Verandering sturen tussen flamingo’s en giraffen

Wanneer we Belinde ontmoeten, lopen we een beetje achter op schema. Een klein misverstand over de locatie van de afspraak heeft ons langs een korte omweg door Diergaarde Blijdorp geleid. Achteraf voelt dat bijna symbolisch. Belinde werkt niet vanuit de statige directeurswoning, maar heeft ervoor gekozen om midden tussen de medewerkers te zitten, dicht bij de dagelijkse operatie en de mensen in de dierentuin. Voor dit interview zoekt ze echter de rust op van het historische hoofdgebouw, een rijksmonument, waar portretten van oud-directeuren de gangen sieren. Nadat we onze weg hebben gevonden van de giraffen naar de stokstaartjes, worden we hartelijk ontvangen. ‘Hebben jullie de babygiraffe gezien?’ vraagt Belinde terwijl we elkaar de hand schudden. ‘Er is ook een nieuwe zebra en een kleine bizon.’ 

Van familiebedrijf naar dierentuin-CEO 

Haar interesse in economie werd al vroeg gevormd. Als kind uit een retailfamilie was Belinde op jonge leeftijd betrokken bij het familiebedrijf, met rollen die varieerden van werken in het magazijn tot helpen in de winkels. Ze wist dat ze ‘iets met economie’ wilde doen, maar had geen helder beeld van wat dat precies moest zijn. Belinde: ‘Ik heb heel bewust gekozen voor een brede economische opleiding, in de overtuiging dat mijn toekomst gaandeweg wel vorm zou krijgen. Rotterdam was daarbij een logische keuze: Erasmus School of Economics had de beste reputatie op het gebied van bedrijfseconomie.’ 

Haar liefde voor dieren loopt als een rode draad door haar leven. ‘Ik ben opgegroeid in het zuiden van Nederland, dus De Beekse Bergen was de dierentuin van mijn jeugd. Giraffen zijn altijd mijn favoriet geweest, maar naast het zien van de dieren vond ik het ook heerlijk om door het landschap te dwalen. Die waardering heb ik duidelijk doorgegeven aan mijn twee zoons. Zij waren dolenthousiast toen ik hun over mijn nieuwe baan vertelde.’ 

Leren buiten de collegezaal 

Belinde was actief in verschillende commissies bij studentenvereniging RVSV en was twee jaar betrokken bij Economic Faculty Association Rotterdam (EFR). In haar eerste jaar hielp ze mee met de organisatie van de EFR Business Week; het jaar daarna trad ze toe tot het bestuur, met verantwoordelijkheid voor PR en communicatie. ‘Ik heb nog steeds contact met mijn medebestuursleden, omdat die twee jaren een hechte band hebben gecreëerd. EFR bood voor mij een prachtige combinatie van studeren en direct contact met het bedrijfsleven. Dankzij de reputatie van de Business Week konden we aan tafel zitten met topbestuurders. Ineens interview je captains of industry en zie je hoe theorie wordt toegepast in echte bedrijven.’

De juiste koers vinden 

Na enkele jaren studie wilde Belinde zich graag specialiseren in marketing. De University of Michigan bood een programma aan, vanuit Chicago, met een opdracht voor internationale studenten. Dat sprak haar enorm aan. Door de populariteit van deze specialisatie werden de plaatsen echter via loting verdeeld, en werd ze niet ingeloot. 

Wat destijds als een teleurstelling voelde, bleek achteraf juist bepalend. Ze verlegde haar focus naar vakken op het gebied van consultancy, waardoor ze in aanraking kwam met een breed scala aan organisatorische vraagstukken. Die breedte paste veel beter bij haar dan een smalle specialisatie. ‘Ik ontdekte dat ik floreer bij variatie en bij het kijken naar organisaties als geheel,’ zegt ze. ‘Achteraf vind ik zelfkennis cruciaal: als je vroeg begrijpt wat je leuk vindt en wat je drijft, wordt het makkelijker om betekenisvolle doelen te stellen. Met een open houding dienen kansen zich als vanzelf aan wanneer je weet waar je naar op zoek bent.’ 

Een leider met succes in transformatie 

Belindes leiderschapsstijl is gestoeld op communicatie en vertrouwen. Ze combineert een sterke drang voor verandering met veel aandacht voor luisteren en samenwerken. Haar LinkedIn-profiel laat zien dat ze succesvolle transformaties heeft geleid als Director Concessions & Advertising bij Schiphol Airport en als Chief Development Officer bij Landal GreenParks, om er maar een paar te noemen. Als ze over teamwork spreekt, gebruikt ze vaak sportmetaforen: ‘De verdediging moet begrijpen dat je de spitsen nodig hebt, en andersom. Niemand boekt succes in zijn eentje, hoe getalenteerd hij of zij ook is.’ 

Het creëren van een veilige werkomgeving staat centraal in haar aanpak. Open communicatie is daarbij essentieel, net als toegankelijkheid. Als onderdeel van haar introductie bij Blijdorp brengt ze met elk team een halve dag door, luisterend en kennismakend. ‘Ik merk nu al dat mensen hun feedback beginnen te delen,’ zegt ze. ‘Dat is voor mij heel belangrijk, omdat ik in de retail heb geleerd dat de mensen die het dichtst bij de operatie staan meestal het beste weten wat er werkelijk speelt.’ 

De toekomst van Blijdorp vormgeven 

De transformatie die Belinde bij Blijdorp hoopt te realiseren, is zowel structureel als strategisch. Toen de dierentuin in 2012–2013 verzelfstandigde en los kwam van de gemeente, bracht dat complexe uitdagingen met zich mee, waaronder het onderhoud van 21 rijksmonumenten. Daarvoor zijn grote investeringen nodig, wat ook in de komende jaren een belangrijk aandachtspunt zal blijven. De Rivièrahal is daarvan een duidelijk voorbeeld. Ooit een feestzaal van de stad, nu toe aan een ingrijpende renovatie. 

Maar alleen renoveren is voor Belinde niet genoeg. ‘Het aantal bezoekers van dierentuinen is relatief stabiel, terwijl de verwachtingen van het publiek veranderen en de discussie over de rol van dierentuinen voortduurt. Daarom moeten we ook opnieuw nadenken over wat er binnen die muren gebeurt,’ legt ze uit. De ambitie is om meer redenen te creëren om naar Blijdorp te komen, ook op dagen met slecht weer, en om de inkomstenbronnen te verbreden. Het in balans brengen van dierenwelzijn, erfgoed, innovatie en een toekomstbestendig businessmodel is de uitdaging die Belinde op zich heeft genomen. 

Dierentuinen als kenniscentra 

Voor wie vraagtekens zet bij de rol van dierentuinen, verwijst Belinde naar het Masterplan 2050 van Blijdorp, dat is opgesteld vóór haar komst. De kern daarvan is het uitgangspunt dat het uiteindelijke doel is om bedreigde diersoorten te helpen overleven in hun natuurlijke leefgebieden. Blijdorp heeft tien van deze soorten geïdentificeerd, waaronder de rode panda. 

In nauwe samenwerking met natuur- en beschermingsorganisaties in Nepal en India deelt de dierentuin wetenschappelijke kennis en praktische expertise om de omstandigheden in het wild te verbeteren. Een van de speerpuntprojecten is een herbebossingsprogramma in Nepal, waar één miljoen bomen worden aangeplant om versnipperde leefgebieden weer met elkaar te verbinden. 

Daarbij speelt onderzoek een cruciale rol, variërend van GPS-studies naar dwergnijlpaarden tot het inzetten van Blijdorps uitgebreide kennis van olifant-DNA om populaties in het wild te beschermen. 

Volgens Belinde moet dit verhaal veel duidelijker worden verteld aan bezoekers. ‘Veel van wat we doen, speelt zich af buiten onze poorten,’ zegt ze, ‘Bezoekers realiseren zich dat niet altijd.’ Ze is diep onder de indruk van de toewijding van de medewerkers van Blijdorp; dierenwelzijn vormt de basis van alles wat zij doen. Haar eigen rol ziet ze als een schakel tussen al deze onderdelen: ‘Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om een businessmodel te creëren dat ons in staat stelt onze belangrijke wetenschappelijke rol te blijven vervullen.’ 

Wat minder bekend is, is dat Blijdorp ook een botanische tuin is, met gespecialiseerd personeel dat waakt over en zorgt voor wat soms het ‘groene hart van Rotterdam’ wordt genoemd. Hier groeit onder andere de Rwandese waterlelie, een van de zeldzaamste waterlelies ter wereld. 

Een internationale blik 

Belindes professionele blik is mede gevormd door uitgebreide internationale ervaring. Opdrachten in Argentinië en later in India leerden haar dat leiderschap sterk wordt beïnvloed door cultuur. ‘Na verloop van tijd heeft dat me een grote gevoeligheid voor culturele verschillen gegeven, en dat is essentieel wanneer je teams aanstuurt. Je gaat dynamieken sneller aanvoelen, je wordt alerter op wat er onder de oppervlakte speelt, en je kunt daar bedachtzamer op reageren.’ 

‘Nederlandse directheid werkt niet overal,’ merkt ze op. In Argentinië bijvoorbeeld speelden hiërarchie en status een veel grotere rol. Het leiden van een project daar, op relatief jonge leeftijd, dwong haar om haar leiderschapsstijl aan te passen en tegelijk resultaten te blijven boeken. 

Advies aan studenten 

Haar boodschap aan huidige studenten is heel duidelijk: geniet van je studietijd. De druk om studiepunten te halen kan ervoor zorgen dat extracurriculaire activiteiten als overbodig voelen, maar ze spoort studenten juist aan om daar ruimte voor te maken. ‘Ze zijn leuk, ze helpen je om jezelf te leren kennen, en ze vormen je op manieren die je met colleges alleen niet bereikt,’ zegt ze. 

Bovenal raadt ze aan om activiteiten te kiezen die je écht leuk vindt. ‘Als je dat niet doet, wordt het een lange en moeizame reis, terwijl het zoveel leuker zou kunnen zijn.’