Rotterdam is een stad van hoge torens en grote ambities. Voor veel kinderen die hier opgroeien, is een kinderboerderij de enige plek waar zij in aanraking komen met dieren en natuur. Die plek staat onder druk: de subsidie van de gemeente Rotterdam voor Natuurstad is onzeker, waardoor schoolbezoeken aan kinderboerderijen volgend jaar mogelijk niet meer kosteloos kunnen plaatsvinden. Tegelijkertijd verscheen onderzoek, uitgevoerd in samenwerking met de Erasmus Universiteit Rotterdam, dat laat zien hoe groot de impact van juist dit soort educatie kan zijn.
Verbinding met natuur begint vroeg, en blijft hangen
Onder supervisie van Associate Professor Kees Vink van EUC en de Erasmus School of Social and Behavioural Sciences onderzocht EUC-studente Tamar Kramer de internationale wetenschappelijke literatuur over natuur- en duurzaamheidseducatie (NDE). De conclusies van het onderzoek, getiteld Growing Green Minds, zijn duidelijk: een sterke emotionele band met de natuur speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van duurzaam gedrag op latere leeftijd.
Hoe jonger kinderen zulke ervaringen opdoen, bij voorkeur vóór hun elfde levensjaar, hoe groter de kans dat deze blijvende invloed hebben. Zelfs relatief korte natuurervaringen blijken een merkbaar effect te kunnen hebben.
Het onderzoek laat daarnaast zien dat positieve en betekenisvolle ervaringen in de natuur niet alleen bijdragen aan duurzaam gedrag, maar ook aan het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. Juist directe ervaringen blijken belangrijk: zien hoe voedsel groeit, zorgen voor dieren of ontdekken hoe een ecosysteem werkt.
Die verbondenheid ontstaat niet achter een scherm. Ze groeit wanneer een kind voor het eerst een dier aanraakt, ziet hoe iets groeit of ontdekt dat de natuur soms ook vies, rommelig en onvoorspelbaar is. Juist zulke ervaringen kunnen een blijvende indruk achterlaten en zijn moeilijk te vervangen.
Een belangrijke voorziening in een sterk verstedelijkte stad
Voor veel Rotterdamse kinderen zijn dit geen vanzelfsprekende ervaringen. Natuurstad beheert verspreid door de stad acht stadsboerderijen, veertien educatieve tuinen en meerdere educatiecentra, waarmee jaarlijks duizenden kinderen en gezinnen worden bereikt. Daarmee vervult de organisatie een belangrijke rol in het toegankelijk maken van natuur voor kinderen die daar in hun directe leefomgeving niet altijd mee in aanraking komen.
De maatschappelijke waarde van dat werk is meetbaar. De sociale impactwaarde van Natuurstad werd in 2025 berekend op ruim tien miljoen euro. Onderzoek laat bovendien zien dat natuur- en duurzaamheidseducatie kan bijdragen aan welzijn, betrokkenheid bij de leefomgeving en een gezondere en leefbaardere stad.
Wetenschappelijke bevestiging op een onzeker moment
Juist op het moment dat wetenschappelijk onderzoek de waarde van natuur- en duurzaamheidseducatie onderstreept, staat de financiering ervan onder druk. Uit stukken van de gemeente Rotterdam blijkt dat vanaf 2025 stapsgewijs wordt bezuinigd op natuureducatie. Als gevolg daarvan kunnen lessen die eerder kosteloos werden aangeboden aan scholen niet vanzelfsprekend behouden blijven.
De bevindingen uit Growing Green Minds sluiten daarmee aan bij een bredere maatschappelijke vraag: welke plek krijgt natuurervaring nog in het leven van kinderen die opgroeien in een steeds dichter bebouwde stad? En wat betekent het wanneer die ervaringen minder toegankelijk worden?
Wat er precies gebeurt met een kind dat nooit een koe ziet, laat wetenschappelijk onderzoek zich niet in één antwoord vangen. Wel laat de literatuur zien dat kinderen die al op jonge leeftijd positieve ervaringen opdoen in de natuur vaker een blijvende verbondenheid met hun omgeving ontwikkelen, een factor die samenhangt met duurzaam gedrag op latere leeftijd.
“Wie de natuur beschermt, beschermt uiteindelijk ook de mens: ons welzijn, onze gezondheid en onze toekomst zijn onlosmakelijk verbonden met biodiversiteit. Wanneer kinderen al vroeg de natuur leren kennen, zowel door natuuronderwijs als direct contact met de natuur, ontstaat niet alleen kennis, maar ook verbondenheid - en uit verbondenheid groeit de wil om te beschermen.” - Kees Vink
De vraag wat er gebeurt met een kind dat nooit een koe heeft gezien, gaat uiteindelijk dan ook niet alleen over dieren. Ze gaat over de kansen die kinderen krijgen om een band op te bouwen met de natuur en de wereld om hen heen.
Meer informatie over het onderzoek Growing Green Minds is te vinden via Natuurstad.
- Meer informatie
Contact: Julia Wetsteijn via wetsteijn@essb.eur.nl of Marjolein Kooistra via kooistra@essb.eur.nl
