Historische steden staan wereldwijd onder toenemende druk door klimaatverandering. Extreme hitte en wateroverlast raken stedelijke gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid en sociaal kwetsbare groepen. Hoe kunnen steden zich aanpassen aan klimaatverandering, met oog voor bestaande stedelijke structuren en lokale gemeenschappen?
Die vraag staat centraal in het internationale onderzoeksproject PAST-FORWARD, dat recent een subsidie van ruim één miljoen euro ontving via het NWO–NSFC–Merian Fund. Onderzoekers van Erasmus School of Law leveren binnen dit consortium een belangrijke bijdrage, met name op het gebied van governance, regelgeving en inclusieve besluitvorming.
Klimaatadaptatie vraagt meer dan technische oplossingen
Binnen het project richt Leonie Reins, hoogleraar Publiekrecht en Duurzaamheid aan Erasmus School of Law, zich op de rol van regelgeving en beleidskaders bij klimaatadaptatie in historische steden. Volgens haar worden klimaatmaatregelen nog te vaak benaderd als een technisch of ontwerpvraagstuk. “Binnen PAST-FORWARD onderzoeken we hoe regelgeving adaptiever en toekomstbestendiger kan worden ingericht, zodat zij klimaatbestendigheid ondersteunt en tegelijkertijd cultureel erfgoed en sociale inclusie beschermt.” Die spanning is in veel historische steden zichtbaar, waar klimaatmaatregelen onbedoelde neveneffecten kunnen hebben voor erfgoed en bewoners.
Ook governance en beleidscoördinatie spelen een centrale rol binnen PAST-FORWARD. Martin de Jong, hoogleraar en scientific director van het Erasmus Initiative Dynamics of Inclusive Prosperity, benadrukt dat het probleem zelden een gebrek aan kennis is. “Een van de grootste uitdagingen bij klimaatadaptatie is niet een gebrek aan kennis, maar de moeite om die kennis te vertalen naar samenhangend beleid en concrete actie. Dit project biedt een unieke kans om ontwerp, data en governance met elkaar te verbinden, zodat klimaatadaptatie in historische stedelijke gebieden ook daadwerkelijk uitvoerbaar wordt,” zegt de Jong.
PAST-FORWARD richt zich op een centrale vraag: hoe wordt kennis over klimaatadaptatie daadwerkelijk omgezet in beleid en praktijk? Door ontwerp, data en juridische reflectie te verbinden en samen te werken met beleidsmakers, ontwerpers en lokale gemeenschappen, ontwikkelt het project strategieën die bestuurlijk en praktisch toepasbaar zijn.
Living labs in Europa en China
Het consortium, onder leiding van TU Delft en de South China University of Technology, test deze aanpak in zogenoemde living labs in Delft, Rotterdam, Xi’an en Guangzhou. Steden die ieder op hun eigen manier te maken hebben met klimaatdruk en stedelijke transformatie.
Hier worden adaptatiestrategieën in de praktijk toegepast en geëvalueerd, met aandacht voor ruimtelijk ontwerp, participatie van stakeholders en juridische randvoorwaarden. De living labs maken het mogelijk om direct te zien hoe ontwerpkeuzes, juridische kaders en bestuurlijke processen elkaar beïnvloeden en waar knelpunten ontstaan. Door de living labs in Nederland en China met elkaar te verbinden, kan het consortium inzichten vergelijken tussen verschillende bestuursculturen en stedelijke realiteiten.
Internationale samenwerking en kennisuitwisseling
Het Merian Fund stimuleert langdurige samenwerking tussen Nederlandse onderzoekers en partners in landen als China, Indonesië en India. Met de call Cities Amidst Climate Change (2024) wordt gezamenlijk Nederlands-Chinees onderzoek ondersteund dat via interdisciplinaire samenwerking en ontwerpgericht onderzoek bijdraagt aan de fysieke én sociale veerkracht van steden.
Voor Erasmus School of Law biedt het project de mogelijkheid om juridische expertise expliciet te verbinden aan ontwerpend en data-gedreven klimaatonderzoek. Zo draagt PAST-FORWARD bij aan beleid dat niet alleen klimaatbestendig is, maar ook sociaal en cultureel verantwoord.
- Professor
- Professor
- Gerelateerde content
