Bestaande normen of ideeën doorbreken en blijvende impact maken. Dat is wat game changers doen. Ontdek welke pioniers Erasmus School of Law hebben gevormd tot de faculteit die we vandaag de dag zijn.
Piet Sanders (1912-2012)
Er zijn weinig Nederlanders met de indrukwekkende staat van dienst van Piet Sanders. Voor ons was hij allereerst de oprichter van de Rotterdamse rechtenfaculteit, in 1963. Sanders was een toonaangevend wetenschapper in het ondernemingsrecht en arbitragerecht. Met zijn oratie Naar een Europese naamloze vennootschap was hij de geestelijk vader van de Europese NV, die bijna vijftig (!) jaar later het licht zou zien. In het arbitragerecht was Sanders één van de opstellers van het Verdrag van New York en mede-ontwerper van de invloedrijke UNCITRAL Arbitration Rules van de Verenigde Naties.
Maar Sanders was veel meer dan een wetenschapper. Na de Tweede Wereldoorlog, waarin hij gevangene was in het gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel, werd hij secretaris-generaal van de Commissie-Generaal Indonesië onder leiding van premier Schermerhorn. Hij streefde naar een vreedzame onafhankelijkheid van de kolonie en nam ontslag toen Nederland de politionele acties inzette. Sanders en zijn vrouw Ida waren prominent kunstverzamelaars. Het echtpaar steunde veel beginnende kunstenaars die later uitgroeiden tot artiesten van wereldfaam, zoals Karel Appel, Jacques Lipchitz en Joel Shapiro. Sanders bleef tot zijn overlijden op honderdjarige leeftijd betrokken bij het wel en wee van Erasmus School of Law. Met trots draagt ons faculteitsgebouw en de bibliotheek zijn naam.
Jack ter Heide (1923-1988)
Jack ter Heide was van 1970 tot 1988 hoogleraar Inleiding tot de Rechtswetenschap. Hij ontwikkelde een origineel rechtstheoretisch perspectief, de ‘functionele rechtsleer’, waarmee hij de gevestigde orde in de juridische wereld uitdaagde. In zijn optiek was het recht sterk verbonden met sociale wetenschappen. Dit als alternatief voor de klassieke theorieën natuurrecht en rechtspositivisme. Ter Heides moderne jurist was de multidisciplinaire, analytische legal scientist. Zijn eigenzinnige visie, onder meer bepleit in zijn oratie over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en in het baanbrekende artikel Iudex Viator deed binnen en buiten de faculteit veel stof opwaaien. De conflicten worden meesterlijk beschreven in het boek Als juristen twisten (Schaap en Scheltes, 1988).
Ter Heide was een begenadigd docent. Oud-studenten denken nóg terug aan zijn actualiteitencolleges aan de hand van krantenknipsels (de res cottidianae). Zijn ideeën lagen mede ten grondslag aan het ZKK-onderwijs (zelfstandig, kreatief, krities), het op vaardigheden en interdisciplinariteit gestoelde onderwijs, dat onze faculteit in de jaren ’70 en ’80 kenmerkte en waarvan de impact nog altijd voelbaar is. Ter Heide overleed in het harnas, tijdens zijn werk op de faculteit.
Louk Hulsman (1923-2009)
Wellicht de meest markante hoogleraar die de Rotterdamse rechtenfaculteit ooit had, was Louk Hulsman. Beroemd en verguisd om zijn visie: het abolitionisme. Als hoogleraar Strafrecht, Strafprocesrecht en Criminologie wilde hij het in zijn ogen inhumane en ineffectieve strafrecht compleet hervormen. Hulsman was in 1971 mede-oprichter van de Coornhert Liga en voorzitter van de commissie die in datzelfde jaar het rapport ‘Ruimte in het drugbeleid’ uitbracht. Het relatief liberale drugsbeleid dat ons land kenmerkt, danken we aan Hulsman en de zijnen. Ook tegenstanders van zijn visie roemen hem als een geniaal denker, vindingrijk en onwaarschijnlijk gedreven.
In zijn tijd als decaan (1969 tot 1971) werd het baanbrekende onderwijsprogramma P70 ingevoerd, dat was gebaseerd op interdisciplinariteit (met name met sociale wetenschappen). Het moest studenten opleiden tot kritisch denkende, verantwoord functionerende juristen. Hulsman keek ook in de letterlijke zin over de grenzen. Hij zette zich in voor de internationalisering van het onderwijs en was in 1984 mede-oprichter van het Common Study Programme in Criminal Justice and Critical Criminology voor masterstudenten, één van de eerste ERASMUS-programma’s van de EU, toen nog EEG geheten. Als wetenschapper en inspirator van veel collega’s is Hulsman van grote betekenis geweest.
Cyrille Fijnaut (1946)
Cyrille Fijnaut wordt gezien als een van de meest prominente criminologen van Nederland, geroemd om zijn encyclopedische kennis van de criminologie en het recht. Hij werkte van 1986 tot 1989 voor onze Rotterdamse rechtenfaculteit. Criminologie werd in die jaren nog nauwelijks gezien als een volwaardig domein, maar met de aanstelling van enkele goede empirisch onderzoekers zorgde Fijnaut voor meer balans in de vakgroep Strafrecht. Daarnaast leverde hij promovendi af die veel voor de faculteit zouden betekenen, zoals Jolande uit Beijerse, Elly Rood, René van Swaaningen, Ben Rovers en Hans Moerland.
Buiten zijn wetenschappelijke werk, was Fijnaut bekend als constructeur van de commissie-Van Traa, die in de jaren ’90 het onderzoek Parlementaire enquête opsporingsmethoden uitvoerde naar de opsporingsmethoden van de politie in de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Fijnaut koos voor de commissie uit criminologen uit de universitaire wereld, en niet de ‘traditionele’ onderzoekers vanuit justitie. Wellicht onbedoeld, maar zeker niet ongewenst, zette hij hiermee het academisch onderzoek en onderwijs in criminologie definitief op de kaart. Ook Erasmus School of Law ging in het begin van deze eeuw van start met een volwaardige opleiding Criminologie.
Henk van Arendonk (1948)
Henk van Arendonk zat nog middenin zijn proefschrift toen hij eind jaren ’80 werd gevraagd een fiscaal-juridische opleiding op te zetten. Hij zette een flink tandje bij, promoveerde op 6 december 1991 en werd op 1 januari 1992 benoemd tot hoogleraar Belastingrecht. Ondertussen was de wetenschappelijke staf uitgebreid en waren in september 1991 de eerste studenten van start gegaan. Het leverde Van Arendonk de officieuze eretitel ‘fiscale bouwheer’ op. Samen met collega’s is Van Arendonk, na de periode-Jan Christiaanse, de man die Fiscaal recht bij Erasmus School of Law serieus op de kaart heeft gezet.
Van Arendonk, de hoogleraar met het strikje, was 100% wetenschapper en daarbinnen een echte generalist. Met Leo Stevens, verantwoordelijk voor de fiscaal-economische opleiding in Rotterdam, zette hij de succesvolle postdoctorale opleiding Europees belastingrecht voor de directe belastingen op. Hiertoe werd de Stichting Europese Fiscale Studies (EFS) opgericht, in een tijd dat Europees belastingrecht nog in de kinderschoenen stond. Onder de vleugels van EFS zagen ook de Douaneopleiding en het tijdschrift EC Tax Review het levenslicht. Van Arendonk sloeg aanbiedingen uit de politiek af, maar was wel lid van twee belangrijke ‘Haagse’ commissies: de Commissie-Oort (1985-1986) en de Commissie-Van Weeghel (2009).
Hans de Doelder (1949)
Hans de Doelder was van 1987 tot zijn emeritaat in 2013 hoogleraar Strafrecht en Strafprocesrecht. Een eminent wetenschapper met een recordaantal publicaties en promoties, die zijn sporen vooral verdiende als decaan (1993-2001). De Doelder bracht de faculteit en buitenwereld met elkaar in verbinding. Partnerships met gerenommeerde universiteiten in groeimarkt Oost-Azië werden gevormd. Ook met Zuid-Afrika, EU-landen en de voormalige koloniën ging de faculteit relaties aan. De Doelder hield er de bijnaam The Flying Dean aan over. Het Europees recht kreeg een prominentere plek in het onderwijs. Zowel de staf, het curriculum als studenten werden internationaler.
De oprichting van lokale netwerken als de Stichting Juridische Samenwerking aan de Maas en het Erasmus Center for Penal Studies verankerden de faculteit in de beroepspraktijk en in de Rotterdamse samenleving. Onder De Doelder werd de bachelor-masterstructuur ingevoerd en overleefde de faculteit lastige processen als de Modernisering Ondersteunende Diensten en de wet Modernisering Universitair Bestuur, die de structuur van de universiteit reorganiseerden. Ook bezuinigingen en teruglopende studentenaantallen pakte hij slagvaardig aan. Hij vernieuwde het onderwijs, met meer individuele aandacht voor de student, en bundelde het onderzoek in stabiele, inhoudelijk sterke programma’s. Het moge duidelijk zijn dat onder De Doelder de contouren van het huidige Erasmus School of Law zijn gevormd.
Suzan Stoter (1970)
Suzan Stoter was hoogleraar Rechtssociologie, onderwijsdecaan en van 2012 tot 2021 decaan van Erasmus School of Law. Een wetenschapper die ambieerde de kloof tussen de theoretische benadering en de maatschappelijke werking van het recht te dichten. Dit resulteerde onder meer in het Center for Law and Innovation, in samenwerking met de TU Delft. Als onderwijsdecaan initieerde ze het Erasmus Law College, dat de basis vormt van het huidige onderwijs in onze faculteit.
Als aanvoerder van de transformatie naar de Academie van de Toekomst schuwde ze geen uitdaging. Samen met vicedecaan Fabian Amtenbrink gaf ze het onderzoek een verdiepende impuls. Where Law Meets Business werd de slogan. Stoter zag in de geest van bouwdecaan Piet Sanders kunst en recht als twee loten van dezelfde stam: creatief en vernieuwend. Dit is nog het meest gematerialiseerd in de bijzondere metamorfose van het L-gebouw tot de kunstvolle Sanders Building.
