Het Nederlandse midden- en kleinbedrijf (mkb) behoort qua productiviteit al sinds 2018 tot de top van de Europese Unie, maar het zojuist verschenen rapport 'Staat van het mkb 2026' laat zien dat de productiviteitsgroei stagneert en dat het mkb moeite heeft in doorgroei naar hogere grootteklasse. Ook nadert er door vergrijzing een opvolgingsgolf onder familiebedrijven, terwijl 40 procent nog geen opvolger heeft gevonden.
Moeite met doorstromen en innoveren
Uit het rapport, dat is opgesteld door Erasmus Centre for Entrepreneurship en Hogeschool Windesheim (Lectoraat Familiebedrijven), blijkt dat het mkb, goed voor 99 procent van alle bedrijven en driekwart van de werkgelegenheid in Nederland, moeite heeft met schaalvergroting.
Van de microbedrijven uit 2014 groeide in tien jaar tijd slechts 4,7 procent door naar het kleinbedrijf. Bovendien blijft het mkb op het gebied van productiviteit en de adoptie van nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie (AI), achter bij het grootbedrijf. Dit is problematisch in een aanhoudend krappe arbeidsmarkt, waar met minder mensen meer bereikt moet worden. Al helemaal als Nederland zijn kwaliteit wil behouden in onderwijs, zorg en sociale zekerheid.
Binnen het mkb zelf is er ook een grote kloof: de tien procent meest productieve mkb'ers is 6,8 keer zo productief als de tien procent minst productieve.
Het probleem zit dus niet bij de koplopers, maar bij het grote peloton daarachter, dat kampt met beperkte toegang tot passende financiering en met te weinig vernieuwingsvermogen en leiderschap om dat kapitaal renderend te maken. Des te belangrijker wordt productiviteitsdiffusie, waarbij innovatie en werkwijzen van de koplopers doorsijpelen naar het peloton.
Urgentie rondom familiebedrijven
Familiebedrijven vormen met ruim 295.000 ondernemingen het hart van het Nederlandse mkb. Ze blinken uit in financiële veerkracht en maatschappelijke betrokkenheid, maar staan voor een kantelpunt. Bijna 70 procent van de ondernemers wil binnen tien jaar stoppen, terwijl ruim 40 procent nog geen opvolger op het oog heeft of aan het proces is begonnen.
De data en inzichten uit de 'Staat van het mkb 2026' vormen een belangrijke basis voor de onlangs ingestelde Productiviteitsraad, die het kabinet gaat adviseren over gerichte stappen om de Nederlandse productiviteit en welvaart te borgen.
- Meer informatie
Het rapport, opgesteld door Erasmus Centre for Entrepreneurship en Hogeschool Windesheim (Lectoraat Familiebedrijven), is hier te downloaden.
Voor meer informatie of interviewaanvragen kunt u contact opnemen met David Tieleman van Erasmus Centre for Entrepreneurship, via +31 (0)10 740 2336 of tieleman@ece.nl.
