De blootstelling aan het risico op vervuiling in Europese wateren is de afgelopen jaren dramatisch gestegen, grotendeels als gevolg van de toenemende aanwezigheid van zogenaamde "schaduwvloot"-schepen die buiten de conventionele regelgeving en verzekeringskaders opereren. Dit blijkt uit een onderzoek onder leiding van Sabine Knapp van Erasmus School of Economics.
Sabine Knapp presenteert de meest uitgebreide beoordeling tot nu toe van de blootstelling aan het risico op vervuiling voor Portugal en de Oostzee, met bijzondere aandacht voor tankerverkeer dat getroffen is door recente geopolitieke sancties. Op basis van meer dan 45 miljoen risicoschattingen op scheepsniveau tussen 2021 en 2024 kwantificeert haar studie de potentiële kosten van incidenten die gepaard gaan met maritieme activiteiten en wijst op een zorgwekkende verschuiving in handelspatronen en veiligheidsnormen.
Volgens de bevindingen is de blootstelling aan vervuilingsrisico's in de Golf van Finland alleen al met meer dan 100 procent gestegen tussen 2023 en 2024. In de bredere Baltische regio is naar schatting 68,8 miljoen dollar aan maritieme risico's (bijna 10 procent van het regionale totaal) mogelijk niet verzekerd, oplopend tot 17 procent in de Golf van Finland. Een groot deel van dit risico is verbonden aan schepen die behoren tot de schaduwvloot, een vaag gedefinieerde groep schepen die vaak worden gebruikt om sancties en toezicht van regelgevende instanties te omzeilen.
De studie toont aan dat meer dan de helft van de blootstelling aan vervuilingsrisico's in de Golf van Finland verband houdt met schepen die zijn geïdentificeerd op een nieuw ontwikkelde lijst van de schaduwvloot, vergeleken met een wereldwijd gemiddelde van iets meer dan 16 procent. Alleen al de gesanctioneerde schepen zijn verantwoordelijk voor bijna een derde van het vervuilingsrisico in de regio. Deze cijfers wijzen op een groeiende concentratie van milieu- en financiële risico's in belangrijke Europese maritieme corridors.
Machine learning werpt licht op naleving van sancties
Met behulp van geavanceerde machine learning-technieken ontwikkelde Sabine Knapp (samen met onderzoekers Michel van de Velden en Philip Hans Franses van Erasmus School of Economics) een voorspellingsmodel dat schepen die waarschijnlijk gesanctioneerd zullen worden, succesvol identificeert op basis van veiligheidskwaliteit, verzekeringsstatus, leeftijd, grootte en operationeel gedrag. Het model toont een sterke voorspellende kracht en legt een verband tussen een slechte veiligheidskwaliteit van schepen in termen van incidentrisico en het niet naleven van sancties.
Het onderzoek benadrukt ook significante veranderingen in de handelsroutes van tankers na de sancties op Russische export. Tankers leggen nu langere afstanden af door de wateren van de Europese Unie, waaronder de Middellandse Zee, waardoor de blootstelling aan potentiële incidenten toeneemt. Hoewel de afgelegde zeemijlen door chemische en producttankers in de Oostzee zijn afgenomen, is het olietankerverkeer toegenomen, wat verder bijdraagt aan de stijgende blootstelling aan het risico op vervuiling.
Versterking van het maritiem situationeel bewustzijn
Naast het kwantificeren van risico's benadrukt de studie het belang van het integreren van scheepsspecifieke risicoprofielen door een multidimensionale risicobenadering te hanteren met live AIS-trackinggegevens om het maritiem situationeel bewustzijn te verbeteren. Dergelijke systemen zouden kuststaten kunnen helpen om risicovolle schepen eerder te detecteren, gerichte monitoring te activeren en sneller te reageren op potentieel gevaarlijke situaties zoals vervuilingsincidenten.
'De opkomst van schaduwvloten verandert het risicolandschap in Europese wateren fundamenteel', zegt Knapp. 'Door veiligheidsprestaties, gedragsindicatoren en realtime scheepsbewegingen te koppelen, kunnen autoriteiten beter begrijpen waar risico's toenemen en ingrijpen voordat kostbare milieu-incidenten zich voordoen.'
De studie biedt waardevolle inzichten voor beleidsmakers, verzekeraars, toezichthouders en maritieme belanghebbenden die zich willen oriënteren in een steeds complexere en onzekere scheepvaartomgeving. Het legt ook de basis voor toekomstig aanvullend onderzoek om extra gedragsindicatoren zoals AIS-spoofing en stille operaties in het voorspellingsmodel op te nemen.
Over Sabine Knapp
Sabine Knapp is als onderzoeker verbonden aan Erasmus School of Economics, waar ze in 2007 promoveerde. Sindsdien heeft ze gewerkt voor verschillende regelgevende instanties in de maritieme sector, waaronder het Europees Agentschap voor de Maritieme Veiligheid (EMSA) in Lissabon, de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) in Londen en het Australische Agentschap voor de Maritieme Veiligheid (AMSA) in Australië. Sinds 2015 is ze onafhankelijk consultant via haar bedrijf Seven Ocean Research Pty Ltd, waar ze wetenschappelijk onderbouwd advies verstrekt. Ze voert wekelijks een risicovoorspellingsanalyse uit voor de wereldwijde vloot, gebaseerd op voorspellingsmodellen die verschillende risicodimensies bestrijken. Om transparantie te bevorderen, is het grootste deel van haar werk gepubliceerd en peer-reviewed, en een deel is open access. Haar werk wordt gedreven door een passie voor het verbeteren van de maritieme veiligheid en de milieubescherming.
- Meer informatie
De volledige studie, getiteld “Pollution risk exposure assessment for Portugal and the Baltic Sea with an emphasis on shadow fleets”, is te lezen in Marine Pollution Bulletin. Recent gepubliceerd werk over multidimensionale risicoprofilering en de evaluatie van de huidige stand van zaken op het gebied van risicoprofilering in de maritieme sector is beschikbaar in Artificial Intelligence for Transportation.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Ronald de Groot, Media & Public Relations Officer bij de Erasmus School of Economics: rdegroot@ese.eur.nl, 06 53 641 846.
