nu hardop dat we moeten blijven investeren in kennis en in jonge mensen. Als we die stemmen bundelen richting de lidstaten, wordt het pleidooi voor een hoger onderzoeksbudget veel krachtiger."
Na de keynote speeches volgden panelgesprekken over de toekomst van het Europese onderzoeks- en innovatiesysteem. Onder de deelnemers bevonden zich onder anderen Nobelprijswinnaar Ben Feringa, NWO-voorzitter Marcel Levi, ERC Scientific Council-lid Karin Roelofs, ODISSEI-directeur Tom Emery, Aida Todri-Sanial (TU Eindhoven), Caroline Klaver (Erasmus MC) en Oane Visser (ISS), naast vertegenwoordigers van kennisinstellingen, overheid en bedrijfsleven. Zij spraken onder meer over de relatie tussen fundamenteel onderzoek en innovatie, technologische soevereiniteit en de bijdrage van wetenschap aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.
De bijeenkomst maakte duidelijk hoe groot het belang is dat wetenschap, beleid en onderzoeksfinanciers juist op dit moment met elkaar in gesprek blijven. De keuzes die Europa de komende periode maakt over investeringen in onderzoek en innovatie zijn van grote betekenis voor de wetenschappelijke en maatschappelijke uitdagingen van de toekomst.
- Gerelateerde content
